Yêu cầu cấp thiết xây dựng chuẩn chương trình đào tạo
Ngày 10/4, tại Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tọa đàm lấy ý kiến góp ý dự thảo về Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học về đường sắt, về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia về phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, trong đó có đường sắt tốc độ cao bắc-nam.
Tiến sĩ Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì tọa đàm. Cùng tham dự có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh; đại diện lãnh đạo, chuyên gia đến từ 15 cơ sở giáo dục đại học và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đường sắt, giao thông vận tải.
Nội dung của tọa đàm cũng là bước triển khai quan trọng tiếp theo nhằm hoàn thiện Đề án “Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045” (Ngày 3/10/2025 tại Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh) để thực hiện Đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2230/QĐ-TTg.
Tại tọa đàm, các đại biểu cũng đã ghi nhận vai trò tiên phong của UTH trong việc sẵn sàng và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dự án đường sắt quy mô lớn của quốc gia.
Việc UTH được lựa chọn đăng cai tổ chức tọa đàm cũng khẳng định uy tín, năng lực của nhà trường trong đào tạo, nghiên cứu các lĩnh vực giao thông vận tải, nhất là đường sắt hiện đại, đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao, những lĩnh vực then chốt trong hiện thực hóa khát vọng phát triển hạ tầng chiến lược mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Chia sẻ tại tọa đàm, Tiến sĩ Đặng Văn Huấn nhấn mạnh về yêu cầu cấp thiết xây dựng Chuẩn chương trình đào tạo đồng bộ, hiện đại, có khả năng đáp ứng nhu cầu triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn, nhất là đường sắt tốc độ cao bắc-nam và hệ thống đường sắt đô thị tại các trung tâm kinh tế-xã hội lớn.
Việc chuẩn hóa chương trình đào tạo không chỉ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thực hiện hiệu quả các định hướng chiến lược được nêu trong các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ về phát triển hạ tầng.
Hướng tiếp cận hiệu quả từ UTH
Theo báo cáo, dự thảo chuẩn chương trình đào tạo ngành đường sắt được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, bám sát thực tiễn trong nước và định hướng liên ngành, tích hợp các lĩnh vực xây dựng, cơ khí, điện-điện tử, công nghệ thông tin và khai thác vận tải.
Nội dung đào tạo chú trọng cân đối giữa lý thuyết và thực hành, tăng cường thí nghiệm, thực tập, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp-mô hình. Đây cũng là một trong các nội dung mà Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai hiệu quả trong nhiều năm qua, minh chứng rõ nhất là nhà trường đã nhanh chóng hình thành đội ngũ kỹ sư có thể tham gia ngay vào các dự án đường sắt tốc độ cao khi được triển khai.
Tại phiên thảo luận, nhiều chuyên gia nhấn mạnh cần tiếp cận ngành đường sắt như một hệ thống tích hợp đa lĩnh vực, trong đó nhân lực phải có năng lực tổng hợp về kỹ thuật, công nghệ và quản lý, phù hợp yêu cầu vận hành các tuyến đường sắt tốc độ cao hiện đại.
Đóng góp ý kiến, Tiến sĩ Lê Anh Uyên Vũ, Phó Viện trưởng Viện Cơ khí, Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Các chương trình đào tạo hiện nay của nhà trường về đường sắt được xây dựng theo định hướng liên ngành, chuẩn đầu ra cơ bản tương thích với dự thảo chuẩn đang xây dựng.
Điều này cho thấy, định hướng đào tạo của UTH phù hợp thực tiễn và xu hướng phát triển của ngành.
Tiến sĩ Lê Anh Uyên Vũ cũng đề xuất Hội đồng xây dựng chuẩn chương trình đào tạo có thể tham khảo chương trình mà UTH đang triển khai như một hướng tiếp cận hiệu quả trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đường sắt hiện đại và đường sắt tốc độ cao.
Các đại biểu cũng kiến nghị khá tương đồng với ý kiến từ các chuyên gia của UTH về việc cần tinh gọn, giảm số lượng chuẩn đầu ra, tăng tỷ trọng thực hành, đẩy mạnh học kỳ doanh nghiệp, đồng thời bổ sung các nội dung về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, an toàn hệ thống. Đây là những yêu cầu công nghệ cốt lõi của đường sắt tốc độ cao.
Nhiều ý kiến thống nhất rằng chương trình đào tạo cần linh hoạt, gắn với thực tiễn, nhu cầu thị trường lao động và các lộ trình, quy hoạch phát triển đường sắt mà Đảng, Nhà nước đã đề ra trong các văn kiện chiến lược.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: UTH luôn chủ động, tiên phong trong đón đầu các xu hướng phát triển nguồn nhân lực giao thông vận tải, nhất là đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Hiệu trưởng Nguyễn Xuân Phương nhấn mạnh, UTH đã và đang từng bước hoàn thiện các chương trình đào tạo, tăng cường năng lực đội ngũ giảng viên, đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, thực hành, mô phỏng… để sẵn sàng đảm nhiệm vai trò nòng cốt trong đào tạo kỹ sư đường sắt tốc độ cao, góp phần hiện thực hóa các Nghị quyết của Đảng về phát triển hạ tầng chiến lược, chuyển đổi cơ cấu vận tải theo hướng hiện đại, bền vững.
UTH sẵn sàng đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo và các đối tác trong việc hoàn thiện, triển khai chuẩn chương trình đào tạo; chia sẻ về các chương trình đào tạo về đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị đang triển khai tại trường.
Với định hướng trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu ứng dụng hàng đầu trong lĩnh vực giao thông vận tải phía nam, UTH đang từng bước khẳng định vai trò trụ cột trong đào tạo nguồn nhân lực đường sắt chất lượng cao, gắn với nhu cầu thực tiễn, xu thế phát triển công nghệ và định hướng mở rộng mạng lưới đường sắt tốc độ cao của đất nước.
Các chương trình đào tạo của UTH được cải tiến ưu tiên đào tạo kiến thức nền tảng, đào tạo sinh viên phát triển tư duy, cách học, cách giải quyết vấn đề, đổi mới sáng tạo và ứng dụng hiệu quả AI và dữ liệu lớn vào học tập và thực tiễn.
Về đào tạo gắn với thực tiễn, sinh viên và giảng viên UTH đã và đang được sử dụng Phòng mô phỏng điều khiển và khai thác đường sắt tốc độ cao hiện đại của trường để thực hành, rèn luyện kỹ năng thực tế trong điều hành, khai thác, xử lý tình huống theo tiêu chuẩn công nghệ hiện đại và nghiên cứu khoa học; sinh viên được tham gia học kỳ doanh nghiệp theo thỏa thuận hợp tác của trường.
Chương trình đào tạo nói chung và về đường sắt tốc độ cao của UTH nói riêng được phát triển theo hướng giảm tối đa khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn, đón đầu các kỹ năng nghề nghiệp theo dự báo của Diễn đàn kinh tế thế giới đến năm 2030.
Những đóng góp về chuyên môn, kinh nghiệm cải tiến chương trình đào tạo và mô hình gắn kết đào tạo với doanh nghiệp của UTH tại tọa đàm cho thấy nhà trường những đóng góp tích cực, tâm huyết để góp phần đưa Chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt sớm được ban hành và đáp ứng các yêu cầu trong kỷ nguyên mới.
