Chuyện thu gom, xử lý rác thải tại địa phương này và những khó khăn mà đơn vị xử lý rác đang gặp là vấn đề được đông đảo người dân rất quan tâm.
Câu chuyện về rác thoạt nghe đơn giản, nhưng ở đô thị thì không hề giản đơn. Vùng quê Cà Mau đất rộng người thưa, rác thải hữu cơ được ủ làm phân bón cho cây; rác nhựa, kim loại… thì để dành bán phế liệu.
Nhưng thị thành đông đúc dân cư, lại thiếu quỹ đất, mọi thứ bỏ đi đều gom bỏ vô thùng rác trước nhà, nếu vài ngày không có người thu gom, sẽ ô nhiễm nặng nề… Nỗi lo của người dân đô thị Cà Mau giờ được giải tỏa phần nào, bởi sự vào cuộc kịp thời của chính quyền và ngành chức năng.
Ngay khi có thông báo tạm ngưng tiếp nhận rác, Cà Mau “kích hoạt” bãi chứa rác tạm tại phường An Xuyên. Đây cũng là bãi chôn lấp rác vào cuối năm 2022, thời điểm Nhà máy xử lý rác thải thành phố Cà Mau thông báo tạm ngưng tiếp nhận rác trong ba tháng để bảo trì, bảo dưỡng. Đơn vị được giao thu gom, tập kết rác vào bãi chứa rác tạm phường Tân Xuyên là Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau.
Được khoảng hai tuần, đơn vị này có văn bản “cầu cứu” Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, nội dung chính là bãi chứa rác sắp đầy, buộc tỉnh phải triển khai gấp phương án dự phòng. Theo chỉ đạo của lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, trong chiều 2/7 vừa qua, Tổ công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã vào khu vực bãi chứa rác để khảo sát. Tại đây, Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau được lệnh gia cố lại bờ bao lâu ngày bị lún để tăng khả năng chứa rác đến giữa tháng 7/2025.
Cùng lúc đó, ngành điện lực được lệnh xúc tiến ngay việc thi công đường dây đấu nối để vận hành 2 tổ máy bơm. Dự kiến trong bốn ngày, hai ao chứa rác dự phòng (rộng hơn 12.000m2) sẽ được tát cạn, bảo đảm nơi chứa và chôn lấp rác trong sáu tháng tới cho các phường tại thành phố Cà Mau (cũ) và các xã thuộc huyện Đầm Dơi trước đây.
Đối với các xã còn lại thuộc các huyện trước đây của tỉnh Cà Mau, phương án được triển khai là thu gom rác trong dân về tập kết, chôn lấp tại các bãi chứa rác đã hình thành trong đợt Nhà máy xử lý rác thải thành phố Cà Mau tạm ngưng bảo trì, bảo dưỡng vào năm 2022. Riêng các xã thuộc các huyện trước đây như: Phú Tân, Năm Căn, Ngọc Hiển, rác thải được thu gom, tập kết về bãi rác thị trấn Rạch Gốc (nay là xã Phan Ngọc Hiển). Phương án và giải pháp của tỉnh Cà Mau đang triển khai giúp người dân yên tâm, không lo cảnh ùn ứ rác thải sinh hoạt nữa.
Trong thời gian này, ngành chức năng được lệnh tiếp tục phối hợp với ban lãnh đạo Nhà máy xử lý rác thải thành phố Cà Mau rà soát, chỉnh sửa, hoàn thiện phương án giá để trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét quyết định, sớm đưa nhà máy trở lại hoạt động. Lãnh đạo tỉnh Cà Mau trước đó cũng đã phê duyệt quy hoạch nhà máy xử lý rác trên địa bàn xã Khánh An và xã Lâm Hải. Đã có một số doanh nghiệp đến tìm hiểu nhưng chưa có quyết định đầu tư.
Nguyên nhân được cho là nhà đầu tư muốn xây dựng nhà máy xử lý rác công suất lớn (khoảng từ 400 tấn/ngày), trong khi lượng rác thải sinh hoạt đô thị toàn tỉnh Cà Mau vào khoảng 250-300 tấn/ngày, chỉ đủ công suất của Nhà máy xử lý rác thải thành phố Cà Mau, mặc dù đơn vị xử lý rác duy nhất tại Cà Mau hoạt động nhiều năm liền nhưng không hiệu quả. Một nghịch lý khác mà nhà đầu tư ngần ngại là tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, đơn giá xử lý mỗi tấn rác là hơn 500.000 đồng; nhưng tại Cà Mau vẫn chỉ ở mức 350.000 đồng/tấn. Nếu trừ 10% thuế VAT, đơn giá xử lý mỗi tấn rác chỉ còn khoảng 315.000 đồng.
Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều năm liền, nhà máy xử lý rác ở Cà Mau luôn trong trình trạng bị lỗ, thu không đủ bù chi.Trong nhiều lần đối thoại với doanh nghiệp, lãnh đạo tỉnh Cà Mau đã thấy mặt hạn chế trong câu chuyện đơn giá xử lý rác thải sinh hoạt thấp, và cũng thấy rõ những nguy cơ khi cả tỉnh chỉ có duy nhất một nhà máy xử lý rác thải. Nhưng do nhiều nguyên nhân, đến nay tỉnh Cà Mau vẫn chưa giải quyết được bài toán nêu trên.
Theo các chuyên gia, địa phương này cần rốt ráo, nhanh chóng có giải pháp kịp thời, bền vững, hỗ trợ, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị đầu tư trong lĩnh vực thu gom, xử lý rác thải. Tất cả vì môi trường sống trong lành, không ô nhiễm của cộng đồng.
