Tại cuộc phỏng vấn của Báo Nhân Dân nhân dịp có chuyến thăm tới Việt Nam, Đặc phái viên Thương mại của Chính phủ Anh tại Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Lào, Nghị sĩ Matt Western đánh giá cao tiềm năng của Việt Nam trong việc phát triển vận tải đô thị và năng lượng bền vững, cùng cơ hội hợp tác trong việc đào tạo bằng tiếng Anh.
Phóng viên: Vương quốc Anh được biết tới với những kinh nghiệm phát triển đô thị kết hợp hệ thống giao thông công cộng tiên tiến. Theo ông, Việt Nam nên ưu tiên điều gì để các mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (mô hình TOD) vừa có thể giải quyết được bài toán vận tải, vừa có thể tạo ra các đầu mối kinh tế cũng như những trải nghiệm mới cho người dân?
Nghị sĩ Matt Western: Chúng ta đều thấy Việt Nam đang đứng trước giai đoạn chuyển mình với những hành động mang tính quyết liệt, hướng tới sự tăng trưởng kinh tế ấn tượng. Vương quốc Anh mong muốn hợp tác với Việt Nam để bảo đảm thiết lập kế hoạch và cải cách các quy định giúp Việt Nam biến những kế hoạch ấy trở thành hiện thực.
Các quốc gia trên thế giới đều đang có xu hướng chuyển dần từ điểm trạm giao thông sang các điểm đến đô thị đa chức năng, được hiểu như là khu vực không gian trong thành phố được thiết kế để tích hợp nhiều hoạt động khác nhau như sinh sống, học tập, làm việc, giải trí và mua sắm trong cùng một phạm vi.
Trong nhịp sống hiện đại như ngày nay, các loại hình trung tâm đô thị này thật sự mang lại lợi ích cho người dân. Những địa điểm ấy dần trở thành những khu đô thị hấp dẫn và đáng sống. Các con số thống kê cho thấy: Có khoảng 40% dân số Việt Nam hiện đang sống tại các khu vực đô thị. Việc triển khai các loại mô hình này không chỉ góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân, mà còn biến những nơi ấy trở thành một điểm đến hấp dẫn để tìm kiếm việc làm.
Để làm được những điều ấy, Việt Nam cần phải tập trung phát triển hệ thống vận tải công cộng có tính liên kết. Hệ thống tàu điện cần phải kết nối với mạng lưới xe buýt, khu vực nội đô kết nối với các vùng ngoại vi. Các trạm cho thuê xe đạp phải được đặt để ở những nơi người đi bộ có thể dễ dàng tiếp cận, với quãng thời gian trung chuyển giữa các điểm dừng hoặc các loại hình không nên quá 15 phút đi bộ hoặc 5 phút đi xe đạp. Về bản chất, đây là việc nắm bắt và hiểu rõ hành vi của người dân, cũng như những mong chờ từ một hệ thống giao thông tiên tiến.
Phóng viên: Những biến động của thế giới trong thời gian qua xảy ra liên tục và khó lường trước. Điều này đã để lộ ra tính chất dễ bị tổn thương của hệ thống cung cấp năng lượng trên toàn thế giới. Vương quốc Anh và các nước châu Âu đã có những bài học gì về vấn đề an ninh năng lượng? Vương quốc Anh có lời khuyến nghị nào cho Việt Nam trong quá trình chuyển đổi năng lượng xanh trong thời gian tới?
Nghị sĩ Matt Western: Tình hình biến động tại khu vực Trung Đông đã cho chúng ta thấy một thực tế về việc không thể nào chỉ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong thời gian tới để phát triển. Việc vận chuyển các nhiên liệu hóa thạch có thể dễ dàng bị đứt gãy hoặc ì trệ ở một khâu nào đó, do vậy các quốc gia nên suy nghĩ về việc chủ động sản xuất năng lượng từ trong nước, tránh bị phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài.
Nhưng một thực tế hiện nay cũng đang cho thấy, biến đổi khí hậu cũng là một vấn đề đáng quan tâm trên quy mô toàn cầu. Do đó các nguồn năng lượng được sản xuất, nhưng cũng cần phải có khả năng tái tạo.
Nhưng, chúng ta cũng không thể nào đột ngột loại bỏ dầu mỏ và khí đốt ra khỏi các hoạt động sinh hoạt và sản xuất ngay lập tức. Bởi hiện nay đa phần các hệ thống cơ sở hạ tầng chỉ phù hợp với loại hình năng lượng truyền thống.
Tôi đánh giá cao việc Chính phủ Việt Nam đang thực hiện từng bước để chuyển đổi năng lượng theo hướng phát triển xanh, phát triển bền vững. Và Vương quốc Anh là một trong những quốc gia châu Âu hoàn toàn có kinh nghiệm trong vấn đề này.
Tại Hội nghị Năng lượng gió châu Á-Thái Bình Dương 2026 do Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC) tổ chức ngày 10/6 vừa qua tại Hà Nội, Thứ trưởng Công thương Nguyễn Hoàng Long đã công bố quan hệ đối tác thúc đẩy hợp tác gió ngoài khơi giữa Vương quốc Anh và Việt Nam.
Việt Nam hiện đã xác định rõ hướng phát triển tối đa các nguồn năng lượng tái tạo, trong đó điện gió ngoài khơi được coi là một trong những công nghệ then chốt.
Phóng viên: Việt Nam và Vương quốc Anh đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc chính thức tại Vương quốc Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm vào tháng 10/2025. Giáo dục-đào tạo là một trụ cột của tăng trưởng bền vững và phát triển con người. Sự hợp tác giữa Vương quốc Anh và Việt Nam trong thời gian tới như thế nào để có thể hỗ trợ cho công tác giảng dạy và học tập tiếng Anh thành một ngôn ngữ thứ hai trong trường học ở Việt Nam? Và đâu là cơ hội cho các bạn trẻ Việt Nam có sử dụng tiếng Anh khi bước vào thị trường lao động?
Nghị sĩ Matt Western: Chúng ta hoàn toàn có thể thấy tiếng Anh hiện nay đang được sử dụng tại hầu hết các quốc gia trên thế giới bởi tính linh hoạt, tính dễ dàng tiếp cận học tập và sử dụng. Việt Nam là một quốc gia có tầm nhìn toàn cầu và hoàn toàn có thể nhìn thấy các cơ hội phát triển từ những kinh nghiệm của các quốc gia khác đang sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai hay ngôn ngữ để đàm phán các chương trình hợp tác, kinh doanh.
Các bạn trẻ có sử dụng tiếng Anh có thể tiếp tục theo học tại Vương quốc Anh, hoặc tại các quốc gia có sử dụng ngôn ngữ chính thức là tiếng Anh. Thực tế cho thấy, học tiếng Anh sẽ mở ra những cánh cửa mới để tiếp cận với nguồn tri thức nhân loại, dễ dàng săn học bổng du học, hay nâng cao lợi thế cạnh tranh khi ứng tuyển vào các trường đại học hoặc công ty đa quốc gia.
Với những nỗ lực của mình, Chính phủ Vương quốc Anh luôn mong muốn tiếp đón thêm nhiều sinh viên Việt Nam có nguyện vọng học tập tại đây. Có nhiều chương trình học bổng mà học sinh có thể tìm kiếm, trong đó phải kể tới là học bổng Chevening do Chính phủ Anh hỗ trợ. Nhiều học giả, chuyên gia và lãnh đạo cấp cao trên thế giới đã từng được đào tạo thông qua chương trình học bổng này.
Phóng viên: Trước đây, ông đã mô tả Việt Nam là một trong những đối tác thương mại hứa hẹn nhất của Vương quốc Anh ở châu Á. Ông đánh giá thế nào về quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế định hướng đổi mới? Lĩnh vực nào tại Việt Nam đang thu hút sự quan tâm lớn nhất của các công ty và nhà đầu tư Anh?
Nghị sĩ Matt Western: Tiềm năng phát triển của Việt Nam hiện nay là vô cùng lớn. Hai nước đã ký kết nâng tầm quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện cùng hàng loạt biên bản ghi nhớ, phản ánh những giá trị và tầm nhìn chung của Việt Nam và Vương quốc Anh trên trường quốc tế.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, Vương quốc Anh, dù có tốc độ tăng trưởng khiêm tốn hơn nhưng vẫn dự kiến dẫn đầu Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) trong quý I/2026. Tôi tin tưởng rằng, mối quan hệ hợp tác này sẽ mang lại lợi ích song phương cho cả hai bên và góp phần thúc đẩy sự phát triển của Việt Nam.
Xét về sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp Anh, Trung tâm tài chính quốc tế là dự án trọng điểm mà phía Anh đã tham gia hỗ trợ ngay từ những giai đoạn đề xuất đầu tiên, đặc biệt là trong việc xây dựng khung tài chính và các quy định pháp lý. Đây được xem là cơ hội vàng cho các lĩnh vực tài chính và FinTech của Vương quốc Anh.
Bên cạnh đó, lĩnh vực năng lượng và lộ trình khử carbon cũng đang thu hút sự chú ý mạnh mẽ. Việc thúc đẩy mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD) nhằm tối ưu hóa giá trị hạ tầng cũng đang giành được sự quan tâm của các nhà đầu tư.
Cuối cùng, giáo dục tiếp tục là lĩnh vực then chốt mà Vương quốc Anh có thể đóng góp vào sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực, từ đó tạo đòn bẩy cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong những năm tới.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
