Hoàn thiện thể chế, xây dựng lộ trình phù hợp
Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về kết quả triển khai các nhiệm vụ liên quan nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và giảm phát thải CO2 trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
Theo đó, trong quá trình xây dựng Luật Hàng không dân dụng Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành, Cục Hàng không Việt Nam đã chủ động lồng ghép các quy định về bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi năng lượng, bảo đảm phù hợp xu hướng phát triển công nghệ hàng không trên thế giới, các quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) và các cam kết của Chính phủ.
Cục Hàng không Việt Nam đang lấy ý kiến các bộ, ngành đối với dự thảo Thông tư quy định về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong hoạt động hàng không dân dụng.
Hiện nay, Cục Hàng không Việt Nam phối hợp Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ nghiên cứu, đề xuất lộ trình sử dụng SAF tại Việt Nam. Lộ trình được tính toán trên cơ sở các cam kết quốc tế, quy định của Cơ chế giảm và bù đắp carbon đối với hàng không quốc tế (CORSIA), đồng thời tính đến khả năng tự chủ nguồn cung trong nước.
Theo cơ quan quản lý, việc xây dựng lộ trình cần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm phát thải với khả năng đáp ứng của thị trường, từng bước hình thành thị trường SAF mà không gây xáo trộn hoạt động vận tải hàng không và ảnh hưởng đột biến đến chi phí của các hãng hàng không trong nước.
Cùng với đó, Cục Hàng không Việt Nam đang phối hợp Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, các doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu và các hãng hàng không để hoàn thiện các quy định liên quan SAF, đồng thời triển khai cơ chế giảm phát thải CO2 và nghĩa vụ bù trừ carbon theo CORSIA.
Chủ động nguồn nguyên liệu, từng bước hoàn thiện hạ tầng
Trong lĩnh vực sản xuất, các doanh nghiệp năng lượng trong nước đã bước đầu nghiên cứu phát triển SAF. Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, cụ thể:
Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) thuộc Petrovietnam đang nghiên cứu cơ hội đầu tư sản xuất SAF theo công nghệ HEFA từ các nguồn dầu, mỡ phù hợp; đồng thời đánh giá tiềm năng sử dụng dầu ăn đã qua sử dụng (UCO) và các nguồn sinh khối khác làm nguyên liệu.
PVOIL Trans đã tích lũy kinh nghiệm trong thu gom UCO và tiếp cận chứng nhận tính bền vững ISCC EU. Trong khi đó, BSR đã thử nghiệm phối trộn thành công và xuất bán lô nhiên liệu chứa 5% SAF.
Ở khâu cung ứng, hạ tầng nhiên liệu hàng không cũng đang từng bước được chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu sử dụng SAF.
Trong năm 2024, Petrolimex Aviation đã nhập khẩu và tra nạp SAF cho các chuyến bay của Vietjet tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đồng thời chuẩn bị tham gia hoạt động pha chế từ năm 2025.
Tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Công ty cổ phần Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài (NAFSC) qua đánh giá ban đầu nhận định hạ tầng hiện hữu có khả năng xem xét khai thác SAF hoặc Jet A-1 pha SAF.
Tuy nhiên, để đưa SAF vào khai thác chính thức, cần tiếp tục thử nghiệm và đánh giá về tính tương thích của hệ thống bể chứa, đường ống, thiết bị tra nạp; đồng thời bảo đảm các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc nhiên liệu.
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, mặc dù đã xuất hiện những kết quả bước đầu trong sản xuất, nhập khẩu, pha chế và tra nạp SAF, các hoạt động hiện nay vẫn chưa hình thành được chuỗi cung ứng SAF hoàn chỉnh ở quy mô quốc gia.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp các tập đoàn, doanh nghiệp năng lượng trọng điểm triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, từ nghiên cứu nguồn nguyên liệu, công nghệ sản xuất đến hạ tầng lưu trữ, pha chế và cung ứng nhiên liệu.
Tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp cận công nghệ
Cùng với việc chuẩn bị điều kiện trong nước, Cục trưởng Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết, đơn vị đang tích cực tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế liên quan phát triển SAF.
Tại Cuộc họp lần thứ 3 của Ủy ban hỗn hợp lâm thời về Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN - Liên minh châu Âu (AE CATA), diễn ra ngày 18/9/2025, tại Bangkok, Thái Lan, đại diện các nước ASEAN đã kiến nghị Liên minh châu Âu xem xét cho phép SAF được chứng nhận đồng thời theo hai tiêu chuẩn RefuelEU và CORSIA.
Phía Liên minh châu Âu đã ghi nhận kiến nghị và đang phối hợp các Chương trình chứng nhận tính bền vững (SCS) để nghiên cứu, tháo gỡ những vướng mắc liên quan. Việc hài hòa các yêu cầu chứng nhận được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho các hãng hàng không trong khu vực trong quá trình sử dụng và cung ứng SAF.
Trong khuôn khổ hợp tác với ICAO, Cục Hàng không Việt Nam cũng đang tích cực tham gia Dự án Nghiên cứu khả thi thuộc Chương trình ACT-SAF.
Dự án tập trung khảo sát thực trạng và tiềm năng các nguồn nguyên liệu thô tại Việt Nam, trong đó có sinh khối nông nghiệp, rác thải và dầu ăn đã qua sử dụng; từ đó đánh giá các công nghệ chuyển đổi phù hợp với điều kiện trong nước.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, các cơ quan chức năng sẽ xem xét đề xuất mô hình chuỗi cung ứng SAF, giải pháp quản lý và lộ trình từng bước đưa loại nhiên liệu này vào thị trường Việt Nam.
Chương trình ACT-SAF đồng thời chú trọng đào tạo chuyên sâu và tập huấn kỹ thuật, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ trong nước tiếp cận, từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực triển khai các dự án SAF.
"Việc đồng thời hoàn thiện thể chế, nghiên cứu nguồn nguyên liệu, chuẩn bị hạ tầng, phát triển năng lực sản xuất và tăng cường hợp tác quốc tế được xem là những bước đi cần thiết để từng bước hình thành hệ sinh thái nhiên liệu hàng không bền vững tại Việt Nam.
Qua đó, ngành hàng không có thêm cơ sở thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, đáp ứng các yêu cầu quốc tế về môi trường và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050" Cục trưởng Uông Việt Dũng cho biết.