“Tuổi này chỉ mong có sức khỏe để sống bình an”
Bà giáo Ngô Thanh Trúc (66 tuổi) cẩn thận gấp tờ phiếu kết quả khám sức khỏe bỏ vào chiếc túi xách, bước ra khỏi phòng khám ở Trạm Y tế xã Đại Phúc (Thái Nguyên) với nụ cười tươi rói: “May quá khi tất cả các chỉ số đều bình thường. Tuổi này chỉ mong có sức khỏe để sống bình an”.
Buổi sáng ngày hè nắng vàng như mật, Trạm Y tế xã Đại Phúc đông kín người. Trong các phòng khám, các y, bác sĩ của Trạm Y tế và Bệnh viện A Thái Nguyên bận rộn với công việc. Người đo huyết áp, người siêu âm, người lấy máu xét nghiệm… Các bàn khám nối tiếp nhau thành một quy trình khép kín.
Điều khiến bà Trúc ấn tượng nhất là cách các y, bác sĩ đón tiếp từng người dân. “Dù rất đông nhưng các bác sĩ vẫn nhẹ nhàng hướng dẫn, niềm nở và chu đáo. Chỉ trong một buổi sáng, chúng tôi đã được khám xong. Tôi cảm nhận rõ sự quan tâm của chính quyền và ngành y tế đối với người dân”, bà chia sẻ.
Theo bà Trúc, ở địa bàn miền núi như Đại Phúc, nhiều người cao tuổi vẫn giữ thói quen “không đau thì không khám”. Một phần vì ngại đi xa, một phần vì nghĩ rằng khám sức khỏe là tốn tiền. Vì thế, được khám miễn phí ngay tại xã khiến nhiều người lần đầu tiên biết rõ tình trạng sức khỏe của mình. “Nếu phát hiện bệnh sớm thì điều trị sẽ hiệu quả hơn, ít tốn kém hơn. Mong rằng năm nào người dân cũng được khám sức khỏe như thế này”, bà hồ hởi nói.
Câu chuyện của bà Ngô Thanh Trúc cũng là điều đang diễn ra ở nhiều địa phương khác.
Từ đầu tháng 7, tại xã Mê Linh (Hà Nội), từ sáng sớm, người dân đã có mặt tại Trạm Y tế để khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Không cần phải bắt xe lên bệnh viện từ tờ mờ sáng hay chen chúc xếp hàng lấy số, người dân được khám ngay tại địa phương với đầy đủ các bước từ khám lâm sàng, lấy máu xét nghiệm, chụp X-quang đến khám chuyên khoa.
Là cộng tác viên dân số của thôn Hạ Lôi, bà Nguyễn Thị Quý bất ngờ khi được khám khá đầy đủ các danh mục ngay tại xã. “Các bác sĩ khám rất cẩn thận, hướng dẫn chu đáo ở từng khâu. Chương trình này rất thiết thực, vì người dân được chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương”, bà Quý kể.
Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Bích Hậu, thôn Yên Nhân coi đây là món quà quý giá đối với người cao tuổi: “Ở tuổi này rồi thì sức khỏe là quan trọng nhất. Được khám ngay gần nhà, không phải đi xa, lại hoàn toàn miễn phí, chúng tôi rất phấn khởi”.
Còn với ông Nguyễn Hữu Hảo ở xã Vĩnh Thanh, niềm vui đến từ một điều rất giản dị. Nhiều năm nay, mỗi lần khám định kỳ, ông đều phải lên bệnh viện tuyến trung ương. Nay được các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Đông Anh phối hợp Trạm Y tế khám ngay tại địa phương, ông yên tâm khi kết quả không khác những lần khám ở tuyến trên. “Tôi chỉ mong năm nào cũng có chương trình như thế này để người già chúng tôi được theo dõi sức khỏe thường xuyên”, ông Hảo bày tỏ.
Những lời chia sẻ mộc mạc ấy phản ánh một thực tế đang thay đổi. Với nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, giá trị lớn nhất của chương trình không chỉ là được khám miễn phí, mà là cảm giác dịch vụ y tế thật sự đến gần mình hơn.
Không chỉ ở Đại Phúc hay Mê Linh, Vĩnh Thanh, những buổi khám như thế đang diễn ra trên khắp cả nước. Từ miền núi đến đồng bằng, từ những xã vùng sâu đến các đô thị lớn, các trạm y tế và bệnh viện tuyến huyện (cũ) đều tất bật với một công việc vốn trước đây ít khi thực hiện ở quy mô lớn: Khám sức khỏe định kỳ cho những người còn khỏe mạnh. Và khi ghép những “mảnh ghép” ấy lại, bức tranh hiện lên thật sự ấn tượng.
Những con số biết kể chuyện
Theo ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), đến cuối tháng 7/2026, cả nước đã có khoảng 32 triệu người (gần 1/3 dân số) được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí. Trong đó, gần 2,5 triệu trẻ dưới 6 tuổi, hơn 8 triệu người từ 6 đến 18 tuổi.
Con số ấy có được chỉ sau chưa đầy ba tháng triển khai chương trình trên cả nước là một dấu mốc đáng nhớ. Nhưng điều quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi ốm đau, thì nay nhiều người coi việc khám sức khỏe định kỳ là một phần của cuộc sống.
Ở nhiều địa phương, khám sức khỏe miễn phí đã trở thành công việc ưu tiên của cả hệ thống chính quyền. Chính quyền cơ sở lập danh sách từng hộ dân, gửi giấy mời theo từng nhóm tuổi để tránh tập trung quá đông trong một thời điểm. Các bệnh viện tuyến trên cử bác sĩ, điều dưỡng hỗ trợ trạm y tế xã, bổ sung nhân lực và trang thiết bị, bảo đảm người dân được khám đầy đủ các danh mục theo quy định.
Để có được sự đồng bộ ấy là quá trình chuẩn bị khá công phu của ngành y tế. Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 17/CT-TTg về khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân, Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch triển khai trên phạm vi toàn quốc; ban hành các hướng dẫn chuyên môn; đồng hành cùng các địa phương để tháo gỡ khó khăn.
Với Chiến dịch 100 ngày triển khai Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID, kéo dài từ đầu tháng 7/2026 đến ngày 15/10/2026, do Bộ Y tế phát động, mỗi người dân sẽ đều có một hồ sơ sức khỏe điện tử và các kết quả khám được cập nhật để theo dõi lâu dài.
Theo Sở Y tế Hà Nội, khám sức khỏe định kỳ gắn với hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ tạo nền tảng dữ liệu sức khỏe toàn dân, giúp mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, thuận tiện và công bằng.
Đó cũng là nền tảng để chuyển từ tư duy “chữa bệnh” sang “quản lý sức khỏe”. Khi bác sĩ nắm được tiền sử bệnh tật, các chỉ số sức khỏe qua nhiều năm, việc phát hiện sớm nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hay một số bệnh mạn tính sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Để mỗi người dân có một “tấm bản đồ” về sức khỏe
Dẫu vậy, để mục tiêu mọi người dân đều được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần trong năm trở thành hiện thực, ngành y tế vẫn còn không ít việc phải làm.
Bộ Y tế thẳng thắn nhìn nhận, giữa các địa phương vẫn có sự chênh lệch khá lớn trong tiến độ triển khai. Trong khi Đồng Tháp đã khám cho 72,8% dân số, Cà Mau đạt 65,4%, Thái Nguyên 64,3%, Đắk Lắk 61,1%, Lâm Đồng 60,3%, Phú Thọ 60%, thì Hà Nội mới đạt 6,9%, Thành phố Hồ Chí Minh 4%, Gia Lai 0,4% và Quảng Trị 0,1%.
Khoảng cách ấy không đơn thuần phản ánh sự khác nhau về quy mô dân số hay điều kiện kinh tế. Nó cũng cho thấy năng lực của y tế cơ sở, mức độ vào cuộc của chính quyền địa phương và công tác tuyên truyền, vận động người dân vẫn còn rất khác nhau.
Bên cạnh đó, là hàng loạt khó khăn như thiếu nhân lực, thiếu trang thiết bị, nguồn kinh phí còn hạn chế; việc kết nối dữ liệu và cập nhật Sổ sức khỏe điện tử chưa đồng bộ; nhiều người dân vẫn chưa hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ khi chưa có triệu chứng bệnh.
Từ thực tiễn triển khai 3 tháng qua, Bộ Y tế kiến nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường đầu tư cho y tế cơ sở; đẩy nhanh chuyển đổi số; đồng thời đưa kết quả thực hiện chương trình vào tiêu chí đánh giá trách nhiệm của các địa phương.
Đáng chú ý, Bộ cũng đề xuất nghiên cứu mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế đối với một số dịch vụ khám sàng lọc và khám sức khỏe định kỳ khi điều kiện cho phép.
Mục tiêu đặt ra đến cuối năm 2026 là mọi người dân đều được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và từng bước có Sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe suốt đời.
Có lẽ, giá trị lớn nhất của chương trình không chỉ nằm ở gần 32 triệu lượt khám hay những con số thống kê sẽ còn tiếp tục tăng lên trong thời gian tới. Điều quan trọng hơn là thói quen mới đang dần được hình thành: chăm sóc sức khỏe khi còn khỏe, thay vì đợi đến lúc bệnh tìm đến.
