Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 9/4, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và các báo cáo kiểm toán, thẩm tra về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024.
Theo đó, Chính phủ trình Quốc hội phê duyệt bổ sung dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2024 (ngoài số đã được bổ sung tại Nghị quyết số 1767/NQ-UBTVQH15 ngày 16/7/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) là 13.760 tỷ đồng.
Đồng thời, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 như sau:
Tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước là 3.402.379 tỷ đồng, trong đó số thu ngân sách nhà nước theo dự toán là 2.057.544 tỷ đồng, thu chuyển nguồn năm 2023 sang năm 2024 là 1.239.242 tỷ đồng, thu từ kết dư năm 2023 là 104.889 tỷ đồng và thu từ quỹ dự trữ tài chính theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước là 704 tỷ đồng;
Tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 3.587.655 tỷ đồng, trong đó: chi ngân sách nhà nước theo dự toán là 2.148.477 tỷ đồng, chi chuyển nguồn sang năm 2025 là 1.439.178 tỷ đồng.
Bội chi ngân sách nhà nước là 323.308 tỷ đồng, bao gồm: bội chi ngân sách trung ương là 319.863 tỷ đồng, bội chi ngân sách địa phương là 3.445 tỷ đồng.
Tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 611.200 tỷ đồng.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi nêu rõ, trong năm 2024, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, chấn chỉnh, tăng cường kỷ luật, kỷ cương chấp hành pháp luật về tài chính và ngân sách nhà nước.
Chính sách tài khóa được điều hành chủ động, linh hoạt, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và đời sống người dân.
Tuy nhiên, qua các báo cáo của Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước cho thấy còn nhiều tồn tại, hạn chế kéo dài nhiều năm trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 tại một số Bộ, ngành, địa phương; tình trạng điều chỉnh thông tin, số liệu quyết toán ngân sách nhà nước khá lớn sau thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách nhà nước chưa được khắc phục và chưa thực hiện đúng theo yêu cầu tại Nghị quyết số 223/2025/QH15 của Quốc hội.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách nhà nước; kịp thời khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm kéo dài nhiều năm; làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và có giải pháp xử lý triệt để các tồn tại, hạn chế nêu trong báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024; chấn chỉnh việc theo dõi, tổng hợp thông tin, số liệu đánh giá, quyết toán thu, chi, bội chi ngân sách nhà nước hằng năm theo đúng yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội.
Về quyết toán thu ngân sách nhà nước (theo báo cáo của Chính phủ là 2.057.544 tỷ đồng, tăng 356.459 tỷ đồng so với dự toán), Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội đánh giá cao kết quả tăng thu ngân sách nhà nước năm 2024. Tuy nhiên, qua kết quả quyết toán thu ngân sách nhà nước và kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 cũng thấy rằng, một số tồn tại, hạn chế trong lập, chấp hành thu ngân sách nhà nước tại một số địa phương chưa được khắc phục.
Về quyết toán chi ngân sách nhà nước (2.148.477 tỷ đồng, giảm 25.972 tỷ đồng so với dự toán), Ủy ban Kinh tế và Tài chính thấy rằng, quyết toán chi ngân sách nhà nước năm 2024 chỉ đạt 98,8% dự toán, thấp hơn nhiều so với số Chính phủ đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9 (vượt dự toán 13,9%). Đây là năm thứ ba liên tiếp quyết toán chi ngân sách nhà nước không đạt dự toán và thấp hơn số bổ sung đã báo cáo Quốc hội sau thời gian chỉnh lý quyết toán, hầu như quyết toán các khoản chi đều không đạt dự toán.
Nếu tính cả số chuyển nguồn năm 2023 sang 2024 thì quyết toán chi ngân sách nhà nước năm 2024 chỉ đạt gần 74,7% dự toán và số chi chuyển nguồn. Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, cho thấy, nhiều tồn tại, hạn chế trong lập, chấp hành chi ngân sách nhà nước chưa được cải thiện.
Đối với bội chi ngân sách nhà nước, Chính phủ báo cáo con số quyết toán là 323.308 tỷ đồng, bằng 2,8% GDP thực hiện, giảm 76.092 tỷ đồng so với dự toán (399.400 tỷ đồng), giảm 36.412 tỷ đồng so với số Chính phủ đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9.
Đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội cho rằng, đây là nỗ lực của Chính phủ trong điều hành cân đối ngân sách nhà nước, góp phần bảo đảm an ninh tài chính. Tuy nhiên, nhiều năm liên tục số quyết toán bội chi ngân sách nhà nước giảm rất lớn so với dự toán. Việc giảm bội chi ngân sách nhà nước một phần nguyên nhân do việc thực hiện, giải ngân cả chi thường xuyên và chi đầu tư chậm; việc giảm bội chi do không giải ngân được các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển sẽ làm giảm động lực phục hồi và tăng trưởng kinh tế.
Do đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương khắc phục các tồn tại, hạn chế này và bổ sung làm rõ thông tin, số liệu chi tiết cắt giảm bội chi ngân sách nhà nước để làm căn cứ đánh giá thực chất việc giảm bội chi năm 2024.
Về tình hình vay, trả nợ quyết toán là 611.200 tỷ đồng, giảm 79.353 tỷ đồng so với dự toán và thấp hơn 36.775 tỷ đồng so với số Chính phủ báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo theo dõi, đánh giá sát đúng khả năng thu, chi ngân sách nhà nước trong năm 2026 để xây dựng kế hoạch huy động bù đắp bội chi và trả nợ gốc ngân sách trung ương năm 2027 và các năm sau phù hợp bảo đảm việc sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước tiết kiệm, hiệu quả.
