Việt Nam sử dụng dữ liệu hộ tịch hoàn chỉnh để phân tích, thống kê sinh, tử và kết hôn trên cả nước

Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch đầu tiên giai đoạn 2021-2024 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) phối hợp với các cơ quan liên quan trong nước và quốc tế đã cung cấp nền tảng hoàn chỉnh để phân tích, thống kê sinh, tử và kết hôn trên phạm vi cả nước.

Nụ cười trẻ em miền núi. (Ảnh: ĐĂNG KHOA, BÁO NHÂN DÂN)
Nụ cười trẻ em miền núi. (Ảnh: ĐĂNG KHOA, BÁO NHÂN DÂN)

Báo cáo này cũng cho thấy Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong đăng ký khai sinh, trong đó tỷ lệ khai sinh đúng hạn (trong vòng 60 ngày tính từ lúc sinh) tăng đều qua từng năm và đạt 84,9% vào năm 2024. Tuy nhiên, tình trạng đăng ký khai sinh muộn vẫn còn phổ biến ở một số nhóm dân tộc thiểu số, lên tới 56%.

Tương tự như khai sinh, tỷ lệ khai tử đúng hạn (trong vòng 15 ngày sau khi mất) chiếm tỷ trọng cao đạt 69,3% vào năm 2024, tình trạng khai tử muộn vẫn phổ biến ở các vùng dân tộc thiểu số, có dân tộc, lên tới gần 80%.

Báo cáo còn đưa ra các phát hiện quan trọng về xu hướng sinh, tử và kết hôn. Tổng tỷ suất sinh đang giảm và thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Trong khi đó, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn tồn tại và kéo dài trong nhiều năm, vượt xa mức cân bằng là 104-106 bé trai/100 bé gái.

Trao đổi với Báo Nhân Dân, bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Phó Trưởng ban Thống kê dân số và lao động, Cục Thống kê cho biết trong giai đoạn 2021-2024, tỷ lệ giới tính khi sinh ở nước ta ở mức 109,8 trẻ trai/100 trẻ gái. Riêng năm 2024, tỷ lệ này 110,7 trẻ trai/100 trẻ gái.

Trong đó, tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao diễn ra phổ biến ở một số tỉnh, thành thuộc khu vực phía bắc, Đồng bằng sông Hồng như Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Giang, Hải Dương, Sơn La, Lạng Sơn, Phú Thọ... Thậm chí, có địa phương, tỷ số giới tính khi sinh ở mức gần 120 trẻ trai/100 trẻ gái. Đối với các tỉnh, thành khu vực phía nam, tỷ lệ giới tính khi sinh ở mức từ 105-108 trẻ trai/100 trẻ gái.

bctk.jpg
Ảnh chụp bìa Báo cáo.

Cũng theo bà Mai, tuổi trung bình khi sinh con của phụ nữ Việt Nam đang có xu hướng tăng dần. Có sự khác biệt lớn về tuổi trung bình khi sinh con của người mẹ chia theo dân tộc của mẹ. Cụ thể, phụ nữ dân tộc Hoa và dân tộc Kinh có tuổi trung bình khi sinh con cao nhất, lần lượt là 29,9 tuổi và 29,4 tuổi, cao hơn từ 6 đến 7 tuổi so với phụ nữ ở nhiều dân tộc khác như La Ha (23,2 tuổi), Cơ Lao (23,3 tuổi), La Hủ (23,7 tuổi), Hrê (23,8 tuổi), Xinh Mun (23,9 tuổi).

Về tử vong, tuổi chết trung bình của dân số Việt Nam giai đoạn 2021-2024 là 69,5 tuổi và có sự chênh lệch lớn về giới. Cụ thể, tuổi chết trung bình ở nam giới là 64,6 tuổi và nữ giới là 75,6 tuổi.

Phần lớn các ca tử vong năm 2024 là do bệnh tật hoặc tuổi già (chiếm 95,2% tổng số ca tử vong được ghi nhận). Đặc biệt, trên 3/4 số ca tử vong do tai nạn giao thông và tự tử là nam giới.

ongmatt.jpg
Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam. (Ảnh: UNFPA)

Cũng chia sẻ với Báo Nhân Dân, ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam cho rằng, việc chia sẻ dữ liệu sẽ giúp chúng ta hiểu được chính sách nào đang phát huy hiệu quả, ai còn đang bị bỏ sót và chúng ta cần làm gì để xây dựng một hệ thống dữ liệu bao trùm hơn cho tất cả mọi người. “Thống kê không chỉ là những con số, mà là những con số biết nói – kể câu chuyện về con người và cuộc sống", ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam nhấn mạnh.

Theo bà Gurpreet Kaur Rai, Cố vấn kỹ thuật khu vực của Chương trình Tác động dữ liệu (Tổ chức Y tế công cộng): “Việt Nam đã nêu gương trong khu vực về việc phân tích và sử dụng dữ liệu hộ tịch cho hoạch định chính sách. Dữ liệu chính xác và kịp thời chính là nền tảng của một hệ thống y tế vững mạnh và phát triển bền vững”.

bangoc.jpg
Bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Thống kê. (Ảnh: CTK)

Trong khi đó, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, lần đầu tiên, nước ta có thể sử dụng dữ liệu hộ tịch hoàn chỉnh và cập nhật để thực hiện phân tích thống kê sinh, tử và kết hôn trên phạm vi cả nước. Đây là một dấu mốc rất quan trọng.

“Dù báo cáo vẫn còn sự chênh lệch giữa các nhóm dân tộc và vùng miền trong công tác đăng ký hộ tịch, nhưng các kết quả phân tích đã đồng thời khẳng định đầu tư của Chính phủ vào chuyển đổi số trong hệ thống đăng ký hộ tịch đang mang lại hiệu quả.” – bà Đỗ Thị Ngọc nói.

Báo cáo khuyến nghị tiếp tục đầu tư vào công nghệ cho hệ thống hộ tịch điện tử, tăng cường tập huấn cho cán bộ cơ sở và đẩy mạnh tiếp cận với các nhóm yếu thế. Việc tích hợp sâu với các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân số, y tế và giáo dục cũng được nhấn mạnh như một giải pháp tối ưu hóa giá trị dữ liệu.

Khi Việt Nam tăng tốc chuyển đổi số và chuẩn bị cho những biến động dân số trong tương lai, hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch được kỳ vọng sẽ đóng vai trò trụ cột trong nền quản trị hiệu quả, bảo vệ quyền con người và thúc đẩy phát triển bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Một số hồ sơ, kỷ vật của các cán bộ đi B tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Hà Nội. (Ảnh: MINH DUY)

Hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B: Lưu giữ những ký ức thanh xuân của một thế hệ vì Tổ quốc

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đang lưu giữ hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B. Khối tài liệu lưu trữ quốc gia có giá trị đặc biệt này không chỉ phục vụ nghiên cứu lịch sử, mà còn là nguồn tư liệu gốc vô giá để xác minh, giải quyết chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng.

Những người tiêu dùng đồng niên 1976 tham quan Nhà máy Sữa Tiên Sơn (ở Bắc Ninh). (Ảnh: VI NAM)

Từ tuổi 50, chủ động chăm sóc sức khỏe bằng nguồn sữa giàu dinh dưỡng cho giai đoạn hoàng kim

Suốt nhiều thế hệ, Vinamilk đã đồng hành cùng người Việt trên mỗi chặng đường cuộc sống. Và hôm nay, khi bước qua tuổi 50, nhiều người không chỉ nhìn lại những dấu ấn đã qua mà còn mở ra một chương sống mới - sâu sắc trong trải nghiệm, tự do trong cách sống và chủ động theo đuổi những điều mình yêu thích.

Việc điểu chỉnh tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và bổ sung chế độ trợ cấp cấp hằng tháng giúp người cao tuổi được thụ hưởng chính sách tốt hơn. (Ảnh: Bảo hiểm xã hội Cần Thơ).

Bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng trực tiếp tại nhà cho người già yếu

Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có yêu cầu Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố tăng cường quản lý các trường hợp người hưởng ủy quyền cho người khác lĩnh thay lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng; chấn chỉnh công tác chi trả nhằm bảo đảm chi trả liên tục, đúng quy định và tạo thuận lợi tối đa cho người hưởng.

Tiếp tục tinh gọn bộ máy cơ quan Mặt trận và đổi mới hoạt động các đơn vị sự nghiệp liên quan

Tiếp tục tinh gọn bộ máy cơ quan Mặt trận và đổi mới hoạt động các đơn vị sự nghiệp liên quan

Chiều 16/7, tại Hà Nội, Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 dưới sự điều hành của đồng chí Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Công an xã biên giới Chiềng Khương phối hợp lực lượng Biên phòng hỗ trợ người dân cài đặt và sử dụng VNeID mức độ 2.

Sơn La bồi đắp thế trận lòng dân từ cơ sở

Giữ vững an ninh, trật tự không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà là sự nghiệp của toàn dân. Tại tỉnh Sơn La, sức mạnh ấy đang được hiện thực hóa bằng việc xây dựng thế trận lòng dân vững chắc ngay từ cơ sở, để mỗi xã, bản là một điểm tựa bình yên, mỗi người dân là một chủ thể tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Một nút giao trên tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận.

Hơn 27.000 tỷ đồng mở rộng gần 100km đường cao tốc từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Mỹ Thuận

Ngày 16/7, tại trụ sở Bộ Xây dựng (Hà Nội), Công ty Trách nhiệm hữu hạn BOT cao tốc Sài Gòn-Mỹ Thuận và Liên danh sáu ngân hàng đã ký hợp đồng tín dụng hợp vốn trị giá 27.094 tỷ đồng, tạo nền tảng tài chính triển khai dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận, tuyến huyết mạch đi các tỉnh miền tây.