Ngay từ đầu năm 2026, cấp ủy, chính quyền xã Tu Mơ Rông đã tổ chức nhiều hoạt động lao động, sản xuất gắn với chương trình hỗ trợ đồng bào Xơ Đăng xây dựng vườn cà-phê chất lượng cao. Những chương trình “ươm mầm xanh” thiết thực đang góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cùng nhau ươm mầm cà-phê
Sau những ngày vui Tết truyền thống, các thôn, làng vùng cao Tu Mơ Rông đồng loạt ra quân lao động, sản xuất. Tu Mơ Rông hiện có 13 vườn ươm cây giống phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tại vườn ươm trung tâm, những khoảnh cà-phê non xanh mướt đang từng ngày vươn lên.
Trên các luống ươm, hàng nghìn cây cà-phê giống cao từ 5-7 cm sinh trưởng đồng đều; cây con khỏe mạnh, thân lá thẳng tắp, đẫm sương sớm cao nguyên. Sau ba tháng ươm giống, khoảng 300.000 cây cà-phê được chuyển từ vườn ươm trung tâm về các vườn ươm thôn để đóng bầu, chuẩn bị cho vụ trồng mới. Từ sáng sớm, hơn 300 người gồm nông dân, cán bộ và học sinh tập trung tại thôn Ngọc Leang cùng nhiều thôn khác, tham gia đóng bầu cà-phê catimor (cà-phê chè) chuẩn bị cho đợt trồng trọt mới.
Dưới sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, các tổ, nhóm làm việc trên từng khoảnh đất trong vườn ươm. Những bầu đất vàng tơi xốp, giàu dinh dưỡng được sắp xếp ngay ngắn, sẵn sàng cho cây giống bén rễ. Cùng người dân trong làng, anh A Ai ở thôn Ngọc Leang tham gia đóng bầu với sự cẩn trọng, nhẹ tay đặt từng cây con vào bầu đất. Anh chia sẻ: “Gia đình tôi có hơn một sào đất vườn, năm nay trồng càphê để tăng thu nhập.
Tham gia lao động cùng bà con vừa vui, vừa học thêm cách chăm sóc vườn cây cho hiệu quả”. Các hộ dân và cán bộ xã chia thành nhiều nhóm, phối hợp nhịp nhàng trong từng công đoạn. Những khay cây được chuyền tay liên tục, rút ngắn thời gian thao tác. Cán bộ nông nghiệp trực tiếp giám sát, hỗ trợ để bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật; người lớn hướng dẫn học sinh từng động tác, tránh làm tổn thương bộ rễ. Không khí lao động đầu năm vì thế thêm rộn ràng, phấn khởi. Chỉ trong những ngày đầu xuân, toàn bộ bầu cà-phê giống đã được hoàn thành.
Mở rộng vùng nguyên liệu miền núi
Là xã vùng sâu, vùng xa với khoảng 95% số dân là người Xơ Đăng, điều kiện sản xuất nông nghiệp ở Tu Mơ Rông còn không ít khó khăn. Xác định mục tiêu lâu dài là nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng sống cho người dân, xã tập trung phát triển các mô hình kinh tế có giá trị cao như dược liệu, cà-phê, cây ăn quả. Theo kế hoạch, địa phương phấn đấu trồng mới 350 ha cây lâu năm, 50 ha sâm Ngọc Linh và 200 ha cà-phê chất lượng cao.
Để người dân từng bước làm chủ kinh tế hộ gia đình và mở rộng diện tích canh tác, chính quyền xã tổ chức nhiều chương trình, hoạt động sát thực tế nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp. Các hoạt động sản xuất được đưa về tận thôn, làng, giúp người dân trực tiếp thực hành kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, nâng cao tay nghề ngay trên ruộng vườn của mình.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tu Mơ Rông Dương Đăng Khoa cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ tập trung triển khai các giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế, trọng tâm là xây dựng vườn cây có giá trị cao. Từ nguồn xã hội hóa và sự đóng góp của cán bộ, địa phương chủ động mua hạt giống, tổ chức ươm cây giống để cấp phát cho người dân phục vụ sản xuất.
“Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục vận chuyển 830.000 cây giống còn lại từ vườn ươm trung tâm về đóng bầu tại 12 thôn, bảo đảm phân bổ đồng đều. Chúng tôi kỳ vọng các vườn cà-phê sẽ sinh trưởng ổn định, từng bước hình thành vùng nguyên liệu chất lượng cao”, ông Khoa nhấn mạnh. Vùng cao Tu Mơ Rông có nhiều tiềm năng phát triển vùng nguyên liệu cà-phê, cây ăn trái, dược liệu, sâm Ngọc Linh.
Trước đây, việc trồng cà-phê còn nhỏ lẻ, giống không đồng nhất, dẫn đến năng suất thấp. Vì vậy, các chương trình hỗ trợ giống tốt kết hợp hướng dẫn kỹ thuật đã giúp người dân chuyển sang canh tác bài bản, chuyên nghiệp hơn. Hoạt động đóng bầu, ươm cây cũng được xem như một đợt tập huấn thực tế, giúp người dân nắm chắc quy trình, từng bước tự chủ nguồn giống.
Thông qua các phong trào thi đua sản xuất, người dân từng bước chủ động nguồn giống, mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng nông sản và tìm hiểu thị trường tiêu thụ. Phương thức “cầm tay chỉ việc” góp phần thay đổi tư duy, nâng cao ý thức tự chủ trong sản xuất.
“Khi nắm vững kỹ thuật chăm sóc cây giống, vườn cà-phê hay cây ăn trái, bà con sẽ chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình”, chị Y Khương, người dân xã Tu Mơ Rông chia sẻ. Vùng nguyên liệu đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế miền núi, tạo sinh kế bền vững thông qua việc hình thành chuỗi giá trị nông-lâm nghiệp. Qua đó, giúp tận dụng lợi thế địa phương, thu hút đầu tư và bảo tồn hệ sinh thái, góp phần xóa đói, giảm nghèo.
Ở vùng cao tỉnh Quảng Ngãi, vùng nguyên liệu cà-phê chất lượng cao được kỳ vọng đóng vai trò then chốt trong xóa đói, giảm nghèo, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế bền vững. Qua đó, giúp nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng và thúc đẩy xuất khẩu.
Xã Tu Mơ Rông đặt mục tiêu đến năm 2030 thu ngân sách đạt 50 tỷ đồng mỗi năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 63 triệu đồng. Cùng với việc mở rộng diện tích, địa phương hướng đến xây dựng vùng cà-phê chất lượng cao theo quy trình đồng bộ, từng bước hình thành thương hiệu. Khi cây cà-phê trở thành trụ cột sinh kế, các làng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ có thêm cơ hội thoát nghèo
