Phát biểu tại phiên thảo luận, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Vladivostok Nguyễn Việt Kiên nhấn mạnh, liên kết Á-Âu đang đứng trước một thời điểm quan trọng. Những thay đổi nhanh chóng của kinh tế thế giới, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng, cùng nhu cầu mở rộng các tuyến vận tải và logistics mới đang tạo ra nhiều cơ hội hợp tác.
Tuy nhiên, theo Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Kiên, cạnh tranh địa chính trị, sự phân mảnh kinh tế, các biện pháp hạn chế thương mại và đầu tư, cũng như những khác biệt về thể chế đang làm cho tiến trình liên kết trở nên phức tạp hơn.
Ông Nguyễn Việt Kiên nhấn mạnh, khu vực Á-Âu đã hình thành một mạng lưới khá đa dạng các cơ chế hợp tác. Có thể kể đến ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như ASEAN+3, Hội nghị cấp cao Đông Á, Diễn đàn Khu vực ASEAN, Diễn đàn Hợp tác Á-Âu; Liên minh Kinh tế Á-Âu và nhiều khuôn khổ hợp tác song phương, hợp tác liên vùng khác.
Với Việt Nam, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Liên minh Kinh tế Á-Âu có hiệu lực từ năm 2016 đã tạo nền tảng quan trọng cho hợp tác kinh tế. Kim ngạch thương mại Việt Nam-Liên minh Kinh tế Á-Âu tăng từ khoảng 3,04 tỷ USD năm 2016 lên 5,94 tỷ USD năm 2025, gần gấp đôi sau 10 năm.
Theo Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Vladivostok Nguyễn Việt Kiên, nhìn chung, các cơ chế trên đã tạo dựng được mạng lưới đối thoại, lòng tin và liên kết kinh tế đáng kể. Tuy nhiên, điểm yếu chung là mức độ liên thông giữa các cơ chế còn hạn chế; nhiều sáng kiến vẫn dừng ở cam kết hoặc đối thoại, trong khi việc triển khai các dự án xuyên biên giới cụ thể chưa tương xứng với tiềm năng.
Để gia tăng liên kết và hợp tác Á-Âu, từ kinh nghiệm của Việt Nam và ASEAN, Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Kiên đề xuất bốn phương hướng, đầu tiên là xây dựng liên kết Á-Âu theo hướng mở, bao trùm và cùng có lợi.
Theo đó, không nhất thiết phải xây dựng một mô hình liên kết duy nhất cho toàn bộ Á-Âu, mà cần dựa trên cấu trúc đa liên kết từ những cơ chế hiện có. Điều quan trọng hơn là tạo ra khả năng kết nối giữa các cơ chế, giữa các hành lang kinh tế và giữa các cộng đồng. Các cơ chế khác nhau không nên cạnh tranh để loại trừ nhau mà cần bổ trợ cho nhau.
Hai là, chuyển từ “kết nối ý tưởng” sang “kết nối dự án”. Cần ưu tiên một số dự án có tính biểu tượng và khả thi cao về vận tải đa phương thức, logistics, cảng biển, hành lang kinh tế, thương mại điện tử và hạ tầng số; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hải quan, tăng khả năng tương tác dữ liệu và thúc đẩy các giải pháp thanh toán thuận tiện.
Ba là, hình thành các mạng lưới hợp tác trực tiếp giữa các địa phương, doanh nghiệp và các trung tâm nghiên cứu.
Bốn là, đặt con người ở trung tâm của liên kết Á-Âu. Cụ thể, cần mở rộng hợp tác giáo dục, du lịch, văn hóa, khoa học-công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và giao lưu thanh niên.
Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Kiên nhấn mạnh, trong tiến trình liên kết Á-Âu, Việt Nam sẵn sàng đóng góp tích cực vào việc tăng cường kết nối Đông Nam Á với các đối tác Á-Âu, trong đó có Nga, đặc biệt là khu vực Viễn Đông, trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng luật pháp quốc tế và vì mục tiêu phát triển bền vững.
Tại thảo luận, có ý kiến cũng cho rằng, hợp tác liên vùng sâu rộng sẽ giúp vượt ra ngoài khuôn khổ thương mại, thiết lập các chuỗi sản xuất chung. Cũng có ý kiến cho rằng, để thúc đẩy hợp tác tích cực hơn, cần vượt ra ngoài khuôn khổ hợp tác giữa các nước láng giềng hay hợp tác xuyên biên giới.
