Vấn đề giám sát, kiểm soát quyền lực trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Tờ trình của dự thảo Luật Đất đai nêu việc soạn thảo được thực hiện theo một trong các quan điểm là: “Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời thiết lập công cụ kiểm soát quyền lực của cơ quan và người có thẩm quyền trong quản lý đất đai. Tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội các cấp của nhân dân”.
(Ảnh minh họa: TTXVN)
(Ảnh minh họa: TTXVN)

Tuy nhiên, đọc dự thảo Luật Đất đai chưa thấy thể hiện một cách đầy đủ, sâu sắc quan điểm này. Điều đó thể hiện ở một số điểm cơ bản sau đây: Khi đề cập tới nội dung của quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước về đất đai nói riêng, thường người ta phải chỉ ra được vấn đề gì thuộc nhà nước Trung ương quản lý, vấn đề gì thuộc chính quyền địa phương quản lý, vấn đề gì cả Trung ương và địa phương cùng quản lý.

Làm rõ những vấn đề về quản lý

Theo đó, Điều 21 của dự thảo Luật Đất đai không phải là quy định nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Điều luật này mới chỉ liệt kê các công việc cần phải làm trong quản lý đất đai. Vì vậy, cần viết lại Điều 21 để quy định rõ trong quản lý nhà nước về đất đai và sử dụng đất đai thì những vấn đề gì là phải quản lý theo ngành và vấn đề gì phải quản lý theo lãnh thổ, tức việc gì thuộc thẩm quyền của chính quyền Trung ương, vấn đề gì thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương; những vấn đề gì cả hai cùng làm.

Điều 21 của dự thảo Luật Đất đai không phải là quy định nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Điều luật này mới chỉ liệt kê các công việc cần phải làm trong quản lý đất đai.

Có như vậy mới hình thành cơ sở để phân cấp, phân quyền minh bạch trong quản lý nhà nước về đất đai và sử dụng đất đai quy định ở các chương sau.

Theo dự thảo Luật Đất đai, việc lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất thực hiện ở cấp quốc gia, cấp tỉnh và cấp huyện (không kể quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng và đất an ninh). Việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được tiến hành từ trên xuống. Điều đó có nghĩa là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp trên quyết định quy hoạch sử dụng đất của cấp dưới, điều này chưa hợp lý. Nên chăng việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cần tiến hành từ dưới lên thì việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất mới sát thực tế và khả thi.

Thực tiễn chỉ ra rằng, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất những năm qua thường xuyên điều chỉnh, thay đổi thiếu ổn định trong đó không ít trường hợp là vì lợi ích nhóm. Liên quan đến vấn đề này, Điều 71 của dự thảo Luật Đất đai quy định việc điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất với các căn cứ để điều chỉnh quy định quá rộng và thiếu cụ thể cho nên rất dễ bị lợi dụng để điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã phê duyệt.

Tránh lợi dụng việc điều chỉnh quy hoạch

Đề nghị cần xem lại thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch, theo hướng: Thẩm quyền thay đổi quy hoạch cấp tỉnh phải được cơ quan quy hoạch cấp quốc gia cho phép và thẩm quyền thay đổi quy hoạch cấp quận, huyện phải do cấp tỉnh quyết định. Không nên quy định như dự thảo Luật Đất đai cấp nào có thẩm quyền quy hoạch cấp đó quyết định thay đổi, điều chỉnh quy hoạch.

Cùng với việc xem xét lại việc phân cấp, phân quyền giữa các cấp trong quy hoạch và thay đổi quy hoạch, đề nghị Ban soạn thảo xem xét lại việc phân cấp, phân quyền trong thu hồi đất, thẩm quyền thẩm định giá đất thu hồi là những vấn đề còn rất nóng trong thực tế cần phải quy định rất chặt chẽ.

Dự thảo Luật Đất đai chưa hình thành được một cơ chế kiểm soát có hiệu lực và hiệu quả theo Hiến pháp năm 2013 và Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương. Theo đó cơ chế này bao gồm: cơ chế nhân dân kiểm soát quyền lực bao gồm nhân dân với tư cách là công dân có quyền giám sát, kiến nghị, đề nghị, tố cáo, tham gia quản lý nhà nước,... trong các khâu của quá trình quản lý nhà nước về đất đai.

Mặc dù dự án luật đã chú trọng đến vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp, nhưng các quy định chưa đầy đủ, chưa bao quát hết tất cả các khâu của quá trình quản lý nhà nước về đất đai.

Cơ chế này còn là tổ chức chính trị-xã hội nghề nghiệp của công dân mà trước hết là Mặt trận Tổ quốc các cấp và các thành viên của Mặt trận thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội. Về phản biện xã hội là (kiểm soát trước quá trình xây dựng và hình thành chính sách pháp luật về đất đai). Đồng thời sau khi chính sách, pháp luật được hình thành thì giám sát việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật trong thực tế.

Mặc dù dự án luật đã chú trọng đến vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp, nhưng các quy định chưa đầy đủ, chưa bao quát hết tất cả các khâu của quá trình quản lý nhà nước về đất đai.

Tăng cường vai trò giám sát

Theo chúng tôi, tất cả các khâu của quản lý nhà nước về đất đai từ khâu sử dụng của người sử dụng; điều tra đánh giá đất đai; quy hoạch kế hoạch sử dụng đất; đến thu hồi đất, trưng dụng đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi; phát triển quỹ đất: đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; tài chính về giá đất đai... đều phải có mặt của cơ chế nhân dân kiểm soát quyền lực nhà nước theo Hiến pháp năm 2013.

Theo đó, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận không nên quy định chỉ 1 điều (Điều 20) như dự thảo Luật Đất đai mà nên quy định trong tất cả các chương.

Cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước bên trong mỗi quyền và kiểm soát lẫn nhau giữa các quyền quy định chưa đầy đủ và chưa đủ mạnh để việc quản lý và sử dụng đất đai có hiệu lực và hiệu quả, khắc phục được tình trạng tiêu cực tham nhũng về đất đai.

Chương XV không nên quy định về giám sát, thanh tra, kiểm tra, mà cần đưa vào các chương, trở thành một nội dung của từng chương với những quy định cụ thể quy định cơ chế kiểm soát theo nội dung của chương.

Qua nghiên cứu, Chương XV không nên quy định về giám sát, thanh tra, kiểm tra, mà cần đưa vào các chương, trở thành một nội dung của từng chương với những quy định cụ thể quy định cơ chế kiểm soát theo nội dung của chương.

Trong đó quy định mỗi cơ quan nhà nước có trách nhiệm kiểm soát như thế nào? Cơ chế kiểm soát và nội dung kiểm soát gồm những vấn đề gì? Tăng cường kiểm soát của quyền tư pháp đối với quyền hành pháp trong quản lý nhà nước về đất đai bằng việc không những xét xử hành vi hành chính và quyết định hành chính cá biệt, vi phạm pháp luật mà tiến tới có thể xét xử đối với văn bản quy phạm pháp luật dưới luật trong quản lý đất đai của Chính phủ, của bộ, ngành và chính quyền địa phương mà cơ quan, tổ chức và cá nhân công dân có thể khởi kiện do trái với Luật Đất đai và các luật có liên quan về đất đai.

Ngoài những vấn đề về phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực trong quản lý và sử dụng đất đai nêu trên, còn một nội dung trong dự thảo Luật này là vấn đề ủy quyền lập pháp. Đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu để khắc phục tình trạng ủy quyền lập pháp quá nhiều trong một đạo luật.

Việc ủy quyền chỉ giao quy định chi tiết một điểm hoặc nhiều lắm là một khoản trong một điều luật và phải xác định rõ phạm vi và nội dung ủy quyền, không nên viết Chính phủ hay bộ quy định chi tiết khoản này như dự án luật lâu nay dẫn đến văn bản quy định chi tiết trái với luật.

Có thể bạn quan tâm

Tin nổi bật ngày 21/6: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp; Chủ tịch Quốc hội tham quan Hội Báo toàn quốc năm 2026

Tin nổi bật ngày 21/6: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp; Chủ tịch Quốc hội tham quan Hội Báo toàn quốc năm 2026

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham quan Hội Báo toàn quốc năm 2026; Vụ án mạng nghiêm trọng tại Bắc Ninh làm 4 người thương vong... là một số tin tức nổi bật trong ngày 21/6.

Mới như... đi biển

Mới như... đi biển

Hầu như các phóng viên đi Trường Sa nói riêng, đi viết bài biển đảo nói chung, đều ít nhiều sẽ phải đối mặt với câu chuyện “viết như thế nào?”. Chuyện biển nói cả nghìn năm, cũng hiếm có đề tài nào mà chưa ai làm đến. Đi để tìm cái gì không cũ, không phải dễ. Nhưng thực tế thì tác nghiệp ở biển, lại luôn mới mẻ.

Lực lượng chức năng xuyên đêm chữa cháy rừng ở xã Ninh Châu, tỉnh Quảng Trị.

Quảng Trị: Liên tiếp xảy ra cháy rừng tại Ninh Châu do lớp thực bì quá dày chưa thu dọn

Trong 2 ngày qua, tại xã Ninh Châu, tỉnh Quảng Trị liên tiếp xảy ra cháy rừng. Lực lượng chức năng phải huy động hàng trăm người và phương tiện chữa cháy mới có thể dập tắt hoàn toàn ngọn lửa. Theo Công an xã lớp thực bì dày hơn 10cm là một trong những nguyên nhân chính làm cho công tác chữa cháy gặp rất nhiều khó khăn. 

Bản mô tả diễn biến trận đánh theo tài liệu giải mật của phía Mỹ do ông Lâm Hồng Tiên tổng hợp.

Manh mối mới về hàng trăm liệt sĩ hy sinh tại Tràm Dù

Hơn nửa thế kỷ sau trận chiến ở Tràm Dù (Kiên Giang), nhiều tài liệu quân sự được giải mật đang mở ra manh mối mới về nơi hy sinh và khả năng quy tập nhiều hài cốt liệt sĩ. Trong số đó có tài liệu liên quan trực tiếp đến Tiểu đoàn 3 Đặc công, đơn vị chịu tổn thất rất lớn trong những ngày đầu tháng 3/1970.

Đảng viên hưu trí phường Ngọc Hà (Hà Nội) biểu diễn văn nghệ tại Hội nghị đại biểu nhân dân bàn việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở năm 2026. (Ảnh: HOÀI THU)

Tăng lương hưu, bảo đảm tính thực thi của chính sách

Chính sách điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng theo quy định mới của Chính phủ mang lại niềm vui lớn cho người cao tuổi. Việc bổ sung mức hỗ trợ cho nhóm người có thu nhập dưới 3,8 triệu đồng/tháng thể hiện rõ tinh thần nhân văn, bảo đảm an sinh xã hội.

Cán bộ, chiến sĩ Hải đội 202 giúp nông dân xã Gio Hải (Quảng Trị) thu hoạch lúa chín bị ngập.

Nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ứng phó thiên tai

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, thiên tai đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với phát triển kinh tế của đất nước. Do đó cần hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, ứng phó và hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả do thiên tai gây ra.

Cán bộ xã Anh Sơn hướng dẫn người dân đến làm thủ tục hành chính. (Ảnh: TRẦN TRUNG HIẾU)

Khắc phục tình trạng thiếu hụt công chức ở các xã miền núi Nghệ An

Thiếu cán bộ chuyên môn, thiếu lãnh đạo phòng cho nên từ lãnh đạo xã đến cán bộ đều phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, hoặc phải bố trí công việc chưa phù hợp chuyên môn. Đó là thực tế đang xảy ra ở hầu hết các xã vùng cao, biên giới, đặc biệt khó khăn, hoặc có yếu tố đặc thù về quốc phòng, an ninh tại tỉnh Nghệ An.

Đa dạng hóa nguồn thu - bài toán sống còn với các cơ quan báo chí

Đa dạng hóa nguồn thu - bài toán sống còn với các cơ quan báo chí

Trong bối cảnh nguồn thu truyền thống dần thu hẹp, hành vi độc giả thay đổi nhanh và cạnh tranh thông tin ngày càng khốc liệt trên nền tảng số, đa dạng hóa nguồn thu không chỉ là lựa chọn, mà đã trở thành “bài toán sống còn” để các cơ quan báo chí giữ nhịp phát triển và thích ứng với môi trường truyền thông mới.

Các hộ dân phường Hồng Hà nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Hà Nội trao 200 “sổ đỏ” đất tái định cư cho người dân phường Hồng Hà

Ngày 20/6, Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm và Ủy ban nhân dân phường Hồng Hà, thành phố Hà Nội tổ chức trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện dự án đầu tư xây dựng cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo.