Ngày 21/4, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học: Thực trạng và giải pháp”, thiết thực hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026.
Tọa đàm là dịp để các đại biểu trao đổi về ý nghĩa lâu dài của văn hóa đọc đối với giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay.
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công khẳng định trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, tri thức trở thành nguồn lực cốt lõi quyết định sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đọc không chỉ là phương thức tiếp nhận thông tin mà là quá trình tư duy chủ động, giúp hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo.
Đối với giáo dục đại học, văn hóa đọc được xác định là điều kiện cốt lõi để nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phát triển học thuật bền vững. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hành vi đọc đang có nhiều biến đổi: xu hướng đọc nhanh, lệ thuộc công nghệ, hạn chế tiếp cận tài liệu gốc và suy giảm chiều sâu tư duy. Điều này đặt ra yêu cầu sử dụng công nghệ một cách hợp lý, bảo đảm hỗ trợ học tập nhưng không thay thế năng lực tư duy độc lập, đồng thời giữ vững các chuẩn mực học thuật.
Từ góc độ định hướng phát triển, Học viện Hành chính và Quản trị công xác định phát triển văn hóa đọc là nhiệm vụ chiến lược, gắn trực tiếp với chất lượng đào tạo cán bộ, công chức, viên chức và năng lực nghiên cứu, tư vấn chính sách.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển văn hóa đọc tại Học viện Hành chính và Quản trị công - nơi đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức - Giám đốc Học viện cho rằng việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
“Một cán bộ quản lý giỏi không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có tư duy phản biện, khả năng tự học suốt đời và tinh thần đổi mới sáng tạo – những phẩm chất được nuôi dưỡng từ việc đọc sách” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến nói.
Ông cho biết, thời gian qua, Học viện đã quan tâm đầu tư phát triển hệ thống thư viện theo hướng hiện đại. Hệ thống thư viện số kết nối thời gian thực được đưa vào sử dụng từ tháng 6/2012 đến nay và luôn phát triển các dịch vụ thư viện số hiện đại. Đồng thời, nhiều hoạt động thiết thực đã được tổ chức nhằm lan tỏa văn hóa đọc trong cán bộ, giảng viên và người học.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy văn hóa đọc đang đứng trước nhiều thách thức, đặc biệt là sự cạnh tranh của các phương tiện giải trí số, mạng xã hội và xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh nhưng thiếu chiều sâu.
Theo Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện, Học viện Hành chính và Quản trị công, trong thời đại tri thức, uy tín của một cơ sở giáo dục không chỉ được đo bằng quy mô đào tạo mà còn bởi chất lượng giảng dạy, năng lực nghiên cứu của giảng viên và năng lực tư duy, thích ứng của người học. Những yếu tố này được hình thành trên cơ sở văn hóa đọc, năng lực tự học, tự nghiên cứu và môi trường học thuật liêm chính.
Thực tiễn cho thấy, dưới tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, phương thức tiếp cận tri thức đã thay đổi đáng kể, với ưu thế về tốc độ và sự phong phú của học liệu. "Tuy nhiên, cũng xuất hiện những hạn chế như xu hướng đọc lướt, tiếp nhận thông tin phân mảnh, suy giảm khả năng đọc sâu và năng lực kiểm chứng, hệ thống hóa tri thức", Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền nhận xét và cho rằng, việc sử dụng AI thiếu kiểm soát còn tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tư duy độc lập và trách nhiệm học thuật.
"Văn hóa đọc cần được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm năng lực đọc sâu, đọc phản biện, khả năng đối thoại học thuật và tinh thần tự học suốt đời. Đồng thời, người học phải từng bước trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức trong môi trường học thuật mở", Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền nhấn mạnh trong phát biểu đề dẫn Tọa đàm.
Tọa đàm được tổ chức tập trung thảo luận các nội dung: thực trạng và xu hướng hành vi đọc; tác động của công nghệ số và AI; yêu cầu phát triển năng lực đọc và tư duy; vai trò mới của thư viện như trung tâm học liệu số; và các giải pháp xây dựng văn hóa đọc gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng học liệu và bảo đảm liêm chính học thuật.
Tham luận tại Tọa đàm, Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng, Ủy viên chuyên trách Hội đồng Biên tập - Xuất bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm phát triển văn hóa đọc tại các trường đại học, bao gồm: Nâng cao nhận thức cho sinh viên và giảng viên về giá trị của việc đọc sâu; Hiện đại hóa hệ thống thư viện theo mô hình thư viện số thông minh và đặc biệt là gắn kết hoạt động đọc với chương trình đào tạo như một yêu cầu bắt buộc.
Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng cũng nhấn mạnh rằng việc trang bị kỹ năng chọn lọc, thẩm định thông tin là “chìa khóa” giúp người học tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng học tập mà không làm mai một chiều sâu tri thức trong kỷ nguyên số.
Kết luận Tọa đàm, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công khẳng định, văn hóa đọc vẫn luôn là nền tảng cốt lõi của giáo dục đại học, là con đường then chốt để hình thành tư duy độc lập và năng lực nghiên cứu cho người học. Bối cảnh chuyển đổi số vừa mang lại cơ hội tiếp cận tri thức khổng lồ, đặt ra thách thức về sự lệ thuộc vào công cụ số, đòi hỏi một sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và hiện đại. Việc thúc đẩy người học trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức và đặt liêm chính học thuật là yêu cầu sống còn trong kỷ nguyên số.
![[Video] Gần 20% học sinh Việt bị bắt nạt "vài lần mỗi tháng"](https://cdn.nhandan.vn/images/KVCFoNmxdydVjM9_uRs5webyLowrp4jZ5cRuirSkpOKLpdC-HmQSbpC4yEZ8cwdkwO7PPWv-x-PQvNcHWXFoBCNL5jq34ZtWn5SDHjCAs-bl2ZZm7wk8Sq2JhrVw1Z9am6bhPg6eGw60lrNuBC8aBfVugirnuqAqiEO_N6mJrtK3rhPNozOxplikqgnb2FR3/1789027563646-1638320461492489649-5830671255276133863-b91d7e373189629afc88759e72a3704b.jpg.avif)
