Văn hóa đọc có ý nghĩa lâu bền với giáo dục đại học trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đọc không chỉ là phương thức tiếp nhận thông tin mà là quá trình tư duy chủ động, giúp hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo - điều có ý nghĩa lâu dài, sâu sắc đối với giáo dục đại học.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công

Ngày 21/4, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học: Thực trạng và giải pháp”, thiết thực hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026.

Tọa đàm là dịp để các đại biểu trao đổi về ý nghĩa lâu dài của văn hóa đọc đối với giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công khẳng định trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, tri thức trở thành nguồn lực cốt lõi quyết định sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đọc không chỉ là phương thức tiếp nhận thông tin mà là quá trình tư duy chủ động, giúp hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo.

Đối với giáo dục đại học, văn hóa đọc được xác định là điều kiện cốt lõi để nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phát triển học thuật bền vững. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hành vi đọc đang có nhiều biến đổi: xu hướng đọc nhanh, lệ thuộc công nghệ, hạn chế tiếp cận tài liệu gốc và suy giảm chiều sâu tư duy. Điều này đặt ra yêu cầu sử dụng công nghệ một cách hợp lý, bảo đảm hỗ trợ học tập nhưng không thay thế năng lực tư duy độc lập, đồng thời giữ vững các chuẩn mực học thuật.

z7747289385703-695a002a9f3a30eba46a0502d3e4a7e3.jpg
Đại biểu tham dự Tọa đàm

Từ góc độ định hướng phát triển, Học viện Hành chính và Quản trị công xác định phát triển văn hóa đọc là nhiệm vụ chiến lược, gắn trực tiếp với chất lượng đào tạo cán bộ, công chức, viên chức và năng lực nghiên cứu, tư vấn chính sách.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển văn hóa đọc tại Học viện Hành chính và Quản trị công - nơi đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức - Giám đốc Học viện cho rằng việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Một cán bộ quản lý giỏi không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có tư duy phản biện, khả năng tự học suốt đời và tinh thần đổi mới sáng tạo – những phẩm chất được nuôi dưỡng từ việc đọc sách” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến nói.

Ông cho biết, thời gian qua, Học viện đã quan tâm đầu tư phát triển hệ thống thư viện theo hướng hiện đại. Hệ thống thư viện số kết nối thời gian thực được đưa vào sử dụng từ tháng 6/2012 đến nay và luôn phát triển các dịch vụ thư viện số hiện đại. Đồng thời, nhiều hoạt động thiết thực đã được tổ chức nhằm lan tỏa văn hóa đọc trong cán bộ, giảng viên và người học.

z7747289374586-21733ec26f8a014ba68a236c3487bee9.jpg
Tọa đàm khoa học: “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học: Thực trạng và giải pháp”

Tuy nhiên, thực tế cho thấy văn hóa đọc đang đứng trước nhiều thách thức, đặc biệt là sự cạnh tranh của các phương tiện giải trí số, mạng xã hội và xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh nhưng thiếu chiều sâu.

Theo Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện, Học viện Hành chính và Quản trị công, trong thời đại tri thức, uy tín của một cơ sở giáo dục không chỉ được đo bằng quy mô đào tạo mà còn bởi chất lượng giảng dạy, năng lực nghiên cứu của giảng viên và năng lực tư duy, thích ứng của người học. Những yếu tố này được hình thành trên cơ sở văn hóa đọc, năng lực tự học, tự nghiên cứu và môi trường học thuật liêm chính.

Thực tiễn cho thấy, dưới tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, phương thức tiếp cận tri thức đã thay đổi đáng kể, với ưu thế về tốc độ và sự phong phú của học liệu. "Tuy nhiên, cũng xuất hiện những hạn chế như xu hướng đọc lướt, tiếp nhận thông tin phân mảnh, suy giảm khả năng đọc sâu và năng lực kiểm chứng, hệ thống hóa tri thức", Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền nhận xét và cho rằng, việc sử dụng AI thiếu kiểm soát còn tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tư duy độc lập và trách nhiệm học thuật.

z7747303575272-afb8443c499f364d3be7d949451d5922.jpg
Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện, Học viện Hành chính và Quản trị công

"Văn hóa đọc cần được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm năng lực đọc sâu, đọc phản biện, khả năng đối thoại học thuật và tinh thần tự học suốt đời. Đồng thời, người học phải từng bước trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức trong môi trường học thuật mở", Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền nhấn mạnh trong phát biểu đề dẫn Tọa đàm.

Tọa đàm được tổ chức tập trung thảo luận các nội dung: thực trạng và xu hướng hành vi đọc; tác động của công nghệ số và AI; yêu cầu phát triển năng lực đọc và tư duy; vai trò mới của thư viện như trung tâm học liệu số; và các giải pháp xây dựng văn hóa đọc gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng học liệu và bảo đảm liêm chính học thuật.

a7-ng-cong-dung-28b7ece3bb.png
Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng, Ủy viên chuyên trách Hội đồng Biên tập - Xuất bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

Tham luận tại Tọa đàm, Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng, Ủy viên chuyên trách Hội đồng Biên tập - Xuất bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm phát triển văn hóa đọc tại các trường đại học, bao gồm: Nâng cao nhận thức cho sinh viên và giảng viên về giá trị của việc đọc sâu; Hiện đại hóa hệ thống thư viện theo mô hình thư viện số thông minh và đặc biệt là gắn kết hoạt động đọc với chương trình đào tạo như một yêu cầu bắt buộc.

Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng cũng nhấn mạnh rằng việc trang bị kỹ năng chọn lọc, thẩm định thông tin là “chìa khóa” giúp người học tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng học tập mà không làm mai một chiều sâu tri thức trong kỷ nguyên số.

a140-bb93ba22b7.png
Tiến sĩ Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công

Kết luận Tọa đàm, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công khẳng định, văn hóa đọc vẫn luôn là nền tảng cốt lõi của giáo dục đại học, là con đường then chốt để hình thành tư duy độc lập và năng lực nghiên cứu cho người học. Bối cảnh chuyển đổi số vừa mang lại cơ hội tiếp cận tri thức khổng lồ, đặt ra thách thức về sự lệ thuộc vào công cụ số, đòi hỏi một sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và hiện đại. Việc thúc đẩy người học trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức và đặt liêm chính học thuật là yêu cầu sống còn trong kỷ nguyên số.

​

​

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Ban hành Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông

Thông tư mới ban hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập ngành đào tạo phù hợp với một số môn học, có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.

Cán bộ, nhân viên Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y thực hiện nghiên cứu khoa học. (Ảnh: TUẤN DŨNG)

Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y: Đổi mới đào tạo, lấy chất lượng nguồn nhân lực làm mục tiêu xuyên suốt

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Viện Đào tạo Dược, Học viện Quân y đang đẩy mạnh đổi mới giáo dục và đào tạo theo hướng hiện đại, thực chất, gắn lý luận với thực tiễn, lấy chất lượng nguồn nhân lực làm mục tiêu xuyên suốt. 

Tiết mục mở màn của đội thi đến từ Trường trung học phổ thông Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Ngành giáo dục Cà Mau rộn ràng tiếng hát thi đua

Tối 2/11, tỉnh Cà Mau long trọng tổ chức lễ khai mạc Hội thi Tiếng hát Nhà giáo tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026. Hội thi quy tụ sự tham gia của 86 đoàn dự thi, với 1.590 cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, sinh viên tại các đơn vị trường học, cơ sở giáo dục trên địa bàn vùng sông nước Cà Mau.

Giờ học của học sinh Trường trung học phổ thông Lê Văn Thịnh, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: MAI MAI)

Cân nhắc việc tăng định mức tiết dạy của giáo viên phổ thông

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đội ngũ nhà giáo được xác định giữ vai trò quyết định đối với chất lượng dạy học. Những yêu cầu đặt ra đòi hỏi giáo viên nắm vững kiến thức chuyên môn và phải đổi mới phương pháp, phát triển năng lực học sinh... 

Sinh viên Khoa Tiếng Anh, Trường đại học Sư phạm Hà Nội sôi nổi tham gia hoạt động giao lưu, trao đổi. (Ảnh: HNUE)

Mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh

Xây dựng lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một trong những nhiệm vụ Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra đối với giáo dục đại học năm học 2026-2027.

Ban tổ chức và các đại biểu ấn nút phát động cuộc thi. (Ảnh: Ban tổ chức)

Phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”

Ngày 2/11, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động Cuộc thi trực tuyến “Học Bác-Hiểu Đảng-Phát triển giáo dục-Làm chủ khoa học công nghệ”. Cuộc thi mở thêm một hình thức tìm hiểu, học tập, góp phần lan tỏa nội dung sinh hoạt chính trị trong Đảng bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Di tích Văn Miếu Sơn Tây. (Ảnh: TRƯƠNG QUỐC ĐÔNG)

Trải nghiệm trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây

Từ những dấu tích của truyền thống khoa bảng xứ Đoài, hoạt động tái hiện trường thi xưa tại Văn Miếu Sơn Tây mở ra cách tiếp cận trực quan với lịch sử khoa cử Việt Nam. Qua đó, không gian, câu chuyện về việc học, thi cử và truyền thống hiếu học được đưa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Khoa Toán-Tin nhận Cờ Thi đua của Bộ Giáo dục và Đào tạo vì thành tích Đổi mới sáng tạo trong quản lý, giảng dạy và học tập. (Ảnh: SĐ)

Khoa Toán-Tin, Trường đại học Sư phạm Hà Nội khẳng định vị thế trong đào tạo và nghiên cứu toán học

Ngày 1/11, tại Hội trường 11/10, Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Khoa Toán-Tin tổ chức Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập (1951-2026). Đây là dịp tri ân các thế hệ nhà giáo và ghi nhận những đóng góp của Khoa trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng nhân tài, đồng thời định hướng phát triển trong giai đoạn mới.

Chương trình hòa nhạc với sự tham gia biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (Sun Symphony Orchestra). (Ảnh: THANH TÙNG)

Lan tỏa giá trị nghệ thuật trong môi trường giáo dục

Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập (11/10/1951-11/10/2026), Trường đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời tổ chức chương trình dành cho cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường, góp phần lan tỏa tình yêu âm nhạc hàn lâm, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần trong môi trường giáo dục đại học.

Đại diện Hội Khuyến học Việt Nam và The Vietnam Foundation cùng các đại biểu tại lễ ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về thúc đẩy học tập suốt đời trên nền tảng số.

Số hóa việc học trong mỗi cơ quan, đơn vị

Trong quá trình công tác, hầu như người nào cũng tham gia các khóa học, bồi dưỡng chuyên môn, và dấu vết của việc học thường nằm trong các chứng chỉ, quyết định, danh sách và phải tự lưu giữ. Số hóa dữ liệu đang mở ra cách ghi nhận liên tục quá trình ấy, gắn với hồ sơ công tác, giảm việc gom minh chứng vào mỗi kỳ tổng hợp.

Đại học Bách khoa Hà Nội: Tiên phong đào tạo nguồn nhân lực chiến lược và sáng tạo công nghệ

Đại học Bách khoa Hà Nội: Tiên phong đào tạo nguồn nhân lực chiến lược và sáng tạo công nghệ

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội trao đổi cùng phóng viên Báo Nhân Dân về những giải pháp đột phá nhằm phát triển năng lực nghiên cứu, thu hút nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

Phụ huynh An Giang đưa đón con em đi học. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Chấn chỉnh các khoản thu tại các cơ sở giáo dục

Ngày 30/10, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang cho biết, vừa ban hành văn bản gửi các Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trong tỉnh và thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh về việc chấn chỉnh thực hiện các khoản thu tại các cơ sở giáo dục.