Xung đột tại Trung Đông đang nhanh chóng lan sang lĩnh vực hàng không, khi giá nhiên liệu tăng vọt buộc các hãng bay đối mặt với chi phí leo thang, nguy cơ cắt giảm chuyến bay và thua lỗ gia tăng.
Hãng hàng không giá rẻ EasyJet của Anh cho biết dự kiến khoản lỗ trước thuế trong nửa đầu năm tài chính sẽ tăng mạnh, lên khoảng 540-560 triệu bảng Anh (730-760 triệu USD), so với mức 394 triệu bảng Anh (534 triệu USD) cùng kỳ năm trước.
Riêng trong tháng Ba, chi phí nhiên liệu của hãng đã tăng thêm khoảng 25 triệu bảng Anh (34 triệu USD) do căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Hãng cũng cảnh báo xung đột đã tạo ra sự bất định ngắn hạn đối với cả chi phí nhiên liệu lẫn nhu cầu hành khách.
Tại châu Á, các hãng hàng không Hàn Quốc thông báo sẽ áp dụng mức phụ thu nhiên liệu cao nhất trong tháng Năm, khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Theo đó, phụ thu cho các chuyến bay quốc tế một chiều có thể lên tới 75.000-564.000 won (50-564 USD) tùy chặng, tăng tới 86% trên các đường bay dài so với tháng trước.
Đây là lần đầu tiên mức phụ thu cao nhất được áp dụng kể từ khi cơ chế này ra đời năm 2016.
Triển vọng ngành hàng không còn trở nên u ám hơn khi Giám đốc Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo châu Âu có thể chỉ còn khoảng 6 tuần dự trữ nhiên liệu máy bay.
Nếu eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu tiếp tục bị gián đoạn, các hãng bay có thể sớm phải hủy chuyến do thiếu nhiên liệu.
Ông Birol nhận định đây có thể là “cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất từng đối mặt,” với hệ lụy là giá xăng, khí đốt và điện tăng cao trên toàn cầu.
Các nền kinh tế châu Á phụ thuộc năng lượng Trung Đông như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ hay Trung Quốc sẽ chịu tác động đầu tiên, trước khi lan sang châu Âu và châu Mỹ.
Không chỉ hàng không, xung đột cũng gây áp lực lên nhiều lĩnh vực kinh tế khác. Tập đoàn bán lẻ Tesco của Anh cảnh báo lợi nhuận có thể bị ảnh hưởng do chi phí thực phẩm tăng, trong bối cảnh giá năng lượng và phân bón leo thang.
Dù lợi nhuận sau thuế năm tài chính vừa qua tăng gần 10% lên 1,79 tỷ bảng Anh (2,42 tỷ USD), doanh nghiệp cho biết triển vọng sắp tới phụ thuộc lớn vào diễn biến và thời gian kéo dài của xung đột.
Trong lĩnh vực năng lượng, tập đoàn TotalEnergies của Pháp cho biết vẫn duy trì được sản lượng ổn định trong quý I/2026, dù khoảng 15% sản lượng bị gián đoạn do chiến sự.
Doanh nghiệp đã bù đắp bằng việc tăng khai thác tại Brazil và Libya, đồng thời nâng sản lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thêm 10% so với quý trước.
Giá dầu Brent tăng từ dưới 70 USD/thùng lên hơn 100 USD trong tháng Ba được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện dòng tiền và lợi nhuận của tập đoàn.
Tuy nhiên, biến động thị trường cũng làm dấy lên tranh cãi khi có thông tin TotalEnergies thu về hơn 1 tỷ USD nhờ mua gom dầu không đi qua eo biển Hormuz. Công ty không xác nhận nhưng cho biết việc bảo đảm nguồn cung cho khách hàng là ưu tiên hàng đầu.
Ở chiều ngược lại, một số ngành vẫn ghi nhận tăng trưởng nhờ xu hướng dài hạn. Tập đoàn sản xuất chip TSMC của Đài Loan (Trung Quốc) báo lãi ròng quý I tăng 58%, đạt mức kỷ lục 18,1 tỷ USD, nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Dù vậy, doanh nghiệp cũng cảnh báo chi phí chuỗi cung ứng tăng và nguy cơ gián đoạn nguồn cung khí hiếm như helium - nguyên liệu quan trọng cho sản xuất chip - do ảnh hưởng của xung đột.
Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cũng cảnh báo nếu chiến sự kéo dài và giá dầu duy trì ở mức cao, kinh tế toàn cầu sẽ đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là nguy cơ lạm phát lan sang giá lương thực do chi phí phân bón tăng.
Nhìn chung, cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên quy mô toàn cầu, từ hàng không, năng lượng đến bán lẻ và công nghệ, làm gia tăng bất ổn đối với tăng trưởng kinh tế và lạm phát trong thời gian tới.
