Uống cà-phê như thế nào để không gây hại đến tim mạch?

Khi sử dụng cà-phê ở liều lượng vượt quá ngưỡng, đặc biệt là uống tới 10 ly mỗi ngày, cà-phê không còn là “chất chống buồn ngủ” mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.

(Ảnh minh họa)
(Ảnh minh họa)

Một bệnh nhân nam 53 tuổi tại Cần Thơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp, với nhiều yếu tố nguy cơ hội tụ: hút thuốc, rối loạn lipid máu, làm việc khuya và thói quen uống tới 10 ly cà-phê mỗi ngày. Đây không chỉ là một trường hợp cá biệt bị “nhiễm độc cà-phê” liều cao, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch nền.

Cà-phê liều cao và sự nguy hiểm cho hệ tim mạch

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam), cà-phê vốn là một thức uống phổ biến, có thể mang lại lợi ích ở liều vừa phải như giảm nguy cơ đột quỵ, suy tim nhẹ và một số biến cố tim mạch nếu uống khoảng 2–3 ly mỗi ngày ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, đặc biệt là 10 ly mỗi ngày, cà-phê không còn là “chất chống buồn ngủ” mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.

Nguyên nhân chính đến từ caffeine và các hợp chất khác trong cà-phê. Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Ở người đã có xơ vữa mạch vành, việc tăng huyết áp và nhịp tim đột ngột có thể “kích hoạt” nhồi máu cơ tim hoặc cơn đau thắt ngực.

Ngoài ra, nhiều chuyên gia tim mạch hiện nay khuyên rằng tổng lượng caffeine không nên vượt quá 400mg mỗi ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh (khoảng 4–6 ly cà-phê nguyên chất tùy loại), và nên giảm hơn nữa ở bệnh nhân tim mạch hoặc tăng huyết áp.

"Caffeine trong cà-phê hoạt động chủ yếu bằng cách chặn các thụ thể adenosine A1 và A2a trong cơ thể. Ở liều thấp, adenosine giúp giảm nhịp tim và giãn mạch, bảo vệ cơ tim khi thiếu máu cục bộ. Khi bệnh nhân uống 10 ly cà-phê mỗi ngày, caffeine bão hòa huyết tương, làm mất đi cơ chế bảo vệ này, đồng thời thúc đẩy cơ thể giải phóng liên tục adrenaline và noradrenaline, gây “bão catecholamine” - nghĩa là tim và mạch máu bị kích thích quá mức trong thời gian dài", bác sĩ Hoàng cho biết.

Điều đặc biệt nguy hiểm ở Việt Nam là phổ biến cà phê Robusta, chứa caffeine gần gấp đôi so với Arabica. Một ly cà-phê phin Robusta dễ dàng chứa 100-150mg caffeine. Uống 10 ly mỗi ngày tương đương nạp 1.000-1.500mg caffeine, cao hơn nhiều lần ngưỡng an toàn 400mg.

Không chỉ caffeine, cà-phê phin không lọc (loại phổ biến ở Việt Nam) còn giữ lại nhiều diterpene như cafestol và kahweol, các chất dầu trong hạt cà-phê.

Với trường hợp bệnh nhân trên còn hút 10-12 điếu thuốc mỗi ngày. Nicotine trong thuốc lá cũng kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và huyết áp, đồng thời tăng cứng động mạch. Khi kết hợp với caffeine liều cao, hiệu ứng không chỉ cộng lại mà còn “nhân lên”: tăng áp lực lên thành động mạch, tăng nhu cầu oxy cơ tim, trong khi cung cấp máu bị hạn chế do mảng xơ vữa.

Cả nicotine và caffeine ở liều cao đều làm tăng viêm nội mạc mạch máu, tăng stress oxy hóa và giảm khả năng giãn mạch. Điều này làm cho mảng xơ vữa dễ mất ổn định, dễ vỡ và tạo huyết khối - nguyên nhân trực tiếp của nhồi máu cơ tim cấp.

Bác sĩ Hoàng cảnh báo, thói quen làm việc đến 23 giờ và uống cà-phê xuyên suốt trong ngày cũng làm rối loạn nhịp sinh học. Bình thường, huyết áp có xu hướng giảm nhẹ vào ban đêm (hiện tượng “dipping”), giúp tim mạch được nghỉ ngơi. Tuy nhiên, caffeine uống buổi chiều và tối sẽ kìm hãm sự giảm huyết áp này, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp không giảm về đêm, phì đại thất trái và tổn thương cơ tim lâu dài.

Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ và có tác dụng chống oxy hóa bảo vệ tim mạch. Đồng thời, caffeine duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, thúc đẩy viêm hệ thống và kháng insulin. Thiếu ngủ mãn tính và stress công việc làm tăng các dấu ấn viêm như CRP và IL‑6, các yếu tố dự báo mạnh về biến cố tim mạch cấp tính.

Một yếu tố cá nhân khác là di truyền enzyme CYP1A2 - enzyme chuyển hóa 95% caffeine ở gan. Khoảng 50-60% dân số mang kiểu gene “chuyển hóa chậm” (allele CYP1A2*1F), khiến caffeine tồn tại lâu hơn trong máu, dễ tích lũy ở nồng độ cao. Ở người chuyển hóa chậm, uống trên 2-3 ly cà-phê mỗi ngày đã làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim không tử vong, trong khi nhóm chuyển hóa nhanh có thể được bảo vệ một phần. Ở liều 10 ly/ngày, nếu bệnh nhân thuộc nhóm chuyển hóa chậm, nồng độ caffeine trong máu gần như luôn ở ngưỡng độc tính, gây áp lực liên tục lên hệ mạch vành.

Khuyến cáo cho người mắc bệnh tim mạch

Bác sĩ Hoàng cho biết, với người có nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn lipid, hút thuốc, đái tháo đường, tiền sử gia đình), các khuyến nghị lâm sàng hiện nay là hạn chế caffeine dưới 400 mg/ngày đối với người khỏe mạnh, và dưới 200 mg/ngày đối với người bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.

Nếu uống cà-phê, nên ưu tiên loại cà-phê Arabica, pha lọc giấy (giảm diterpene), uống vào buổi sáng hoặc đầu buổi chiều, tránh uống sau 16-17 giờ.

Đặc biệt lưu ý không kết hợp cà-phê liều cao với thuốc lá, rượu, hoặc làm việc khuya kéo dài.

Theo dõi các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở khi uống cà-phê; nếu xuất hiện, nên dừng và đi khám tim mạch.

Có thể bạn quan tâm

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi. (Ảnh: BVCC)

Cảnh giác viêm não Nhật Bản khi trẻ sốt, đau đầu

Từ sốt, đau đầu tưởng như thông thường, bệnh nhi 9 tuổi nhanh chóng diễn tiến đến hôn mê, suy hô hấp, yếu liệt tứ chi. Bác sĩ cảnh báo viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, trong khi khoảng 50% trẻ sống sót có thể để lại di chứng thần kinh.

Đại diện lãnh đạo Bộ Y tế, Sở Y tế Hà Nội và Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người tặng hoa tri ân gia đình người hiến tạng. (Ảnh: CƯƠNG QUYẾT)

Xem hiến tạng là một lựa chọn tự nguyện, nhân văn và có trách nhiệm với cộng đồng

Ghép tạng là một trong những thành tựu y học vĩ đại nhất, mở ra cơ hội sống mới cho hàng triệu bệnh nhân mắc các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối. Tuy nhiên, phép màu y học ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi có những tấm lòng nhân ái, dũng cảm chấp nhận buông bỏ nỗi đau mất mát để trao đi một phần cơ thể của người thân yêu.

Bảo hiểm xã hội giúp người dân giảm gánh nặng khi khám chữa bệnh. (Ảnh A.T)

Bắc Ninh: Tăng cường kiểm soát quy trình, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế

Trước phản ánh người dân đã đóng tiền mua thẻ bảo hiểm y tế nhưng chưa ghi nhận gia hạn trên hệ thống, Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh đã khẩn trương phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, chấn chỉnh sai phạm, đồng thời khuyến nghị, hướng dẫn các biện pháp để người tham gia bảo hiểm bảo vệ quyền lợi của mình. 

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Thái, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch và ê-kíp thực hiện kỹ thuật TAVI cho người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Lần đầu thực hiện TAVI tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, cứu người bệnh 80 tuổi hẹp van tim nặng

Lần đầu tiên, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình thực hiện thành công kỹ thuật thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) cho người bệnh 80 tuổi bị hẹp khít van động mạch chủ, suy tim và nhiều bệnh nền. Thành công này mở thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật tim mạch chuyên sâu cho người dân ngay tại địa phương.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình - nơi tiếp nhận và điều trị cho người bệnh đến từ nhiều địa phương trong tỉnh và khu vực lân cận.

Bước tiến mới trong phẫu thuật gan tại Ninh Bình

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi cắt gan trung tâm cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan trên nền xơ gan do viêm gan B. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, có độ khó cao trong phẫu thuật gan mật, hiện mới được triển khai tại một số trung tâm có nhiều kinh nghiệm.

Nhiều đồng bào dân tộc thiểu số Raglai đến khám bệnh, theo dõi sức khỏe tại điểm Trạm Y tế Phước Kháng thuộc Trạm Y tế xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số

Từ những điểm trạm giữa vùng khó, cán bộ y tế đang từng ngày đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số. Nhưng để tuyến y tế cơ sở thật sự trở thành “lá chắn” đầu tiên bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không chỉ có sự tận tâm của người thầy thuốc, mà cần một nền tảng đủ mạnh về nhân lực, cơ sở vật chất.

Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt chính thức đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo. (Ảnh: MAI VĂN BẢO)

Lâm Đồng: Khai trương đơn nguyên thận nhân tạo tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Sáng 11/8, tại phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt - thành viên Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, chính thức khai trương và đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo, góp phần đáp ứng nhu cầu điều trị suy thận mạn, đồng thời mang đến cho người dân thêm lựa chọn điều trị thuận tiện tại địa phương.

Kính áp tròng ngày nay không đơn thuần là một sản phẩm mang tính thẩm mỹ mà đã trở thành một trong những giải pháp hỗ trợ điều chỉnh thị lực được nhiều người lựa chọn. (Ảnh: Anh Thư)

Bảo vệ thị lực cho thế hệ trẻ: Yêu cầu cấp thiết trong thời đại số

Không phải đến khi nhìn mờ, nhức mắt hay độ cận tăng mới cần quan tâm đến thị lực. Trong một xã hội mà đôi mắt phải làm việc nhiều hơn cùng màn hình, công việc và nhịp sống hiện đại, chăm sóc thị lực đang dần chuyển từ tâm thế “có vấn đề mới xử lý” sang chủ động phòng ngừa, theo dõi và lựa chọn giải pháp phù hợp.