Ngập sâu tại các “rốn” ngập
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, từ ngày 22/10 đến nay, do ảnh hưởng của các đợt triều cường dâng cao, đã có các phường, xã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gồm: Bình Quới, Phú An, Thủ Dầu Một, Bình Hòa, An Phú Đông, Bình Mỹ và Đông Thạnh. Trong đó, phường Bình Quới (khu vực bán đảo Thanh Đa) là điểm ngập nặng nhất, hàng trăm hộ dân phải vật lộn với ngập lụt, sinh hoạt bị đảo lộn. Mực nước triều tại đây dao động từ 0,5-1m, có nơi quanh khu chung cư Thanh Đa ngập sâu hơn 1m, buộc người dân phải dùng bao cát chắn nước làm “đê” tạm. Ông Thái Văn Thành, cư dân phường Bình Quới, cho biết: “Cả tuần nay nước triều dâng khiến đường Bình Quới ngập khắp nơi. Ngập hết đợt này đến đợt khác, nhất là khi trời mưa, chúng tôi không kịp trở tay. Người dân Thanh Đa thật sự ám ảnh mỗi khi có triều cường, nhất là vào những tháng cuối năm khi mực nước còn dâng cao hơn”.
Tại phường Thủ Dầu Một, nước triều dâng cao từ 0,8-1,2m đã tràn vào nhiều tuyến rạch như rạch Bảy Gối, rạch Ba Tâm, rạch Trùm Hiền, rạch Ông Cớ, rạch Trại Nhật, rạch Bà Lụa…, gây ngập nặng tại các khu phố Chánh Nghĩa 6, 7, 8, 9 và Phú Thọ 4, 5, 6, làm khoảng 500 hộ dân bị ảnh hưởng. Nghiêm trọng hơn, tại khu vực Bến Cát-Bàu Bàng (Bình Dương cũ), mực nước ngày 23/10 dâng cao gây ngập sâu trong khu dân cư, buộc lực lượng cứu hộ thành phố phải tổ chức di dời 127 người dân, trong đó có nhiều người già và trẻ em, đến nơi an toàn. Khu vực Bến Cát, nhất là Cầu Quan, là vùng trũng thấp, thường xuyên ngập úng mỗi khi mưa lớn do nước sông, suối dâng cao. Trong khi đó, tại các “rốn ngập” như đường Trần Xuân Soạn, Huỳnh Tấn Phát, nước triều dâng lút bánh xe, khiến việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn. Các hộ dân phải dùng bao cát che chắn trước cửa, kê cao đồ đạc để chống ngập. Theo chính quyền thành phố, khu vực này đang chờ dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng được đưa vào vận hành; khi các cống ngăn triều hoạt động, tình trạng ngập úng khu vực phía nam thành phố mới có thể được khắc phục triệt để.
Chủ động ứng phó
Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo (Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ) cho biết, nguyên nhân gây mưa lớn và triều cường tại thành phố những ngày qua là do tồn tại rãnh áp thấp ngay trên khu vực Nam Bộ. Rãnh áp thấp này tạo vùng hội tụ ẩm, khiến mưa xuất hiện nhiều tại khu vực. Bên cạnh đó, mực nước dâng cao chủ yếu do mưa lớn kết hợp với kỳ triều cường theo quy luật thiên văn. Ngoài ra, khu vực miền Đông Nam Bộ và Thành phố Hồ Chí Minh còn chịu tác động cộng hưởng từ việc các hồ thủy điện xả lũ cùng thời điểm triều dâng, dẫn đến ngập lụt nghiêm trọng.
Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cho rằng thành phố cần xây dựng hệ thống đánh giá lưu lượng thoát nước mưa, bởi mỗi khu vực có cao độ nền và mức độ ngập khác nhau. Từ đó, việc thiết kế, lắp đặt cống thu nước phải phù hợp, những nơi ngập nặng cần dùng mương hở hoặc cống có tiết diện lớn thay vì hệ thống cống thông thường để bảo đảm hiệu quả thoát nước. Ông cũng lưu ý, với các khu vực ngập do triều cường như Cư xá Thanh Đa hay bờ hữu sông Sài Gòn, cần đánh giá lại hiệu quả của hệ thống đê bao ngăn lũ để có giải pháp thay thế kịp thời. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Xuân Hoàn cho biết, Sở đã đề nghị các Ban quản lý dự án và Công ty TNHH Một thành viên Quản lý khai thác dịch vụ thủy lợi thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm chống ngập, như: Dự án nâng cấp công trình thủy lợi bờ hữu ven sông Sài Gòn (huyện Củ Chi, từ Tỉnh lộ 8 đến rạch Tra); dự án gia cố hệ thống thủy lợi bờ hữu ven sông Sài Gòn (từ rạch Tra đến sông Vàm Thuật, huyện Hóc Môn, Quận 12 cũ). Đặc biệt, dự án chống sạt lở bán đảo Thanh Đa (đoạn 2, 3, 4) cần được ưu tiên thi công tại các vị trí xung yếu bị tràn bờ trong đợt triều cường cuối tháng 10/2025, nhằm giảm thiểu thiệt hại và chuẩn bị phương án ứng phó cho các đợt triều cường sắp tới, nhất là dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Trước tình hình diễn biến phức tạp trên, Ủy ban nhân dân thành phố vừa chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động xây dựng và triển khai các phương án, kế hoạch ứng phó, bảo đảm lực lượng, phương tiện, trang thiết bị sẵn sàng xử lý kịp thời, hiệu quả các tình huống thiên tai có thể xảy ra; thường xuyên theo dõi, cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai để kịp thời tham mưu, chỉ đạo công tác phòng, chống và ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại.
