Năm 2026 đánh dấu 35 năm quan hệ Nga-ASEAN. Hội nghị cấp cao Nga-ASEAN tại Kazan tháng 6 vừa qua và Kế hoạch hành động toàn diện Nga-ASEAN giai đoạn 2026-2030 đã tạo nền tảng quan trọng để đưa quan hệ Đối tác chiến lược đi vào chiều sâu và thực chất hơn.
Phát biểu ý kiến tại Đối thoại, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, thương mại Nga-ASEAN đã tăng gần 58% trong thập niên qua, đạt khoảng 21 tỷ USD năm 2025. Đây là kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.
Theo Bộ trưởng, điều quan trọng hiện nay là chuyển các định hướng hợp tác thành những dự án cụ thể, dòng thương mại và đầu tư thực chất, với kết quả có thể đo lường được.
Trong quan hệ Nga-ASEAN, Việt Nam có vị trí đặc biệt: kim ngạch thương mại với Nga đạt khoảng 4,77 tỷ USD năm 2025, tương đương khoảng 1/4 thương mại Nga-ASEAN; đồng thời là nước ASEAN đầu tiên ký FTA với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).
Lãnh đạo Bộ Tài chính Việt Nam nhấn mạnh, với mạng lưới FTA rộng lớn, Việt Nam có thể trở thành cầu nối để doanh nghiệp Nga tiếp cận thị trường ASEAN và các thị trường quốc tế, trong khi vùng Viễn Đông của Nga có thể mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam và ASEAN tiếp cận thị trường Nga và không gian kinh tế Á-Âu.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề xuất 5 định hướng hợp tác trọng tâm.
Thứ nhất, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, phát triển các chuỗi cung ứng mới và tăng cường kết nối thương mại-đầu tư. Nga có thế mạnh về năng lượng, nguyên liệu, nông nghiệp, công nghiệp và khoa học-công nghệ; ASEAN có thị trường gần 700 triệu dân, lực lượng lao động trẻ và mạng lưới sản xuất năng động. Hai bên cần chuyển mạnh từ thương mại đơn thuần sang cùng đầu tư, cùng sản xuất và cùng tham gia chuỗi giá trị.
Bộ trưởng nhấn mạnh, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối và khuyến khích doanh nghiệp Nga đầu tư vào các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, năng lượng, logistics và nông nghiệp công nghệ cao, không chỉ phục vụ thị trường Việt Nam mà còn hướng tới ASEAN và các thị trường quốc tế.
Thứ hai, tạo bước đột phá về giao thông và logistics. ASEAN và Nga cần tăng cường kết nối vận tải biển giữa Vladivostok, vùng Viễn Đông với Việt Nam và Đông Nam Á, đồng thời gắn kết với các tuyến đường sắt và hành lang vận tải Á-Âu.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị nghiên cứu hình thành hành lang logistics Viễn Đông-Việt Nam-ASEAN, kết nối vận tải biển, cảng, kho lạnh, trung tâm phân phối và các chuỗi sản xuất. Qua đó, có thể hình thành những chuỗi giá trị mới về thủy sản, nông nghiệp, thực phẩm, nguyên liệu và hàng tiêu dùng.
Thứ ba, đưa khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành động lực hợp tác mới. Bộ trưởng đề nghị ASEAN và Nga thúc đẩy các chương trình hợp tác về AI, an ninh mạng, fintech, y tế số, giáo dục số, trung tâm dữ liệu và sản xuất thông minh, hướng tới nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và thương mại hóa sản phẩm.
Thứ tư, tăng cường hợp tác năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Nhu cầu năng lượng của ASEAN tiếp tục tăng, trong khi yêu cầu chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải ngày càng cao.
Bộ trưởng nhấn mạnh, với thế mạnh của Nga về năng lượng và khoa học-công nghệ, đây có thể trở thành một trụ cột quan trọng của hợp tác Nga-ASEAN trong giai đoạn tới.
Thứ năm, mở rộng hợp tác về tài chính, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Việt Nam đang nghiên cứu phát triển các khu thương mại tự do gắn với cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ; đồng thời xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây là những không gian mới để thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư và dòng vốn quốc tế. Bộ trưởng mong muốn các nhà đầu tư và định chế tài chính Nga quan tâm, nghiên cứu các cơ hội này.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng khẳng định, ASEAN và Nga cần tiếp tục thúc đẩy kết nối hàng không, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân…
Trước đó, ngày 1/9, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế phương Đông, tại phiên thảo luận về tiềm năng của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong hợp tác với các nước châu Á, đại diện Trung tâm Xuất khẩu Nga tại Vladivostok Denis Drobot nhấn mạnh, thương mại giữa Nga và các nước ASEAN có tiềm năng tăng trưởng rất lớn.
Theo ông Denis Drobot, hiện kim ngạch thương mại giữa Nga và các nước ASEAN chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa của khu vực. Con số này chưa tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế Nga và quy mô thị trường ASEAN.
