Vương quốc Anh đánh giá sự chủ động của Việt Nam trong việc thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN

Phóng viên: Bà đánh giá như thế nào về công tác tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 của Việt Nam, và kỳ vọng của bà đối với diễn đàn năm nay là gì?

Quốc vụ khanh Seema Malhotra: Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) là một sự kiện quan trọng không chỉ đối với các quốc gia thành viên, mà còn là một dịp để các nước đối tác nhìn nhận rõ hơn tình hình thực tế và mong muốn của khu vực năng động bậc nhất tại châu Á-Thái Bình Dương này. Đặc biệt, sự tham gia của Vương quốc Anh tại diễn đàn lần này vừa để đánh dấu kỷ niệm 5 năm thiết lập Quan hệ đối tác đối thoại với ASEAN, vừa thể hiện những cam kết của chúng tôi khi đồng hành cùng ASEAN.

Điều khiến tôi cảm thấy ấn tượng là chuỗi các hoạt động trong khuôn khổ AFF 2026 không chỉ ghi nhận sự tham gia của các nhà ngoại giao, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, mà thu hút sự quan tâm của giới trẻ ASEAN. Đây là một cách tiếp cận hoàn toàn đúng đắn khi thanh niên là những thế hệ trẻ tiếp theo góp phần củng cố và xây dựng cộng đồng ASEAN trong tương lai.

Hơn nữa, AFF 2026 cũng trở thành một nền tảng để mọi người có thể cùng nhau đối thoại và thảo luận trên tất cả các lĩnh vực nhằm phục vụ cho sự phát triển bền vững, trao đổi kinh nghiệm và chuyên môn từ khắp khu vực, cũng như kinh nghiệm từ các quốc gia đối tác. Trên cương vị là đại diện của Vương quốc Anh vốn là một đối tác nhiều năm với ASEAN, tôi nhận thấy Việt Nam đã thành công trong việc dẫn dắt cộng đồng ASEAN hướng tới các ưu tiên phục vụ lợi ích của người dân trong khu vực.

Phóng viên: Việt Nam là quốc gia khởi xướng Diễn đàn Tương lai ASEAN và đây là lần thứ ba đăng cai tổ chức. Điều này phản ánh như thế nào về vai trò ngày càng chủ động, tích cực của Việt Nam trong việc thúc đẩy các chương trình nghị sự mới của ASEAN, đặc biệt là trong mục tiêu phát triển bền vững và hợp tác khu vực? Bà đánh giá ra sao về cách tiếp cận của Việt Nam trong việc cân bằng quan hệ với các nước lớn, đồng thời tiếp tục ủng hộ vai trò trung tâm và sự đoàn kết nội khối của ASEAN?

Quốc vụ khanh Seema Malhotra: Điều khiến tôi thấy AFF 2026 thật sự có ý nghĩa và hiệu quả khi tạo ra được những cuộc thảo luận một cách cởi mở giữa các nước thành viên ASEAN, cũng như giữa ASEAN với các quốc gia đối tác đối thoại. Tại đây, các bên có thể cùng nhau tìm kiếm những giải pháp chung cho các thách thức của khu vực, dựa trên tinh thần và phương cách mà ASEAN theo đuổi.

Sự kiện này cũng góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN. Diễn đàn Tương lai ASEAN năm nay đã thể hiện rõ tính hiệu quả khi hỗ trợ cho cộng đồng ASEAN nhìn nhận rõ sự cân bằng giữa nhu cầu phát triển trên nền tảng tự cường với những cơ hội khi hợp tác cùng các quốc gia khác trên thế giới.

Việc duy trì quan hệ với các cường quốc là điều nên làm và những nước tầm trung cũng có những ảnh hưởng nhất định không thể bỏ qua trong đời sống chính trị. Diễn đàn Tương lai ASEAN là không gian để Việt Nam phát huy kinh nghiệm, tầm ảnh hưởng và thể hiện vị thế của mình. Sự đóng góp này cũng đã được ghi nhận trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La vừa qua.

Theo bà, nỗ lực của Việt Nam giúp củng cố sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN trong thời điểm thế giới có nhiều bất ổn. Các quốc gia khác sẽ nhìn vào vị thế của ASEAN để duy trì ổn định, thực hiện chuyển đổi xanh và tăng cường thể chế.

Tôi đánh giá cao những kết quả thực chất trong hợp tác song phương giữa Vương quốc Anh và Việt Nam, từ đó có thể tạo tiền đề để đóng góp cho toàn khối ASEAN. Cụ thể, Vương quốc Anh đang tích cực hỗ trợ Việt Nam xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế, với mục tiêu thúc đẩy dòng vốn tài chính xanh giúp cho các quốc gia tiếp cận nguồn lực tài chính quy mô lớn, mà vẫn tự chủ thực hiện quá trình chuyển đổi mang lại lợi ích cho người dân doanh nghiệp, cũng như giảm thiểu sự phụ thuộc vào bên ngoài.

Phóng viên: Bà có cho rằng Diễn đàn Tương lai ASEAN là một cơ chế hữu hiệu để củng cố và hỗ trợ vai trò trung tâm này của khối trong các vấn đề khu vực?

Quốc vụ khanh Seema Malhotra: Tôi đánh giá Diễn đàn Tương lai ASEAN là một không gian hướng tới thúc đẩy lợi ích của ASEAN, cũng như tăng cường đối thoại về chuyên môn và kinh nghiệm từ các quốc gia thành viên hoặc từ các đối tác đối thoại trên toàn thế giới. Với tinh thần ngoại giao chủ động, diễn đàn tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại có thể thoải mái đề xuất các ý tưởng và mong muốn hợp tác mới dựa trên các ưu tiên của chính ASEAN.

Để đạt được những mục tiêu phát triển bền vững, ASEAN đã biết lắng nghe tiếng nói của người trẻ như những cam kết đã được nêu ra tại các hội thảo NextGen từ trước đó.

Trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, diễn đàn được xem là công cụ để củng cố sự đoàn kết và khả năng phục hồi của khối.

Bên cạnh đó, việc hỗ trợ các vấn đề rộng lớn hơn như phát triển xã hội và giáo dục cũng đóng vai trò vô cùng then chốt. Trong vấn đề giáo dục, chúng tôi đã làm việc với ASEAN trong công tác hỗ trợ sự tiến bộ của giáo dục trẻ em gái. Đặc biệt, ngày càng có nhiều trẻ em gái được tiếp cận với các môn học STEM và hỗ trợ kinh tế cho tương lai.

Như chúng ta đã biết, khu vực Đông Nam Á có thể dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, đại dịch, bệnh truyền nhiễm… Vương quốc Anh sẵn sàng hỗ trợ toàn diện về y tế dự phòng, thông qua các viện dịch tễ, các cơ quan nghiên cứu, phát hiện, giám sát, các phòng thí nghiệm để xét nghiệm mẫu. Từ đó, thông tin y tế sẽ được bao phủ khắp ASEAN và các biện pháp bảo vệ sức khỏe của người dân sẽ bao trùm. Bảo vệ sức khỏe cá nhân cũng là để bảo vệ cho nền kinh tế. Thực tế cho thấy các cuộc khủng hoảng y tế có thể đe dọa sức khỏe cộng đồng và ảnh hưởng đến sự vận hành của nền kinh tế.

Phóng viên: Theo bà, đâu là những thành tựu cụ thể và thực chất nhất trong quan hệ ASEAN-Vương quốc Anh kể từ khi hai bên chính thức thiết lập Quan hệ đối tác đối thoại?

Quốc vụ khanh Seema Malhotra: Quan hệ đối tác đối thoại ASEAN-Vương quốc Anh trong năm năm qua có nhiều thành quả nhất định. Về vấn đề khí hậu và năng lượng, chúng tôi đã thông qua Hành động khí hậu hướng tới một châu Á có khả năng chống chịu. Điều này vô cùng quan trọng trong việc phát triển khả năng phục hồi cho các quốc gia, bao gồm cả trong lĩnh vực nông nghiệp. Việc nắm bắt rõ quy luật tác động của thời tiết và sự biến đổi khí hậu giúp xây dựng chính sách nông nghiệp và hỗ trợ an ninh lương thực phù hợp với mỗi quốc gia.

Vấn đề phát triển khoa học ở mỗi quốc gia đều có những chiến lược riêng. Nói chung, khả năng chống chịu rất quan trọng, đối với sự phục hồi kinh tế cũng như là sinh kế của người dân trước những tác động của thời tiết.

Hiện nay có hơn 400.000 người từ các nước ASEAN đang theo học tại Vương quốc Anh. Do đó, chúng tôi đã tiến hành đầu tư nhiều hơn vào giáo dục với những quỹ học bổng và hỗ trợ cho sinh viên, học viên học tập tại Vương quốc Anh.

Tôi cũng xin nhấn mạnh tầm quan trọng của sự bình đẳng, hỗ trợ giải quyết các hành động bạo lực chống lại phụ nữ và trẻ em gái, tăng cường khả năng tiếp cận giáo dục và việc làm cho trẻ em gái, cũng như thúc đẩy quyền lãnh đạo của phụ nữ.

Một thành tựu nổi bật khác là việc đồng dẫn dắt Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) với Indonesia và Việt Nam nhằm huy động đầu tư tư nhân cho năng lượng sạch, cùng với việc ra mắt Quỹ Tài chính Xanh hiện đang tích cực hoạt động để thúc đẩy các nguồn đầu tư mạnh mẽ hơn vào hạ tầng năng lượng bền vững.

Tôi cũng nhận ra rằng trong việc xây dựng an ninh thương mại, đầu tư thương mại xuất phát từ việc xây dựng môi trường đáng tin cậy cho các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, xu hướng số hóa toàn cầu đã làm nổi bật tầm quan trọng của việc thúc đẩy Hiệp định khung kinh tế số ASEAN (DEFA). Đây là cơ hội để Vương quốc Anh đóng góp kinh nghiệm chuyên môn vào nền kinh tế kỹ thuật số, từ đó tăng cường kết nối, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra nhiều việc làm mới.

Ngoài ra, hai bên còn thiết lập đối tác an ninh y tế để xây dựng mạng lưới phòng thí nghiệm y tế công cộng khu vực, giúp phát hiện và ứng phó sớm với các dịch bệnh tiềm tàng. Cuối cùng, sự hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh hàng hải và kinh tế số cũng được tăng cường đáng kể để cùng ứng phó với các thách thức xuyên quốc gia.

Phóng viên: Trong những năm gần đây, Việt Nam đã mở rộng và nâng cấp quan hệ với nhiều quốc gia, đóng vai trò rõ ràng hơn trong việc trình bày quan điểm tại các diễn đàn khu vực lớn. Vậy bà đánh giá sự phát triển này như thế nào?

Quốc vụ khanh Seema Malhotra: Vương quốc Anh đánh giá cao và hoan nghênh sự tham gia ngày càng chủ động, tự tin và có định hướng chiến lược của Việt Nam tại các diễn đàn khu vực và toàn cầu. Tinh thần này là nền tảng cốt lõi cho mối quan hệ hợp tác giữa hai nước, cả trên phương diện song phương lẫn đa phương.

Sự chủ động đó được thể hiện rõ nét tại Diễn đàn Tương lai ASEAN, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình nghị sự về hợp tác nội khối, phát triển bền vững và đối thoại khu vực.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm củng cố vai trò trung tâm, sự đoàn kết và tính tự cường của ASEAN trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp. Trước những bất ổn toàn cầu, các quốc gia trong và ngoài khu vực đều kỳ vọng vào vai trò định hướng của ASEAN để duy trì sự ổn định, thúc đẩy chuyển đổi xanh, hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản trị và đầu tư vào nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, Vương quốc Anh và Việt Nam cùng chia sẻ tầm nhìn chung về một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Hiện nay, Việt Nam đang đảm nhận vai trò quốc gia điều phối viên cho mối Quan hệ đối tác đối thoại ASEAN-Vương quốc Anh. Phía Vương quốc Anh đang tích cực phối hợp với Việt Nam để xây dựng Kế hoạch hành động cho giai đoạn 5 năm tiếp theo. Đây không chỉ là một dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quan hệ song phương, mà còn là nền tảng để hai nước cùng hợp tác chặt chẽ hơn nữa vì lợi ích chung của toàn khối ASEAN.