Việt Nam và IAEA hợp tác phát triển và ứng dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình

Tại Phiên họp thường kỳ của Hội đồng thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (HĐTĐ IAEA) khai mạc tại thủ đô Viên, Áo, ngày 3/3, Việt Nam đã thông tin tới bạn bè quốc tế về quyết định của Chính phủ Việt Nam tiếp tục triển khai xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, kích thích tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ các mục tiêu bảo vệ môi trường, đồng thời đề nghị IAEA hỗ trợ hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân đáp ứng yêu cầu của IAEA.
Đại sứ Việt Nam Vũ Lê Thái Hoàng phát biểu tại Phiên họp.
Đại sứ Việt Nam Vũ Lê Thái Hoàng phát biểu tại Phiên họp.

Tham dự Phiên họp thường kỳ có Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cùng 35 thành viên HĐTĐ IAEA và Đại sứ, đại diện các nước thành viên IAEA. Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự và có bài phát biểu tại Phiên họp.

Trong 5 ngày làm việc, HĐTĐ IAEA tập trung rà soát, thảo luận các Báo cáo đánh giá an toàn, an ninh hạt nhân năm 2025, Báo cáo đánh giá công nghệ hạt nhân năm 2025… để thống nhất thông qua và đệ trình lên Khóa họp lần thứ 68 Đại hội đồng IAEA vào tháng 9/2025.

Bên cạnh đó, một số nội dung khác cũng được các nước thành viên Hội đồng quan tâm thảo luận như tình hình thực thi các Hiệp định thanh sát giữa IAEA với Iran, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Syria, một số vấn đề đang nổi lên như tình hình an ninh, an toàn của nhà máy điện hạt nhân tại Ukraine, hay Hiệp ước về hợp tác ba bên giữa Mỹ, Anh và Australia về việc chuyển giao tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân (AUKUS)…

Toàn cảnh Phiên họp HĐTĐ IAEA tháng 3/2025.

Toàn cảnh Phiên họp HĐTĐ IAEA tháng 3/2025.

Trong phát biểu khai mạc, Tổng Giám đốc Grossi nêu bật những vấn đề cấp bách về an toàn và an ninh hạt nhân trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức địa chính trị, song ông cũng nhấn mạnh vai trò của IAEA trong hỗ trợ các nước thành viên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Bên cạnh những thách thức về an ninh, IAEA cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của năng lượng hạt nhân trong việc cung cấp nguồn điện sạch và ổn định. Hiện nay, 417 lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động tại 31 quốc gia, đóng góp gần 10% tổng sản lượng điện toàn cầu và khoảng 25% nguồn cung năng lượng carbon thấp. IAEA dự báo công suất điện hạt nhân toàn cầu có thể tăng gấp 2,5 lần vào năm 2050.

Để đạt được mục tiêu này, việc nâng cao nhận thức và sự chấp nhận của công chúng đối với năng lượng hạt nhân là điều thiết yếu. Hội nghị quốc tế đầu tiên về Sự tham gia của các bên liên quan trong các chương trình điện hạt nhân (International Conference on Stakeholder Engagement for Nuclear Power Programmes) sẽ được tổ chức vào tháng 5/2025, quy tụ các chính phủ, doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực này.

Ngoài ra, IAEA đang lên kế hoạch tổ chức Hội thảo về Trí tuệ Nhân tạo và Năng lượng Hạt nhân (International Symposium on Artificial Intelligence and Nuclear Energy) vào tháng 12 năm nay tại Viên, nhằm tạo cơ hội cho các chuyên gia và các bên liên quan thảo luận về việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực hạt nhân, thảo luận phương thức AI có thể tối ưu hóa quy trình vận hành trong suốt vòng đời của các dự án năng lượng hạt nhân, đồng thời giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý.

Bên cạnh đó, ông Grossi cũng nhấn mạnh các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và nghiên cứu trong các lĩnh vực ứng dụng hạt nhân như y tế, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường – những lĩnh vực được đánh giá là then chốt trong việc giải quyết các thách thức toàn cầu hiện nay.

Đại sứ Việt Nam Vũ Lê Thái Hoàng phát biểu tại Phiên họp.

Đại sứ Việt Nam Vũ Lê Thái Hoàng phát biểu tại Phiên họp.

Phát biểu tại đề mục Báo cáo đánh giá công nghệ hạt nhân năm 2025, Đại sứ Việt Nam Vũ Lê Thái Hoàng đã nêu rõ vai trò của năng lượng hạt nhân trong phát triển bền vững, là nhân tố đóng vai trò chủ chốt trong giảm thiểu biến đổi khí hậu, đảm bảo an ninh năng lượng và mở ra nhiều ứng dụng công nghệ hạt nhân khác vì mục đích hòa bình.

Nhân dịp này, Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng đã thông tin tới bạn bè quốc tế về quyết định của Chính phủ Việt Nam tiếp tục triển khai xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, kích thích tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ các mục tiêu bảo vệ môi trường, đồng thời đề nghị IAEA hỗ trợ hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân đáp ứng yêu cầu của IAEA.

Cùng với Đại Hội đồng IAEA, HĐTĐ IAEA là cơ chế hoạch định chính sách về phát triển hạt nhân vì mục đích hòa bình. Hội đồng cũng thực hiện chức năng giám sát và khuyến nghị Đại Hội đồng IAEA về chương trình hoạt động, tài chính-ngân sách, xem xét việc kết nạp thành viên mới của IAEA. Hội đồng có thẩm quyền phê duyệt các hiệp định về thanh sát giữa IAEA và các quốc gia thành viên cũng như các quy định và tiêu chuẩn của IAEA về an toàn và an ninh hạt nhân.

HĐTĐ IAEA bao gồm 35 thành viên, trong đó có 22 nước được Đại Hội đồng IAEA bầu với nhiệm kỳ 2 năm. Việt Nam đã hoàn thành nhiệm kỳ thành viên HĐTĐ IAEA 2021-2023 tháng 9/2023.

Có thể bạn quan tâm

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.

Thiết bị đinh phản quang năng lượng mặt trời được lắp đặt thí điểm trên đoạn Quốc lộ 6 qua xã Vân Hồ (Sơn La) để đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ mới trong bảo đảm an toàn giao thông.

Đưa năng lượng mặt trời vào hạ tầng giao thông đường bộ

Lần đầu tiên, hệ thống đinh phản quang sử dụng năng lượng mặt trời được Cục Đường bộ Việt Nam cho phép thí điểm trên Quốc lộ 6. Không chỉ hướng tới nâng cao an toàn giao thông tại các đoạn đường đèo dốc, mô hình còn mở ra hướng ứng dụng công nghệ xanh, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng đường bộ.

Hồ Dầu Tiếng giữ vai trò quan trọng trong điều tiết, cấp nước cho khu vực Đông Nam Bộ.

Quản lý, vận hành công trình thủy lợi: Chuyển từ kinh nghiệm sang dựa trên cơ sở dữ liệu

Trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, công tác quản lý nguồn nước đang chuyển mạnh từ điều hành theo kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu số, quan trắc và dự báo. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống thủy lợi và phát triển nông nghiệp bền vững.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh Điện Biên tham quan các gian hàng của doanh nghiệp khoa học-công nghệ. (Ảnh: MAI GIÁP)

Điện Biên đầu tư 60 tỷ đồng xây dựng hạ tầng kỹ thuật Trung tâm Đổi mới sáng tạo

Thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 27/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2035, Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên quyết định dự kiến chi 60 tỷ đồng để xây dựng hạ tầng kỹ thuật Trung tâm Đổi mới sáng tạo.