Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến Chiến lược văn hóa Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ rằng, phát triển đất nước phải chú trọng đến sự phát triển đồng thời của cả bốn lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, phát triển tổng thể chứ không thể chỉ tập trung vào lĩnh vực đơn lẻ.
Văn hóa, trong đó có nghệ thuật, được xác định là phương tiện hữu hiệu để bồi đắp, phát triển thế hệ tương lai của đất nước. Ảnh: HOÀNG HOA
Văn hóa, trong đó có nghệ thuật, được xác định là phương tiện hữu hiệu để bồi đắp, phát triển thế hệ tương lai của đất nước. Ảnh: HOÀNG HOA

Đây là tư tưởng xuyên suốt và mang tính định hướng chiến lược, phản ánh cái nhìn toàn diện, biện chứng và thực tiễn sâu sắc của Bác về công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Phát triển đồng bộ

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong bốn yếu tố: chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa; thì văn hóa không phải là yếu tố phụ thuộc mà ngang hàng và cùng tham gia vào quá trình phát triển đất nước. Trước hết, về chính trị, việc xây dựng một hệ thống chính trị ổn định, vững mạnh, gắn bó với nhân dân, thấm nhuần đạo đức cách mạng và phục vụ lợi ích dân tộc giữ vai trò trung tâm. Việc đổi mới và hoàn thiện thể chế nhà nước phải đi đôi với việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm sự đồng thuận và công bằng trong xã hội.

Về kinh tế, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã trở thành một nước có thu nhập trung bình và đạt được nhiều thành tựu lớn về mọi mặt. Trong khi đó, công nghiệp văn hóa và sáng tạo được ghi nhận đang chứng minh là ngành kinh tế hiệu quả, với tỷ lệ giá trị gia tăng cao so với đầu tư, tránh lãng phí tài nguyên và phát huy hiệu quả lợi thế quốc gia. Yếu tố văn hóa chú trọng trong hoạt động kinh tế. Ngược lại, kinh tế cần được phát triển trong mối quan hệ hài hòa với văn hóa và xã hội, bảo đảm không làm tổn hại đến bản sắc và môi trường sống.

Về văn hóa, văn hóa Việt Nam là kết tinh của lịch sử, truyền thống, bản sắc dân tộc và đời sống tinh thần phong phú của nhân dân. Văn hóa tạo ra sức mạnh nội sinh cho đất nước, gắn kết cộng đồng, định hướng giá trị xã hội và là điểm tựa để xây dựng một xã hội văn minh, phát triển hài hòa, nhân văn và bền vững. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ thông tin 4.0 hiện nay, việc phát triển văn hóa càng có ý nghĩa chiến lược, tạo nên “sức đề kháng” cho người dân, nhất là thế hệ trẻ.

Về xã hội, con người là trung tâm của sự phát triển. Một xã hội phát triển là xã hội công bằng, dân chủ, văn minh - nơi mọi người đều được tiếp cận cơ hội phát triển, hưởng thụ thành quả kinh tế, văn hóa và có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống. Phát triển xã hội cần đi liền với việc xóa đói, giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao chất lượng sống của người dân, chăm lo phúc lợi và bảo vệ quyền con người.

Sự kết hợp hài hòa giữa chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội là yếu tố cốt lõi để phát triển kinh tế đất nước vững mạnh, đồng thời duy trì và phát huy sức mạnh quốc gia, bảo đảm cuộc sống thịnh vượng và hạnh phúc lâu dài cho người dân. Việc hiện thực hóa tư tưởng đó của Hồ Chí Minh, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên giàu mạnh không chỉ là sứ mệnh của Đảng, Nhà nước, mà còn là của toàn dân tộc trong tiến trình phát triển đất nước toàn diện và bền vững.

Trụ cột mềm trong phát triển quốc gia

Việt Nam đang đứng trước những thách thức và cơ hội phát triển đan xen. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, khủng hoảng y tế, bất ổn kinh tế-xã hội, cùng với tác động sâu rộng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đòi hỏi một cách tiếp cận phát triển mới mang tính tích hợp, đa chiều và bền vững. Việc phát triển đồng bộ các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội không chỉ là một yêu cầu tất yếu, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm năng lực thích ứng và khả năng cạnh tranh của quốc gia. Chiến lược phát triển văn hóa quốc gia là sự tiếp nối đầy sáng tạo tư tưởng phát triển đồng bộ của Bác Hồ.

Quyết định số 1909/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 được ban hành ngày 12/11/2021 đã xác định văn hóa là một trụ cột quan trọng trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn là mục tiêu, là động lực nội sinh thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời là yếu tố quan trọng tạo nên sức mạnh mềm quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển đồng bộ các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội là nền tảng lý luận nhất quán, có giá trị định hướng lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030 đã tiếp nối và cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn chính sách, khẳng định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là động lực nội sinh của sự phát triển bền vững, là trụ cột mềm góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Do đó, việc tiếp tục phát huy giá trị của truyền thống, văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và đẩy mạnh ngoại giao văn hóa chính là những nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình phát triển đất nước. Đây cũng là con đường thiết thực để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 đã cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển đồng bộ các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, trong đó văn hóa giữ vai trò hạt nhân trong kiến tạo nền tảng tinh thần, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.

Có thể bạn quan tâm

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Hội Xuất bản Việt Nam, Công ty cổ phần Thư viện số Việt Nam và Ban Thường vụ Thành đoàn Huế vừa ký chương trình phối hợp “Phát triển văn hóa đọc và Không gian tri thức số tại thành phố Huế”.

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926-2017).

Nhớ cụ già bát thập bên bàn gỗ, soi kính lúp từng dòng chữ Hán Nôm

Lần đầu tôi gặp nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh vào hè năm 1993 khi ở Huế về nghỉ phép. Lần đó Tạp chí Hồng Lĩnh đăng bài của nhà văn Xuân Thiều viết về cha tôi và tôi đã đến nhà cụ để hỏi thêm một số thông tin về người cha quá cố của mình thời còn làm tuyên huấn tỉnh đội. Gặp cụ mới biết là đồng hương Đức Thọ, làng tôi và làng cụ chỉ cách nhau một cánh đồng. Bất ngờ nhất là bố tôi và cụ xưa từng học với nhau ở trường huyện, từng quen biết nhau từ thủa thiếu thời…

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Trong đời sống tín ngưỡng dân gian, nếu nghi lễ là cách con người hướng tới thần linh bằng những hành động cụ thể, thì kiêng kỵ là việc con người tự đặt mình vào giới hạn trước cái thiêng. Bởi vậy, những điều “không được làm” tưởng nhỏ bé lại chứa đựng một tầng sâu văn hóa.

Các vị khách mời và thành viên Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội trong buổi ra mắt cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút”.

Giữ hương vị phố trong ký ức Hà Nội

Nhân 10 năm Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” vừa ra mắt, gợi lại một Hà Nội gần gũi qua những món ăn bình dị, gánh hàng rong, góc phố quen thuộc và câu chuyện của những người nhiều năm gắn bó với phố.

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

ThS Lê Thị Thúy Sen, tác giả truyện tranh “Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền” (NXB Kim Đồng phát hành) vừa giao lưu với độc giả nhí tại TP Hồ Chí Minh. Bà đã có nhiều chia sẻ đầy thú vị về giáo dục tài chính cho thiếu nhi trong đời sống hằng ngày.

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Lễ ra mắt mô hình thí điểm “Tuyến phố thông minh” trên trục Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Đường-Đồng Xuân-Hàng Giấy đã diễn ra tối ngày 9/10, tại số 48 Hàng Ngang.

Rực rỡ những sắc màu tuổi thơ trong chương trình. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Cùng con vui với nghệ thuật

Đưa con đến với chương trình “Chắp cánh tuổi thơ”, không ít phụ huynh gặp lại những điều quen thuộc: Những bài hát từ thời đi học, chiếc máy bay giấy, con thuyền nhỏ hay trò chơi ngày bé trở lại trong một không gian khác. Trẻ nhỏ háo hức trước những điều mới lạ, còn người lớn nhớ về quãng thời gian mình cũng từng vô tư như thế.

Giới thiệu về triển lãm “Bản thể giấy”.

“Bản thể giấy” giàu có thêm từ bản thể nghệ sĩ

Là phương tiện, giấy vàng son, giấy trầm sâu, giấy mịn màng qua tạo hình từ bàn tay họa sĩ. Thăm triển lãm “Bản thể giấy” đang mở tại B&C Maison d’Art, số 8 ngõ Thi Sách, phố Thi Sách (Hà Nội), người xem thấy được nhiều hơn từ cảm nhận chất liệu. Cũng như bỏ qua chính chất liệu để khám phá thế giới nghĩ của những tâm hồn đẹp.

Đoàn nhà văn Việt Nam làm việc với Hội Nhà văn Trung Quốc.

Qua trang văn, độc giả quốc tế hiểu hơn về tinh thần Việt

Tháng 8/2026, tác phẩm “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch giả Nguyễn Lệ Chi giới thiệu thành công tới nhà xuất bản ở Trung Quốc. Đây là tác phẩm đầu tiên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh bước chân vào thị trường Hoa ngữ, kể từ sau các ấn bản dịch bằng tiếng Anh, Hàn, Thái, Nhật.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Tác phẩm “Mắt cửa”, màu nước của họa sĩ Phan Anh Thư.

Hoài phố cảm tác

Sau thời gian lưu trú trong tháng 5 vừa qua để cảm nghiệm sâu sắc hơn nữa về vùng đất và con người Hội An (Đà Nẵng), bốn họa sĩ trẻ đang được chú ý của mỹ thuật đương đại Việt Nam đến từ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh đã đưa hơn 20 tác phẩm màu nước, lụa và sơn dầu trở lại Hội An trong đợt 1 của triển lãm “Hoài phố cảm tác”. Sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 30/9. Đợt 2 của triển lãm sẽ tiếp nối từ ngày 9/10 đến 8/11, tại TP Hồ Chí Minh.

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Sự kiện đáng kể cần điểm lại đầu tiên ở Thủ đô, trước Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội một ngày, và cùng kéo dài đến hết ngày chủ nhật vừa qua (từ 1 đến 4/10) là Hội sách Hà Nội lần thứ XI với chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Xây dựng các tòa nhà phá vỡ kỷ lục trước đó về độ cao đang có dấu hiệu trở thành trào lưu tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đô thị hiện đại thật sự cần là những khối bê-tông đồ sộ, hay những không gian bền vững và lấy nhu cầu của con người làm gốc?

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Thế hệ trẻ tham gia sản xuất phim hoạt hình.

Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế?

Trong bức tranh sôi động của công nghiệp sáng tạo toàn cầu, lĩnh vực hoạt hình đang ngày càng khẳng định vị thế về giá trị kinh tế, văn hóa và sức ảnh hưởng sâu rộng. Với hoạt hình Việt Nam, những chuyển động tích cực trong thời gian gần đây mang lại tín hiệu khả quan và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để thúc đẩy tiềm năng trở thành lợi thế văn hóa, năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng ngành công nghiệp hoạt hình đúng nghĩa, cần nhận diện, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn.

Cảnh phim “Trạng Quỳnh thời nhí nhố”.

Chuyên nghiệp hơn mới có thể bứt phá

Bên cạnh câu chuyện phát triển ý tưởng và xây dựng những dự án nguyên bản, một điểm nghẽn khác của hoạt hình Việt Nam nằm ở mức độ chuyên nghiệp và khả năng vận hành của toàn ngành. Đây cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia quốc tế nhắc đến khi đánh giá triển vọng phát triển của các nền hoạt hình mới nổi.

Phim hoạt hình của nhiều nước Đông Nam Á được giới thiệu sinh động tại Liên hoan phim Annecy, Pháp.

Từ Annecy đến hướng đi mở cho hoạt hình Việt

Bên cạnh câu chuyện về tác phẩm xuất sắc, giải thưởng danh giá, hoạt động giao lưu chia sẻ…, bài học về khả năng liên tục tạo ra những ý tưởng, cơ hội mới là hướng đi mà hoạt hình Việt Nam cần bắt nhịp trong hành trình hội nhập quốc tế. Điều này có thể nhận ra qua Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp). Năm nay, sự kiện quy tụ hơn 19 nghìn nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư, trường đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo từ 120 quốc gia.

Khán giả khắp nơi trên thế giới đổ về cùng thưởng thức các tác phẩm mới ở Annecy, Pháp.

Mặc áo bản sắc để bước ra thế giới

Khi nhắc đến hoạt hình Việt Nam, yếu tố khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm chính là bản sắc văn hóa. Giữa hàng nghìn dự án từ khắp thế giới, lợi thế cạnh tranh không còn dừng lại ở khả năng sản xuất, làm chủ công nghệ, mà là nhận diện về bản sắc giữa bản đồ hoạt hình toàn cầu. Với kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, đời sống đương đại giàu sắc màu, Việt Nam đang sở hữu nguồn chất liệu sáng tạo dồi dào để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Điều quan trọng làm thế nào để chuyển hóa những giá trị văn hóa ấy thành các tác phẩm có sức sống nghệ thuật và thuyết phục được khán giả toàn cầu.