Giảm ô nhiễm từ kiểm soát khí thải xe máy

Từng bước siết chặt khí thải

Cùng với xây dựng dự thảo nghị định kiểm soát khí thải đối với ô-tô đang lưu hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô-tô, xe gắn máy lưu hành ở Việt Nam.

Xe máy là nguồn phát thải chất ô nhiễm lớn nhất trong các loại phương tiện giao thông. (Ảnh: KIÊN TRUNG)
Xe máy là nguồn phát thải chất ô nhiễm lớn nhất trong các loại phương tiện giao thông. (Ảnh: KIÊN TRUNG)

Theo dự thảo, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là nơi thí điểm kiểm soát khí thải xe máy, bắt đầu từ năm 2027. Đây là nơi phản ánh rõ nhất những thách thức về ô nhiễm không khí do các hoạt động của giao thông, hành vi sử dụng xe máy chưa đúng cách và sự phụ thuộc của người lao động vào phương tiện này…

Kiểm soát theo năm sản xuất

Theo dự thảo, việc kiểm định khí thải xe mô-tô, xe gắn máy sẽ được áp dụng trước tiên ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, thời điểm bắt đầu thực hiện từ ngày 1/1/2027. Từ ngày 1/1/2028 áp dụng tại các thành phố: Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế. Từ ngày 1/1/2030 áp dụng cho các tỉnh, thành phố còn lại.

Đối tượng đưa vào kiểm soát khí thải là xe mô-tô sản xuất từ trước năm 2008, áp dụng mức 1; sản xuất từ 2008 đến năm 2016 áp dụng mức 2; sản xuất từ năm 2017 đến ngày 30/6/2026 áp dụng mức 3. Đối với xe sản xuất từ ngày 1/7/2026, mức kiểm định khí thải áp dụng mức 4. Bên cạnh đó kiểm soát đối với xe gắn máy (xe máy), áp dụng mức 1 cho xe sản xuất trước năm 2016; mức 2 cho xe sản xuất từ năm 2017 đến 30/6/2027. Mức 4 được áp dụng cho xe sản xuất từ ngày 1/7/2027.

Dự thảo cũng nêu rõ, từ năm 2032, xe máy lưu hành tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh phải đáp ứng quy định khí thải mức 2 trở lên. Riêng Hà Nội, xe máy lưu hành trong vùng “phát thải thấp” phải đáp ứng quy định về khí thải do Hội đồng nhân dân thành phố đề xuất. Hiện cả nước có khoảng 70 triệu xe mô-tô, xe gắn máy và đây là phương tiện chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các loại phương tiện giao thông, đồng thời cũng là nguồn phát thải chất ô nhiễm lớn nhất. Khí thải từ hoạt động giao thông chứa nhiều thành phần độc hại như CO2, NO2, SO2… có thể gây ung thư hoặc gây kích thích, một số chất độc khác còn có thể ngấm vào máu, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ con người.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô-tô, xe gắn máy lưu hành nhằm mục tiêu kiểm soát, giảm ô nhiễm không khí. Đồng thời, lộ trình này tạo cơ sở pháp lý để từng bước loại bỏ phương tiện không bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn khí thải, thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sạch, thân thiện với môi trường, và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó biến đổi khí hậu.

Lý giải việc áp dụng sớm tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thanh Ca, giảng viên cao cấp, Khoa Môi trường, Trường đại học Tài nguyên và Môi trường cho biết, ô nhiễm không khí tại hai địa bàn này khá nghiêm trọng do xe máy chiếm tỷ trọng lớn nhất và có lượng phát thải lớn nhất.

Thống kê từ cơ quan đăng ký phương tiện, Hà Nội có khoảng 7 triệu xe máy, Thành phố Hồ Chí Minh gần 8 triệu xe máy, chưa kể số lượng lớn xe máy đăng ký ngoại tỉnh đang lưu hành tại hai địa bàn này. Có khoảng 70% tổng số xe có “tuổi đời” từ 10 năm trở lên.

Mỗi năm, tại hai thành phố này, lượng khí thải do xe máy hoạt động sản sinh ra khoảng 300 nghìn tấn khí CO, 25 nghìn tấn khí HC; hàng chục nghìn tấn bụi, bụi mịn. Hà Nội luôn xếp trong tốp những thành phố có mức độ ô nhiễm không khí cao nhất thế giới.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thanh Ca cho biết thêm, những thành phố khác có mật độ dân số không cao, mật độ xe máy ít hơn hoặc nằm ở vị trí ven biển thì nhờ có sự trao đổi không khí từ biển và đất liền nên ô nhiễm không khí bị pha loãng rất nhanh, do đó việc chưa áp dụng tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt như tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hợp lý.

Việc dự thảo quy định xe máy lưu hành trong vùng “phát thải thấp” của Hà Nội phải đáp ứng quy định về khí thải do Hội đồng nhân dân thành phố đề xuất cũng hết sức cần thiết để giải quyết tình trạng ô nhiễm của thành phố. Tại Hà Nội, ô nhiễm không khí xảy ra mạnh nhất vào thời gian lặng gió, kèm theo hiện tượng nghịch nhiệt, thường là vào cuối thu, mùa đông hoặc đầu xuân.

Trong bối cảnh thời tiết đó, lượng khí thải và bụi mịn không thể phát tán mà tích tụ ở tầng thấp, gây ra mức độ ô nhiễm vượt chuẩn nhiều lần.

Không cấm mà tạo điều kiện đạt chuẩn

Từ trước đến nay, chúng ta mới chỉ kiểm soát khí thải đối với xe máy sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu mới. Đây là lần đầu tiên xây dựng quy định kiểm soát khí thải đối với xe máy đang lưu hành. Từ góc độ xã hội, chính sách cho thấy sự linh hoạt khi không cấm toàn bộ xe máy cũ mà đặt trọng tâm vào việc kiểm định và bảo dưỡng. Điều này tạo điều kiện cho người dân tiếp tục sử dụng xe nếu đạt chuẩn, đồng thời tránh gây cú sốc kinh tế cho nhóm thu nhập thấp.

Từ góc độ xã hội, chính sách cho thấy sự linh hoạt khi không cấm toàn bộ xe máy cũ mà đặt trọng tâm vào việc kiểm định và bảo dưỡng.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Lương, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các Nguồn động lực và Phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội), chi phí bảo dưỡng bộ phận liên quan khí thải là điều chỉnh vít gió và thay dầu máy, bugi, lọc gió, với chi phí khoảng 300 nghìn đồng. Như vậy, không nhiều người thật sự không có khả năng chi trả để bảo dưỡng phương tiện. Tất nhiên, vẫn cần những cơ chế, chính sách hỗ trợ hợp lý cho người có thu nhập thấp.

Các chuyên gia cũng cho biết, trên thế giới, một số nước đã có quy định định kỳ kiểm tra khí thải như: Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia… Nếu xe không đáp ứng được tiêu chuẩn khí thải CO và HC thì phải bảo dưỡng, thay thế phụ tùng hoặc dừng sử dụng. So với một số nước, tiêu chuẩn khí thải xe máy của họ thấp hơn chúng ta bởi vì số lượng xe máy ít, không gây hại nhiều cho môi trường.

Theo Thạc sĩ Đinh Trọng Khang, Phó Giám đốc Viện chuyên ngành Môi trường, Viện Khoa học công nghệ Giao thông vận tải, nguyên nhân phát thải lớn từ xe máy ở nước ta là do việc kiểm soát khí thải xe sản xuất mới, nhập khẩu mới chỉ bắt đầu từ năm 2007, tương đương tiêu chuẩn Euro 2, chậm sau các nước trong khu vực từ 15-20 năm.

Do đó, phần lớn xe máy được đưa vào sử dụng từ trước tới nay có kết cấu công nghệ lạc hậu, chủ yếu là sử dụng bộ chế hòa khí và thiếu các hệ thống kiểm soát, xử lý khí thải trên xe như hệ thống phun không khí thứ cấp, hệ thống phun xăng điện tử, hệ thống thu giữ hơi xăng, bộ chuyển đổi xúc tác… Nguy cơ hơn cả là ngoài việc phải đăng ký thì xe máy không chịu sự kiểm soát nào, chưa được người sử dụng bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ.

Thậm chí, việc bảo dưỡng, sửa chữa hiện nay không gắn liền với kiểm tra khí thải, cho nên, người dân không biết được họ đang sử dụng xe máy có gây ô nhiễm hay không. Thợ sửa chữa cũng không biết việc sửa chữa đem lại hiệu quả đến đâu do có thể không hiểu biết về kỹ thuật, quy trình đo, các chỉ tiêu và mức tiêu chuẩn đánh giá. Dù kiểm soát khí thải xe máy là một chủ trương đúng đắn, nhưng quá trình triển khai chắc chắn sẽ gặp không ít trở ngại. Một trong những khó khăn là sự lo ngại, thậm chí phản đối người dân, nhất là nhóm sử dụng xe cũ, có thu nhập thấp.

Theo các chuyên gia, bài học từ kiểm soát khí thải xe máy của Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy, ban đầu chính sách kiểm soát khí thải bị người dân phản đối quyết liệt, nhưng khi hiệu quả cải thiện môi trường rõ rệt, người dân đã dần chuyển sang ủng hộ tích cực. Do đó, cần tập trung tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của khí thải và trách nhiệm đóng góp bảo vệ môi trường của từng cá nhân. Khi người dân hiểu rõ vì sao cần kiểm soát khí thải, họ sẽ đồng hành cùng chủ trương mới.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Các hộ dân bị trôi nhà hoàn toàn tại bản Phá Mựt đang bắt đầu ổn định cuộc sống tại Khu tái định cư Na Hỷ (Nghệ An).

Sắp xếp dân cư để phòng, chống thiên tai

Xác định việc bố trí tái định cư cho người dân vùng thiên tai là nhiệm vụ cấp bách, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền các địa phương ở khu vực Bắc Trung Bộ đã tập trung huy động nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, sắp xếp dân cư, để người dân chủ động phòng, chống thiên tai.

Đường đi của cơn bão MEKHALA của cơ quan khí tượng Nhật Bản sáng ngày 21/6. (Ảnh Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia cung cấp).

Miền bắc, miền trung nắng nóng gay gắt, bão Mekhala chưa có dấu hiệu vào Biển Đông

Miền bắc và miền trung bước vào đợt nắng nóng gay gắt đến đặc biệt gay gắt trong những ngày tới, với nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ trên 39 độ C-40 độ C. Trong khi đó, bão Mekhala trên Tây Bắc Thái Bình Dương tiếp tục mạnh lên, dự báo di chuyển về phía nam Nhật Bản và chưa có dấu hiệu ảnh hưởng đến Biển Đông.

[Video] Chưa có dấu hiệu bão Mekkhala vào Biển Đông

[Video] Chưa có dấu hiệu bão Mekkhala vào Biển Đông

Tối 20/6, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết sáng cùng ngày áp thấp nhiệt đới ở khu vực tây bắc Thái Bình Dương đã mạnh lên thành bão, có tên quốc tế là Mekkhala. Đây là cơn bão thứ 7 hoạt động trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2026.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Khai mạc Hội chợ triển lãm quốc tế Công nghệ năng lượng-Môi trường Hà Nội 2025. (Ảnh: TL)

Entech Hanoi 2026: Kết nối công nghệ xanh, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững

Từ ngày 24-26/6 tới, Hội chợ triển lãm quốc tế công nghệ năng lượng-môi trường Hà Nội 2026 sẽ diễn ra tại Trung tâm Triển lãm quốc tế I.C.E Hà Nội (91 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, Hà Nội). Đây là sự kiện thường niên do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Công thương Hà Nội chủ trì tổ chức.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/6/2026: Nắng nóng gay gắt lan rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/6/2026: Nắng nóng gay gắt lan rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ

Nắng nóng tiếp tục là hình thái thời tiết chủ đạo tại Bắc Bộ và nhiều tỉnh miền Trung dưới tác động của vùng áp thấp nóng phía Tây. Trong khi đó, vùng núi Bắc Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ vào chiều tối. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 20/6/2026: Mưa dông về đêm tại nhiều khu vực, Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 20/6/2026: Mưa dông về đêm tại nhiều khu vực, Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt

Đêm nay, mưa dông tiếp tục xuất hiện tại khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ, trong khi các khu vực khác chỉ có mưa vài nơi. Sang ngày mai, nắng nóng vẫn là hình thái thời tiết chủ đạo ở Bắc Bộ và nhiều tỉnh miền Trung. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.

Phế liệu xây dựng từ các ngôi nhà phá dỡ để giải tỏa cho các dự án giao thông đang khiến cho lượng rác thải trở thành quá tải tại các bãi rác Hà Nội. (Ảnh: Trịnh Xuân Giang)

Áp lực ô nhiễm từ phế thải xây dựng và vấn đề tái sinh tài nguyên tại Hà Nội

Quá trình đô thị hóa nhanh tại Hà Nội đang kéo theo lượng lớn phế thải xây dựng phát sinh, gây áp lực nặng nề lên môi trường và hạ tầng xử lý. Trước thực trạng đổ trộm, quá tải bãi thải, việc chuyển đổi từ “thải bỏ” sang “tái chế” theo mô hình kinh tế tuần hoàn là yêu cầu tất yếu nhằm hướng tới phát triển đô thị bền vững.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 19/6/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần, Trung Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 19/6/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần, Trung Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt

Đêm nay và ngày mai, mưa dông tại Bắc Bộ có xu hướng giảm dần nhưng vẫn xuất hiện tại nhiều nơi, đặc biệt ở khu vực vùng núi và trung du. Trong khi đó, Trung Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng trên diện rộng, nhiều nơi xảy ra nắng nóng gay gắt. Khu vực Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và tối có mưa dông trở lại.

Ký Biên bản ghi nhớ hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã giai đoạn 2026-2029.

Việt Nam-Hàn Quốc hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã

Vừa qua, tại Vườn Quốc gia Cúc Phương, đại diện các tổ chức môi trường của Việt Nam và Hàn Quốc ký Biên bản ghi nhớ hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã giai đoạn 2026-2029, hướng tới tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu và phát huy vai trò của thanh niên trong các sáng kiến môi trường.

Một góc đô thị phường Phan Rang (tỉnh Khánh Hòa). (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đầu tư hạ tầng môi trường, kiến tạo nền tảng phát triển bền vững vùng nam Khánh Hòa

Giữa vùng đất vốn được xem là “chảo lửa” của Nam Trung Bộ, bài toán nước sạch, thoát lũ và bảo vệ môi trường đã trở thành thách thức thường trực đối với khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa. Áp lực về tài nguyên nước, hạ tầng kỹ thuật, môi trường đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp thiết với chiến lược phát triển lâu dài của địa phương.

(Ảnh minh họa)

Nắng nóng tại Trung Bộ còn kéo dài trong nhiều ngày tới

Hôm nay (18/6), nhiều khu vực tại Trung Bộ có nắng nóng gay gắt, có nơi trên 38 độ C. Dự báo, nắng nóng ở khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk còn có khả năng kéo dài trong nhiều ngày tới. Từ ngày 21/6, nắng nóng mở rộng ra khu vực trung du Bắc Bộ.

Hội nghị tập huấn “Nâng cao năng lực cộng đồng trong thực hành đánh giá rủi ro thiên tai và bảo đảm dinh dưỡng khẩn cấp” tại tỉnh Đắk Lắk.

Nâng cao năng lực đánh giá rủi ro thiên tai

Chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức, năng lực của cấp xã có sự tham gia của người dân để xây dựng kế hoạch, phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai bao gồm ứng phó dinh dưỡng khẩn cấp và bảo đảm theo phương châm “bốn tại chỗ” là một trong những nhiệm vụ cần thiết, góp phần giảm thiểu rủi ro do thiên tai.