Từ ngày 1/4, các hãng hàng không đồng loạt cắt giảm chuyến bay, thay đổi quy trình vận hành và tìm giải pháp khắc phục tình trạng khó khăn.
Giảm chuyến bay, tăng giá vé
Bên cạnh việc khẩn trương vận dụng điều khoản trong trường hợp khẩn cấp vì lợi ích quốc gia để giảm thuế, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết 69, chi tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Trong khi đợi những biến chuyển tích cực hơn trên thị trường, các hãng hàng không trong nước buộc phải thay đổi quy mô vận hành để có thể tồn tại.
Theo tính toán của Cục Hàng không Việt Nam, chi phí của các hãng hàng không đang “bị đội” lên khoảng 40%. Tạm ngừng các đường bay kém hiệu quả, giảm chuyến, dồn chuyến là giải pháp trước mắt nhằm duy trì hoạt động, cân đối hiệu quả kinh doanh.
Từ ngày 1/4, Vietnam Airlines chính thức dừng các đường bay Cát Bi - Buôn Ma Thuột, Cát Bi - Cam Ranh, Cát Bi - Phú Quốc, Cát Bi - Cần Thơ... Kịch bản hãng này đưa ra cho quý II/2026 là có thể cắt giảm khoảng 700 - 1.700 cặp chuyến bay/tháng, tương ứng mức hủy từ 10-20%. Trong đó, các đường bay quốc tế dự kiến hủy từ 4-18% và đường bay nội địa hủy từ 12-26%.
Theo ông Đặng Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam, doanh nghiệp đang áp dụng loạt giải pháp bất thường để ứng phó với sức ép cực lớn từ “bão” nhiên liệu. Giá Jet A-1 (nhiên liệu hàng không) leo thang không tưởng. Mức giá trung bình của loại nhiên liệu này tháng 3 là khoảng 194 USD/thùng. Có thời điểm bị đẩy lên tới 242,7 USD/thùng, gấp ba lần mức giá mà các hãng hàng không Việt Nam lập kế hoạch cho năm 2026.
“Với mỗi USD giá dầu tăng lên so với kế hoạch, Vietnam Airlines sẽ phải chi thêm hơn 300 tỷ đồng/năm. Với mức tăng từ 85 USD/thùng lên hơn 242 USD/thùng vào thời điểm cao nhất, nếu giữ tần suất quy mô như hiện nay thì chúng tôi phải chi thêm trên 30.000 tỷ đồng/năm”, ông Tuấn tâm tư.
Theo ông Hồ Minh Tấn, Phó Cục trưởng Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng), việc điều chỉnh giá trần vé máy bay chưa phải giải pháp ưu tiên do vướng quy định pháp luật và thiếu tính linh hoạt trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động nhanh. Thay vào đó, cơ quan quản lý đang tập trung vào các giải pháp như điều chỉnh thuế, phí, phụ thu xăng dầu, tối ưu khai thác và tiết giảm chi phí. Hiện nguồn cung nhiên liệu trong nước vẫn bảo đảm, song áp lực chi phí tăng cao, do đó sẽ ưu tiên giải pháp linh hoạt, kịp thời, hạn chế tác động tiêu cực đến thị trường và người dân.
Vietnam Airlines đang áp dụng dải giá linh hoạt từ cao đến thấp với mức bình quân khoảng 80% so với giá trần. Đại diện hãng cho biết, trong thời gian tới, giá vé chắc chắn sẽ có điều chỉnh nhưng vẫn nỗ lực bảo đảm sự hài hòa giữa yếu tố cạnh tranh với việc tối ưu quyền lợi của người tiêu dùng. Các giải pháp ứng phó được xây dựng trên cơ sở duy trì ổn định trước mắt nhưng không ảnh hưởng tới tăng trưởng dài hạn. Lãnh đạo hãng kiến nghị Chính phủ cho phép điều chỉnh giá trần hoặc thuế phụ thu theo kịch bản và mức độ tăng của giá nhiên liệu.
Tương tự, Pacific Airlines cũng lên kế hoạch giảm 8-30% tải cung ứng trong quý II/2026. Doanh nghiệp tập trung cắt giảm tần suất vào các giai đoạn/ngày khai thác thấp điểm và khung giờ xấu. Trong tháng 4, Vietjet Air cũng dự kiến cắt giảm 18% tổng sản lượng khai thác trên toàn mạng bay so với kế hoạch đã đề ra trước đó.
Phó Tổng Giám đốc thường trực Vietjet Air Tô Việt Thắng cho biết, đây là sự điều chỉnh chung mà hơn 60% hãng hàng không trên thế giới đang áp dụng để thích ứng với tình hình mới chứ không riêng ở Việt Nam. Ngoài việc cắt giảm sản lượng và lịch bay, tạm dừng nhiều đường bay, đến thời điểm này, nhiều hãng hàng không quốc tế đã áp dụng tăng giá vé từ 5-20%, đồng thời tiến hành phụ thu nhiên liệu tùy đường bay, thời điểm.
Kết hợp nhiều giải pháp
Hàng không điêu đứng, du lịch cũng chật vật trong bối cảnh mọi chi phí đầu vào tăng vọt. Nhiều công ty đang phải “gồng lỗ” với lượng tour đã nhận từ trước và bối rối trong việc thiết kế, báo giá sản phẩm mới. Theo bà Trần Nguyện, Phó Tổng Giám đốc Khối Giải trí - Nghỉ dưỡng, Tập đoàn Sun Group, đây là cú sốc kép nằm ngoài kịch bản kinh doanh của doanh nghiệp: “Hai tuần từ lúc giá xăng dầu tăng, hệ thống khách sạn thuộc Tập đoàn Sun Group trên cả nước đã nhận yêu cầu hủy của khách các thị trường xa, bao gồm cả thị trường Trung Đông và lân cận. Chỉ trong thời gian ngắn, khách cần hủy tới mấy nghìn phòng và đang tiếp tục tăng. Hầu như đối tác quốc tế lớn đều lo lắng đặt ra câu hỏi “Liệu có chính sách, phương án nào có thể hỗ trợ cho du khách?””.
Theo bà Nguyện, bên cạnh các chính sách hỗ trợ chung, mỗi doanh nghiệp phải tìm cách kiểm soát chi phí vận hành nhưng vẫn phải bảo đảm tốt nhất chất lượng dịch vụ. Trong điều kiện hiện nay, cần thêm giải pháp ứng phó, đánh giá thị trường và điều chỉnh kế hoạch theo từng phân khúc du khách của thị trường quốc tế để tối ưu nguồn thu.
Thị trường châu Á đang chiếm hơn 70% tổng du khách quốc tế đến Việt Nam. Trong bối cảnh khó tiếp cận khách ở thị trường xa, các công ty du lịch, lữ hành nên tập trung khai thác những thị trường gần nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, dòng khách nội địa vẫn sẽ là thị trường lý tưởng nhất nếu các doanh nghiệp biết sáng tạo gói sản phẩm, tăng lợi ích, trải nghiệm, kích cầu người tiêu dùng.
Tập trung khai thác dòng khách nội địa và khách quốc tế thuộc thị trường gần, bổ sung các dòng sản phẩm đa dạng loại hình di chuyển, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ là giải pháp trước mắt ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đưa ra. Thành phố sẽ tập trung tái cấu trúc sản phẩm cũng như thị trường để tận dụng tốt nhất thế mạnh hiện có, ưu tiên thêm phân khúc khách ít nhạy cảm với biến động giá cả như khách MICE (du lịch kết hợp công việc), du lịch y tế, du lịch trị liệu…
Nhiều công ty du lịch, lữ hành tại Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động chuyển sang tối ưu hành trình, đa dạng hóa các sản phẩm du lịch để nâng cao giá trị sản phẩm. Đồng thời đẩy mạnh dòng sản phẩm du lịch nội đô, du lịch nội địa, du lịch ngắn ngày, du lịch xanh kết hợp với các phương tiện di chuyển tiết kiệm để hạn chế thấp nhất việc tăng giá tour. Một số doanh nghiệp còn chủ động tách phần chi phí phát sinh thêm từ nhiên liệu ra khỏi chi phí tour, giảm phần lớn áp lực chi tiêu cho khách hàng.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ lại có cách nghĩ khác biệt. Ông cho rằng, nếu biết tận dụng cơ hội, du lịch Việt Nam có thể khởi sắc hơn trong giai đoạn tới. Châu Á hiện đã trở thành trung tâm mới của du lịch toàn cầu. Việc cần làm trong thời điểm này không phải là loay hoay cắt giảm cầm chừng, tăng giá mà phải linh hoạt thích ứng, phối hợp các bên để biến nguy thành cơ. Doanh nghiệp cần những chính sách “may đo” hỗ trợ cởi mở, kịp thời hơn để tự tin sàng lọc, phân chia thị trường theo lộ trình rõ ràng, giành ưu thế so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia…
Theo ông Kỳ, cần nhanh chóng xây dựng một chiến lược tổng thể để chớp thời cơ, thu hút dòng khách từ các thị trường khác về Việt Nam. Ngoài chiến lược chung, mỗi hãng du lịch và hàng không cũng cần nhanh chóng chuyển từ bán sản phẩm đơn thuần sang làm người kiểm soát dữ liệu khách hàng, giữ nhịp thị trường.
Ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Du lịch quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch): Cần phát huy các thị trường thế mạnh như Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Autralia, Ấn Độ… Đồng thời tận dụng xu hướng dịch chuyển khách từ các khu vực kém ổn định sang những điểm đến an toàn hơn.
