Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình khẳng định: Du lịch là ngành gắn bó mật thiết với môi trường nên phát triển du lịch xanh là hướng đi tất yếu. Tuy nhiên, ở nước ta, khoảng cách giữa nhận thức và hành động trong du lịch xanh còn khá xa.
Từ năm 2023-2024, với sự đồng hành của Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP), Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã triển khai Dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa trong lĩnh vực du lịch ở Việt Nam” và đạt được kết quả tích cực. Đó là nền tảng để hiệp hội tiếp tục có những chương trình hành động hướng tới du lịch xanh, tiêu biểu như ban hành Bộ tiêu chí VITA Green - bộ tiêu chí đầu tiên của Việt Nam về du lịch xanh, đáp ứng tương đối đầy đủ các tiêu chí của quốc tế.
Theo ông Vũ Thế Bình, Việt Nam đi sau nhiều nước trên thế giới về phát triển du lịch xanh, vì thế cần đẩy nhanh việc chuyển hóa các hoạt động du lịch theo hướng xanh, bền vững. Việc Hiệp hội Du lịch Việt Nam đề xuất triển khai Dự án “Xây dựng mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả có sự tham gia của các bên liên quan hướng tới môi trường du lịch xanh, không rác thải nhựa và carbon thấp”, với sự hỗ trợ của Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc tiếp tục là hành động thiết thực để thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển xanh.
“Quản lý điểm đến là vấn đề sống còn của ngành du lịch, bởi trong điểm đến chứa đựng tất cả các dịch vụ cần thiết của du lịch. Việc tập trung xây dựng những mô hình điểm đến du lịch xanh sẽ bao quát được toàn bộ hoạt động du lịch theo hướng xanh. Dự án này cũng sẽ giúp hoàn thiện những tiêu chí cần thiết để xây dựng điểm đến du lịch xanh” - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam nhấn mạnh.
Dự án “Xây dựng mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả có sự tham gia của các bên liên quan hướng tới môi trường du lịch xanh, không rác thải nhựa và carbon thấp” hướng tới mục tiêu xây dựng mô hình quản lý điểm đến du lịch tích hợp, có sự tham gia của các bên liên quan, làm nền tảng cho việc triển khai, giám sát và đánh giá các hoạt động phát triển du lịch xanh;
Thực hiện truyền thông, nâng cao nhận thức của các bên liên quan (cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư) về chuyển đổi xanh trong ngành du lịch gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và chống biến đổi khí hậu; đồng thời xây dựng cơ chế nhân rộng mô hình, chuyển giao kiến thức, hướng dẫn kỹ thuật, bài học kinh nghiệm đến các địa phương khác trên toàn quốc.
Dự án thực hiện thí điểm tại Khu Du lịch tâm linh-sinh thái Tây Yên Tử, xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh để từ đó làm cơ sở nhân rộng ra địa bàn cả nước.
Nội dung dự án xoay quanh 3 nhóm hoạt động chính: Nhóm hoạt động 1 tập trung vào nâng cao nhận thức về du lịch xanh cho khu vực tư nhân và cộng đồng địa phương để triển khai mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả, bền vững.
Nhóm hoạt động 2 tập trung xây dựng mô hình quản lý điểm đến du lịch theo các tiêu chí du lịch xanh có sự tham gia của chính quyền địa phương, khu vực tư nhân và cộng đồng dân cư địa phương.
Nhóm hoạt động 3 ứng dụng cách tiếp cận du lịch carbon thấp và triển khai bộ tiêu chí du lịch không rác thải nhựa là kết quả của Dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa trong ngành du lịch” cho điểm đến du lịch thí điểm.
Bên cạnh tạo ra tác động tổng thể trong tăng cường hiệu quả quản lý điểm đến, giảm phát sinh rác thải nhựa và phát thải carbon, dự án còn đặt ra kết quả mong muốn: Xây dựng được 1 mô hình điểm đến xanh được triển khai thí điểm thành công; xây dựng tài liệu đào tạo nâng cao nhận thức về chuyển đổi xanh trong du lịch và quản lý điểm đến du lịch hiệu quả, bền vững (cho doanh nghiệp du lịch; cho cộng đồng địa phương; cho cán bộ quản lý nhà nước); xây dựng tài liệu truyền thông về mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả có sự tham gia của các bên liên quan hướng tới môi trường du lịch xanh, không rác thải nhựa và carbon thấp; 80% doanh nghiệp tham gia giảm ít nhất 30% rác thải nhựa; tối thiểu 120 lượt người được đào tạo về du lịch xanh, quản lý điểm đến xanh không rác thải nhựa.
Đầu ra cụ thể của dự án là: 1 bộ tiêu chí điểm đến xanh ban hành; 1 ban điều phối điểm đến hoạt động hiệu quả; 1 bộ tài liệu đào tạo về điểm đến xanh, không rác thải nhựa, carbon thấp; 1 bộ tài liệu truyền thông về mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả có sự tham gia của các bên liên quan hướng tới môi trường du lịch xanh, không rác thải nhựa và carbon thấp; app quản lý điểm đến được xây dựng và vận hành; 3 hội thảo chia sẻ kết quả.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy khẳng định: Việc tổ chức hội thảo tham vấn xây dựng dự án là hoạt động thiết thực để triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050; Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề nghị Hiệp hội Du lịch Việt Nam và các bên liên quan trong quá trình hoàn thiện dự án cần quan tâm một số nội dung: Mô hình quản lý điểm đến cần đưa ra yêu cầu điều tra, đánh giá và quy hoạch khai thác tài nguyên một cách phù hợp; có giải pháp sản xuất du lịch xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng thân thiện với môi trường, phát triển sản phẩm du lịch dựa vào bảo tồn tự nhiên và văn hóa địa phương; có giải pháp thực hành giảm thiểu, đặc biệt là rác thải nhựa, bằng cách thay thế bằng vật liệu thân thiện với môi trường; áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo; kiểm soát việc xả thải, xử lý chất thải, khí thải nhằm giảm thiểu tác động với môi trường.
Bên cạnh đó, cần ưu tiên phát triển các loại hình du lịch thân thiện với môi trường như du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa gắn với bảo tồn; tích hợp các yếu tố xanh vào tất cả các hoạt động tại điểm đến; ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý điểm đến du lịch xanh, phát triển điểm đến du lịch thông minh; triển khai các phương pháp đánh giá, dự báo và ứng phó với rủi ro trong quản lý điểm đến du lịch xanh.
Đặc biệt, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch và các bên liên quan với nhận thức và hiểu biết sâu sắc về các nguyên tắc, mục tiêu phát triển du lịch bền vững để định hướng, dẫn dắt, hình thành chu trình sản xuất xanh đáp ứng yêu cầu tiêu dùng du lịch xanh của khách du lịch.
Trong mô hình, cần có các nội dung liên quan đến công tác tuyên truyền, giáo dục về du lịch xanh, bền vững, đặc biệt cho cộng đồng, du khách và doanh nghiệp hướng tới hình thành lối sống xanh và tiêu dùng du lịch xanh.
Dự án dự kiến được thực hiện trong thời gian 12 tháng, chia thành 3 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: Chuẩn bị và xây dựng mô hình (từ tháng 10/2025-12/2025), bao gồm các hoạt động: Báo cáo đánh giá hiện trạng và mức độ quản lý điểm đến; thiết kế mô hình quản lý điểm đến xanh; hướng dẫn kỹ thuật áp dụng bộ tiêu chí du lịch xanh VITA Green.
Giai đoạn 2: Triển khai thí điểm và can thiệp kỹ thuật (tháng 1/2026-tháng 8/2026), bao gồm các hoạt động: Thành lập ban điều phối địa phương; tập huấn, truyền thông, triển khai giải pháp kỹ thuật; theo dõi, giám sát thực địa.
Giai đoạn 3: Tổng kết, đánh giá và nhân rộng (tháng 9/2026-10/2026): Bao gồm các hoạt động: Đánh giá kết quả; biên soạn tài liệu hướng dẫn, đào tạo; tổ chức hội thảo chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất chính sách.
