Xây dựng và phát triển Tủ sách khoa học, công nghệ

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo "Giải pháp xây dựng và phát triển Tủ sách khoa học, công nghệ”.

Quang cảnh Hội thảo.
Quang cảnh Hội thảo.

Đây là một trong những hoạt động quan trọng được Liên hiệp Hội Việt Nam chú trọng trong thời gian tới, nhằm đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông và phổ biến kiến thức về khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thạc sĩ Lê Thanh Tùng, Trưởng ban Phổ biến kiến thức, Liên hiệp Hội Việt Nam, nhấn mạnh: Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại.

Nghị quyết đặt ra tầm nhìn đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao với nền kinh tế số chiếm tỷ trọng lớn. Để đạt được các mục tiêu này, việc xây dựng hệ thống Tủ sách khoa học, công nghệ vững mạnh là yêu cầu tất yếu, tạo nền tảng, kết nối tri thức cho hoạt động nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng.

anh-tu-sach-2-2460.jpg
Thạc sĩ Lê Thanh Tùng phát biểu khai mạc hội thảo.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, cần sớm xây dựng và phát triển Tủ sách khoa học, công nghệ. Bởi lẽ, với đặc thù Liên hiệp Hội Việt Nam là tổ chức chính trị-xã hội, với 93 hội ngành toàn quốc; 34 Liên hiệp Hội địa phương và hơn 500 tổ chức khoa học, công nghệ trực thuộc (với tổng số hơn 2 triệu hội viên khoa học, công nghệ trong cả nước).

Vì vậy, khi được thành lập và phát triển, tủ sách sẽ có vai trò quan trọng giúp ích cho các nhà khoa học, các chuyên gia và các hội viên trong toàn hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc nghiên cứu khoa học, tìm kiếm tri thức và thông tin khoa học, công nghệ qua các thời kỳ phát triển của đất nước.

Tủ sách khoa học, công nghệ khi được hình thành, sẽ bao gồm nhiều cuốn sách, tư liệu quý giá của các nhà khoa học kỹ thuật, khoa học, công nghệ của Việt Nam qua các thời kỳ (có thể là tài liệu in bằng giấy, tài liệu bằng điện tử, sách nói)... Từ đó, chúng ta có thể xây dựng và phát triển tủ sách này ngày một lớn mạnh, gồm hàng vạn cuốn sách, tư liệu quý giá nhằm lan tỏa, kết nối tri thức phục vụ cho sự phát triển khoa học kỹ thuật và khoa học, công nghệ trong tương lai.

Chia sẻ về sự cần thiết xây dựng Tủ sách khoa học, công nghệ, Thạc sĩ Bùi Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc Nhà xuất bản Tri thức cho rằng, hiện tại, Liên hiệp Hội Việt Nam chưa có tủ sách khoa học kỹ thuật gắn với chức năng, nhiệm vụ cũng như chưa phát huy được những giá trị của các hội thành viên trong nghiên cứu khoa học và xuất bản để công bố, ghi nhận các kết quả nghiên cứu khoa học đối với các lĩnh vực mà hội thành viên đã và đang thực hiện nhiệm vụ trong thời gian qua.

Do đó, phải xây dựng Tủ sách khoa học, công nghệ để ghi nhận, lan tỏa giá trị, đóng góp vào kho tàng nghiên cứu, tham vấn xây dựng và hoạch định chính sách cho Đảng và Nhà nước đối với ngành lĩnh vực mà mình đang thực hiện nhiệm vụ khoa học.

Tại hội thảo, các đại biểu đều hướng đến một nhận định chung: Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực chuyển mình sang nền kinh tế tri thức và hội nhập sâu rộng vào cộng đồng quốc tế, việc xây dựng và phát triển hệ thống tủ sách khoa học, công nghệ vững mạnh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.

Nhất là trong kỷ nguyên số hóa và trí tuệ nhân tạo mà Nghị quyết 57-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh, việc ứng dụng công nghệ tiên tiến vào xây dựng và vận hành Tủ sách khoa học, công nghệ là xu hướng tất yếu và mang lại những cơ hội đột phá, đóng góp trí tuệ của các nhà khoa học và truyền bá kiến thức về khoa học, công nghệ đến với người dân.

Có thể bạn quan tâm

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

Ngay sau khi SpaceX hoàn tất thương vụ thâu tóm trị giá 60 tỷ USD đối với Anysphere, công ty chủ quản của công cụ lập trình AI đình đám Cursor, OpenAI đã lập tức tuyên bố trên mạng xã hội X và website chính thức rằng sẽ chấm dứt hợp tác và khóa quyền truy cập trực tiếp của Cursor vào toàn bộ các mô hình trí tuệ nhân tạo của họ.

Giới thiệu sản phẩm ứng dụng AI tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam năm 2025. (Ảnh: HÀ LINH)

Chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng trí tuệ nhân tạo

Ngày 28/8/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1671/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quyết định này thay thế Quyết định số 127/QĐ-TTg ngày 26/1/2021 về ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.

Đà Nẵng triển khai thành công mô hình Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, năng lực số không còn là kỹ năng bổ trợ, mà đã trở thành một bộ phận thiết yếu của năng lực thực thi công vụ. Đổi mới phương thức đào tạo sẽ giúp nâng cao năng lực số, giảm tình trạng cán bộ cấp cơ sở không đồng đều về năng lực số ở một số địa phương hiện nay.

Các diễn giả chính và thành viên Ban tổ chức hội thảo. (Ảnh: Tuấn Anh)

Gợi mở hướng nghiên cứu, thúc đẩy cơ hội hợp tác mới trong công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo

Hội thảo nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và các bên liên quan cùng trao đổi, thảo luận về những thay đổi mà AI đang tạo ra đối với giáo dục, qua đó gợi mở các hướng nghiên cứu và thúc đẩy những cơ hội hợp tác mới trong lĩnh vực công nghệ giáo dục và trí tuệ nhân tạo.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, công bố Giải thưởng tại cuộc họp báo định kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: HÀ LINH)

Giải thưởng Make in Vietnam có hạng mục riêng về trí tuệ nhân tạo

Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Vietnam” năm 2026 lần đầu tiên có hạng mục riêng dành cho sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) xuất sắc nhằm khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Giao diện Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo. (Ảnh chụp màn hình)

Vận hành Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo

Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống trí tuệ nhân tạo đã được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào vận hành, hình thành một đầu mối thống nhất phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp thông tin và hỗ trợ phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt Nam an toàn, có trách nhiệm.

Robot taxi tự hành do Công ty cổ phần Phenikaa-X nghiên cứu phát triển là một trong bốn dòng phương tiện được thử nghiệm.

Kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm

Việc Công ty cổ phần Phenikaa-X là đơn vị đầu tiên tại Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với phương tiện tự hành đánh dấu bước chuyển từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang kiểm chứng trong thực tế, từ quản lý công nghệ mới sang kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và đưa vào thực tiễn.

Nguyễn Vũ An Chi, học sinh lớp 11 Trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Hà Nội. (Ảnh: VNPT)

Năm học mới và những “lớp học” trong chiếc điện thoại

Từ thời khóa biểu, tài liệu ôn tập đến những buổi học trực tuyến, chiếc điện thoại kết nối internet đang hiện diện trong nhiều hoạt động học tập hằng ngày của người trẻ. Khi năm học mới bắt đầu, nhu cầu kết nối vì thế không chỉ gắn với liên lạc hay giải trí, mà ngày càng gắn với khả năng học tập chủ động và linh hoạt hơn.

(Ảnh minh họa: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Không chỉ “có sóng”, người dân cần internet đủ nhanh, ổn định

Điện thoại hiển thị vạch sóng nhưng người dân vẫn khó gửi hồ sơ, truy cập dịch vụ số; có nơi việc liên lạc còn phụ thuộc vào “may rủi”. Thông tư số 51/2026/TT-BKHCN đưa ra cách tiếp cận mới: phổ cập viễn thông công ích không chỉ được tính bằng vùng phủ, mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng kết nối thực tế.

Cần thu hút và giữ chân những tổng công trình sư, chuyên gia, nhà khoa học đủ năng lực đảm nhận các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Tạo sức hút mới với nhân lực công nghệ chiến lược

Người giỏi có thể được thu hút bằng thu nhập, nhưng để họ ở lại và tạo ra kết quả, cần những bài toán đủ lớn, phòng thí nghiệm hiện đại, đội ngũ cộng sự và quyền quyết định chuyên môn. Nghị định số 260/2026/NĐ-CP đã mở cơ chế theo hướng đó; vấn đề còn lại là đưa chính sách vào thực tiễn.

Tăng cường khả năng ứng dụng, thương mại hóa đối với sản phẩm công nghệ. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Đặt hàng từ thực tiễn, đo kết quả bằng sản phẩm

Thay vì bắt đầu từ đề xuất nghiên cứu và chờ đến khi nghiệm thu mới đánh giá, nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược sẽ được hình thành từ bài toán thực tế, chia theo từng gói công việc và sàng lọc qua các mốc kết quả. Cách làm mới hướng nguồn lực nhà nước vào công nghệ có khả năng ứng dụng, thương mại hóa.

Hình ảnh về tác động mà tên lửa của SpaceX gây ra trên bề mặt Mặt Trăng. (Ảnh: NASA)

Nguy cơ "tắc nghẽn" quỹ đạo Trái đất do rác vũ trụ

Các chuyên gia vũ trụ cảnh báo ngày càng nhiều rủi ro từ lượng rác thải không gian đang tăng lên, làm dấy lên lo ngại về tình trạng “tắc nghẽn” quỹ đạo và thách thức trong việc thu gom xử lý chúng. Lời cảnh báo được đưa ra sau sự cố một tên lửa của SpaceX va chạm với Mặt trăng ngày 5/8.

Hội thảo là cơ hội để các kỹ sư, chuyên gia và doanh nghiệp tại Việt Nam tiếp cận những xu hướng mới trong Agentic AI, Model-Based Design và phát triển hệ thống điều khiển, đồng thời trao đổi trực tiếp với các chuyên gia về khả năng ứng dụng những công nghệ này vào các bài toán kỹ thuật thực tế. (Ảnh: HNV)

Thúc đẩy quy trình phát triển hệ thống điều khiển với hệ thống AI tự chủ

Đông đảo cộng đồng kỹ sư, chuyên gia nghiên cứu và phát triển (R&D), nhà nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và các tổ chức đổi mới sáng tạo đang hoạt động trong các lĩnh vực như ô-tô, xe điện, robot, UAV, hệ thống nhúng, tự động hóa công nghiệp và các hệ thống điều khiển thông minh đã tham dự hội thảo.

"Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

“Khơi thông” bản quyền để phát triển công nghiệp văn hóa

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.