KHƠI DẬY SỨC MẠNH VĂN HÓA

Đờn ca tài tử vào lớp học

Từ năm học 2026-2027, lần đầu tiên Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TP Hồ Chí Minh) thí điểm dạy đờn ca tài tử cho khoảng 150 học sinh khối 10 và 11, có kiểm tra, đánh giá định kỳ.

Những kiến thức cơ bản về đờn ca tài tử được truyền dạy theo cách súc tích, dễ hiểu nhất.
Những kiến thức cơ bản về đờn ca tài tử được truyền dạy theo cách súc tích, dễ hiểu nhất.

Ngân nga điệu lý, câu hò

Cứ đến sáng thứ sáu, Phạm Trần Quốc Phong (học sinh lớp 11A8) cùng các bạn lại được tham gia một tiết học đặc biệt. Không sách vở, con số hay các bài kiểm tra khô khan, Phong sẽ học về các điệu lý, bài vọng cổ, cách hát sao cho đúng nhịp, cảm xúc. Ban đầu hơi bỡ ngỡ, nhưng chỉ sau 10 phút làm quen với lời ca in sẵn trên giấy, nghe thầy cô hát mẫu, Phong và các bạn đã hào hứng hòa nhịp, đung đưa tay khá đều. Hôm nay, lớp 11A8 học môn Đờn ca tài tử với NSƯT Cẩm Tiên và TS Nghệ nhân dân gian Hoàng Tấn, Chi hội trưởng Âm nhạc, Hội Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh.

Giai điệu “Nam xuân” vang lên trên loa, cả lớp chăm chú. Kết thúc lượt nghe đầu tiên, nghệ nhân giải thích ngắn gọn về loại hình, cách thức thể hiện và hướng dẫn học sinh hát từng câu theo phần nhạc đệm nhẹ nhàng. Tiếp đó, NSƯT Cẩm Tiên đi từng bàn giải đáp thắc mắc, chỉnh lại phần ngắt nhịp, và hướng dẫn cách lấy hơi để hoàn chỉnh một câu hát. Học cùng nghệ sĩ, nghệ nhân, thử sức với loại hình nghệ thuật được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Phong và các bạn vừa tự hào, vừa thích thú.

Chỉ sau 30 phút tập luyện trên nền nhạc vui tươi, Phong và bạn cùng bàn đã có thể tự tin hát đúng nhịp một đoạn hoàn chỉnh. Khi học sinh sẵn sàng, hai nghệ sĩ mời cả lớp đứng dậy cùng trình diễn. Không khí lớp học rộn ràng. “Được học và thực hành ngay tại lớp, tụi em thấy rất hiệu quả, nhớ cả lời và điệu. Trước kia, em cứ nghĩ đờn ca tài tử rất khó nhưng không ngờ cũng có những điệu lý, câu hò đơn giản để học sinh đủ sức thể hiện đạt chuẩn cơ bản. Mỗi tuần, em đều mong đến tiết học thú vị này vì vừa có thể thư giãn, vừa học thêm một loại hình nghệ thuật truyền thống cần được bảo tồn. Bên cạnh nhạc trẻ, giờ danh sách nghe nhạc trên mạng của em có thêm vài bài đờn ca tài tử”, Phong vui vẻ cho hay.

Nhìn các em say mê cùng ca hát, tập cách đưa tay, nhịp chân theo nhạc, nghệ nhân Hoàng Tấn thấy lòng ấm áp. Ông tin, sự đầu tư của nhà trường, sự đồng hành của các nghệ sĩ đến từ Trung tâm Thực hành và Truyền dạy Đờn ca tài tử, Hội Sân khấu TP Hồ Chí Minh rồi sẽ có kết quả khả quan. Giáo trình cho học kỳ thí điểm này được biên soạn kỹ càng theo độ tuổi, các phần nội dung chắt lọc từ chuyên đề cho thiếu nhi và thiếu niên, cải biên để màu sắc luôn tươi trẻ. Học sinh sẽ làm quen với những thể điệu cơ bản của đờn ca tài tử, tập hát một số bài quen thuộc. Mục tiêu đặt ra trong học kỳ 1 là giúp người học hiểu rõ “Thế nào là đờn ca tài tử?” và có thể tự tin hát vài thể điệu quen thuộc. Không đòi hỏi kiến thức nâng cao, vậy nên, việc truyền dạy, kiểm tra, đánh giá cũng sẽ nhẹ nhàng nhằm khuyến khích ngày càng nhiều bạn trẻ.

Hiện nay, Trường Bùi Thị Xuân đang triển khai dạy đờn ca tài tử thí điểm tại ba lớp với 1 tiết/tuần, giáo trình học cuốn chiếu từ thấp đến cao, làm quen từ lý, nam, bắc đến oán, lễ… Giáo viên trực tiếp đứng lớp là các nghệ sĩ, nghệ nhân, nhạc công có chuyên môn sâu. “Chúng tôi cũng tuyển chọn người có kiến thức về sư phạm để truyền tải nội dung đến học sinh sao cho hiệu quả nhất. Sau một thời gian, chúng tôi rất vui vì học sinh tiếp cận hào hứng. Hy vọng đến cuối khóa sẽ có những chương trình biểu diễn đặc sắc do chính các em thể hiện”, nghệ nhân Hoàng Tấn phấn khởi cho hay.

132.jpg
Các nghệ sĩ, nghệ nhân giải thích đầy đủ các thắc mắc của học sinh trong giờ lên lớp.

Lan tỏa tình yêu nghệ thuật truyền thống

Từ nhiều năm nay, suy nghĩ “Làm sao đưa nghệ thuật truyền thống vào giảng dạy theo hướng bài bản, chỉn chu nhất?” luôn khiến ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường Bùi Thị Xuân đau đáu. Không muốn chỉ dừng lại ở mức chương trình ngoại khóa hay thỉnh thoảng tổ chức vài hoạt động chuyên đề, ông kỳ vọng đờn ca tài tử và nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác sẽ được đưa vào chương trình chính thức, có lộ trình đào tạo rõ ràng để học sinh các cấp được tiếp cận từ sớm, hình thành niềm yêu thích rồi tự nguyện giữ gìn, phát huy. Bởi nếu không biết loại hình nghệ thuật đó là gì, ý nghĩa ra sao, rất khó để thế hệ trẻ dành thời gian thử nghiệm.

Đem mong muốn này đi chia sẻ vài nơi, ông Phú khấp khởi khi nhận được sự đồng ý hỗ trợ của nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân uy tín. Ngay sau đó, Câu lạc bộ Đờn ca tài tử của Trường THPT Bùi Thị Xuân được thành lập, và các tiết học đặc biệt được chính thức triển khai từ đầu năm học mới trong sự tò mò, thích thú của các bạn trẻ đăng ký mô hình thí điểm. Ông Phú cho biết thêm: “Với môn Đờn ca tài tử, trong năm học này, các em học sinh sẽ học đầy đủ 35 tuần. Sau ba tháng, các thầy cô sẽ tổ chức thi khảo sát và cấp giấy chứng nhận hoàn thành giai đoạn 1 cho học sinh. Đồng hành cùng nhà trường có hơn 20 nghệ sĩ, nghệ nhân và các nhạc công. Mỗi tiết là hai thầy cô hướng dẫn đàn hát. Đã học thì phải có hành, vậy nên câu lạc bộ sẽ là nơi thực hành và mở rộng sân chơi đến tất cả học sinh, phụ huynh yêu thích bộ môn này. Đây cũng là kênh giúp phát hiện, tiếp tục bồi dưỡng những nhân tố trẻ thật sự có năng khiếu”.

Trước khi Trường Bùi Thị Xuân tiên phong đưa đờn ca tài tử vào giảng dạy chính thức, nhiều cơ sở giáo dục tại TP Hồ Chí Minh đã nỗ lực cho học sinh tiếp cận hát bội, cải lương… Mời nghệ sĩ đến giao lưu, biểu diễn các trích đoạn phù hợp, nhiều trường còn thiết kế những buổi học ngắn ngay tại sân sinh hoạt chung nhằm cung cấp kiến thức cơ bản, điểm nổi bật của từng loại hình theo hướng ngắn gọn, súc tích. Một số trường đã phối hợp với Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh triển khai chuỗi chương trình “Đưa hát bội vào sân khấu học đường” và tạo điều kiện để học sinh đến các sân khấu trải nghiệm, học tập thực tế.

Trong Chiến lược phát triển giáo dục từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, TP Hồ Chí Minh đặt ra nhiều mục tiêu đổi mới, phát triển toàn diện học sinh, phát huy tối đa tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân. Định hướng đào tạo con người có đạo đức, kỷ luật, kỷ cương, ý thức trách nhiệm công dân, xã hội; có kỹ năng sống, kỹ năng làm việc, ngoại ngữ, công nghệ thông tin, công nghệ số, tư duy sáng tạo và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, thành phố đặt mục tiêu 100% học sinh phổ thông biết chơi ít nhất một môn nghệ thuật/nhạc cụ và luyện tập ít nhất một môn thể thao.

“Đặt hàng” giáo viên các tổ chuyên môn xây dựng chuyên đề giáo dục di sản, văn hóa truyền thống cho học sinh là cách mà Ban giám hiệu Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định) triển khai gần một năm nay. Trường tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội) cũng tạo điều kiện tốt nhất để học sinh, giáo viên tiếp cận đa dạng loại hình nghệ thuật truyền thống. Vài năm trở lại đây, các chương trình biểu diễn văn nghệ của trường luôn ưu tiên loại hình truyền thống. Tiết mục phải bảo đảm tiêu chí vừa mang tính nghệ thuật, vừa truyền tải được thông điệp ý nghĩa, nhân văn.

Tuy diện tích không lớn nhưng nhà trường luôn đầu tư cho không gian trưng bày, quảng bá các loại hình nghệ thuật truyền thống. Trong phòng hiệu trưởng còn có chiếc tủ kính bày biện nhiều loại nhạc cụ truyền thống. Khi học sinh tò mò đặt câu hỏi, cô hiệu trưởng xung phong làm “thuyết minh viên”, giới thiệu từng món đồ đẹp mắt. Được biết, nhà trường đang liên kết cùng các đối tác triển khai kho dữ liệu, thư viện số về nghệ thuật truyền thống và lên lịch trải nghiệm theo tuần để học sinh có nhiều cơ hội tiếp cận, học hỏi.

Có thể bạn quan tâm

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Phát triển Không gian tri thức số tại Huế

Hội Xuất bản Việt Nam, Công ty cổ phần Thư viện số Việt Nam và Ban Thường vụ Thành đoàn Huế vừa ký chương trình phối hợp “Phát triển văn hóa đọc và Không gian tri thức số tại thành phố Huế”.

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926-2017).

Nhớ cụ già bát thập bên bàn gỗ, soi kính lúp từng dòng chữ Hán Nôm

Lần đầu tôi gặp nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh vào hè năm 1993 khi ở Huế về nghỉ phép. Lần đó Tạp chí Hồng Lĩnh đăng bài của nhà văn Xuân Thiều viết về cha tôi và tôi đã đến nhà cụ để hỏi thêm một số thông tin về người cha quá cố của mình thời còn làm tuyên huấn tỉnh đội. Gặp cụ mới biết là đồng hương Đức Thọ, làng tôi và làng cụ chỉ cách nhau một cánh đồng. Bất ngờ nhất là bố tôi và cụ xưa từng học với nhau ở trường huyện, từng quen biết nhau từ thủa thiếu thời…

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Trong đời sống tín ngưỡng dân gian, nếu nghi lễ là cách con người hướng tới thần linh bằng những hành động cụ thể, thì kiêng kỵ là việc con người tự đặt mình vào giới hạn trước cái thiêng. Bởi vậy, những điều “không được làm” tưởng nhỏ bé lại chứa đựng một tầng sâu văn hóa.

Các vị khách mời và thành viên Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội trong buổi ra mắt cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút”.

Giữ hương vị phố trong ký ức Hà Nội

Nhân 10 năm Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” vừa ra mắt, gợi lại một Hà Nội gần gũi qua những món ăn bình dị, gánh hàng rong, góc phố quen thuộc và câu chuyện của những người nhiều năm gắn bó với phố.

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

Giáo dục tài chính cho trẻ bằng truyện tranh

ThS Lê Thị Thúy Sen, tác giả truyện tranh “Khéo khôn với tiền - Tránh những ưu phiền” (NXB Kim Đồng phát hành) vừa giao lưu với độc giả nhí tại TP Hồ Chí Minh. Bà đã có nhiều chia sẻ đầy thú vị về giáo dục tài chính cho thiếu nhi trong đời sống hằng ngày.

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Từ âm nhạc, chắp cánh giấc mơ bay

Lễ ra mắt mô hình thí điểm “Tuyến phố thông minh” trên trục Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Đường-Đồng Xuân-Hàng Giấy đã diễn ra tối ngày 9/10, tại số 48 Hàng Ngang.

Rực rỡ những sắc màu tuổi thơ trong chương trình. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Cùng con vui với nghệ thuật

Đưa con đến với chương trình “Chắp cánh tuổi thơ”, không ít phụ huynh gặp lại những điều quen thuộc: Những bài hát từ thời đi học, chiếc máy bay giấy, con thuyền nhỏ hay trò chơi ngày bé trở lại trong một không gian khác. Trẻ nhỏ háo hức trước những điều mới lạ, còn người lớn nhớ về quãng thời gian mình cũng từng vô tư như thế.

Giới thiệu về triển lãm “Bản thể giấy”.

“Bản thể giấy” giàu có thêm từ bản thể nghệ sĩ

Là phương tiện, giấy vàng son, giấy trầm sâu, giấy mịn màng qua tạo hình từ bàn tay họa sĩ. Thăm triển lãm “Bản thể giấy” đang mở tại B&C Maison d’Art, số 8 ngõ Thi Sách, phố Thi Sách (Hà Nội), người xem thấy được nhiều hơn từ cảm nhận chất liệu. Cũng như bỏ qua chính chất liệu để khám phá thế giới nghĩ của những tâm hồn đẹp.

Đoàn nhà văn Việt Nam làm việc với Hội Nhà văn Trung Quốc.

Qua trang văn, độc giả quốc tế hiểu hơn về tinh thần Việt

Tháng 8/2026, tác phẩm “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch giả Nguyễn Lệ Chi giới thiệu thành công tới nhà xuất bản ở Trung Quốc. Đây là tác phẩm đầu tiên của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh bước chân vào thị trường Hoa ngữ, kể từ sau các ấn bản dịch bằng tiếng Anh, Hàn, Thái, Nhật.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Tác phẩm “Mắt cửa”, màu nước của họa sĩ Phan Anh Thư.

Hoài phố cảm tác

Sau thời gian lưu trú trong tháng 5 vừa qua để cảm nghiệm sâu sắc hơn nữa về vùng đất và con người Hội An (Đà Nẵng), bốn họa sĩ trẻ đang được chú ý của mỹ thuật đương đại Việt Nam đến từ Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh đã đưa hơn 20 tác phẩm màu nước, lụa và sơn dầu trở lại Hội An trong đợt 1 của triển lãm “Hoài phố cảm tác”. Sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 30/9. Đợt 2 của triển lãm sẽ tiếp nối từ ngày 9/10 đến 8/11, tại TP Hồ Chí Minh.

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Những lễ hội và cơ duyên gặp gỡ

Sự kiện đáng kể cần điểm lại đầu tiên ở Thủ đô, trước Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội một ngày, và cùng kéo dài đến hết ngày chủ nhật vừa qua (từ 1 đến 4/10) là Hội sách Hà Nội lần thứ XI với chủ đề “Sách mở tri thức - Công nghệ dẫn tương lai”.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Văn hóa xây dựng lòng tin trong biến động

Diễn ra từ ngày 1 đến 4/10, quy tụ đại diện từ 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai không chỉ mang đến những hoạt động giao lưu nghệ thuật, ẩm thực và di sản đặc sắc, mà còn khẳng định vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong thúc đẩy đối thoại văn hóa, tăng cường hiểu biết và kết nối giữa các dân tộc.

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Cao ốc mới cần tôn trọng cảnh quan, bản sắc

Xây dựng các tòa nhà phá vỡ kỷ lục trước đó về độ cao đang có dấu hiệu trở thành trào lưu tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đô thị hiện đại thật sự cần là những khối bê-tông đồ sộ, hay những không gian bền vững và lấy nhu cầu của con người làm gốc?

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Thế hệ trẻ tham gia sản xuất phim hoạt hình.

Cơ hội nào để hoạt hình Việt Nam vươn tầm quốc tế?

Trong bức tranh sôi động của công nghiệp sáng tạo toàn cầu, lĩnh vực hoạt hình đang ngày càng khẳng định vị thế về giá trị kinh tế, văn hóa và sức ảnh hưởng sâu rộng. Với hoạt hình Việt Nam, những chuyển động tích cực trong thời gian gần đây mang lại tín hiệu khả quan và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, để thúc đẩy tiềm năng trở thành lợi thế văn hóa, năng lực cạnh tranh và từng bước xây dựng ngành công nghiệp hoạt hình đúng nghĩa, cần nhận diện, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn.

Phim hoạt hình của nhiều nước Đông Nam Á được giới thiệu sinh động tại Liên hoan phim Annecy, Pháp.

Từ Annecy đến hướng đi mở cho hoạt hình Việt

Bên cạnh câu chuyện về tác phẩm xuất sắc, giải thưởng danh giá, hoạt động giao lưu chia sẻ…, bài học về khả năng liên tục tạo ra những ý tưởng, cơ hội mới là hướng đi mà hoạt hình Việt Nam cần bắt nhịp trong hành trình hội nhập quốc tế. Điều này có thể nhận ra qua Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp). Năm nay, sự kiện quy tụ hơn 19 nghìn nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư, trường đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo từ 120 quốc gia.

Khán giả khắp nơi trên thế giới đổ về cùng thưởng thức các tác phẩm mới ở Annecy, Pháp.

Mặc áo bản sắc để bước ra thế giới

Khi nhắc đến hoạt hình Việt Nam, yếu tố khiến nhiều đối tác quốc tế quan tâm chính là bản sắc văn hóa. Giữa hàng nghìn dự án từ khắp thế giới, lợi thế cạnh tranh không còn dừng lại ở khả năng sản xuất, làm chủ công nghệ, mà là nhận diện về bản sắc giữa bản đồ hoạt hình toàn cầu. Với kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, đời sống đương đại giàu sắc màu, Việt Nam đang sở hữu nguồn chất liệu sáng tạo dồi dào để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn riêng. Điều quan trọng làm thế nào để chuyển hóa những giá trị văn hóa ấy thành các tác phẩm có sức sống nghệ thuật và thuyết phục được khán giả toàn cầu.