Chiều 25/5, tại Hà Nội, Tổng cục Hải quan tổ chức họp báo về công tác quản lý nhà nước về hải quan đối với việc nhập khẩu xe ô-tô dưới dạng quà biếu, tặng.
Cục trưởng Giám sát quản lý về hải quan (Tổng cục Hải quan) Âu Anh Tuấn cho biết, trước đây qua công tác quản lý, theo dõi xe ô-tô nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại, Tổng cục Hải quan đã phát hiện các hiện tượng gian lận, lợi dụng chính sách để nhập khẩu xe dưới dạng tài sản di chuyển của Việt kiều hồi hương, xe tạm nhập khẩu của đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ, xe nhập khẩu dưới dạng quà biếu, tặng. Tổng cục Hải quan đã điều tra, xử lý một số vụ việc, hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi trốn thuế, gian lận; đồng thời báo cáo Bộ Tài chính để kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các chính sách quản lý, bảo đảm công tác quản lý, tránh việc lợi dụng.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 143/2015/TT-BTC (ngày 11/9/2015) tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, góp phần bảo đảm công tác quản lý, hạn chế việc nhập khẩu tràn lan thông qua việc giới hạn định lượng nhập khẩu, không ảnh hưởng hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu của các doanh nghiệp ô-tô trong nước; đồng thời tạo thuận lợi cho các đối tượng thực thi. Qua đó, góp phần hạn chế nhập khẩu, bảo hộ sản xuất, lắp ráp trong nước. Số liệu thống kê 5 năm qua (từ 2016-2021), cho thấy lượng xe nhập khẩu qua loại hình quà biếu, tặng chỉ chiếm dưới 1% tổng xe nhập khẩu dưới 9 chỗ ngồi.
Theo ông Âu Anh Tuấn, về chính sách quản lý, theo quy định tại Nghị định 116/2017/NĐ-CP ngày 17/10/2017 và Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 thì xe ô-tô nhập khẩu kinh doanh thương mại phải có giấy phép do Bộ Công thương cấp, đối với xe ô-tô nhập khẩu dưới dạng quà biếu, tặng không bị điều chỉnh bởi các quy định tại Nghị định 116/2017/NĐ-CP.
Về kiểm tra chất lượng, xe ô-tô nhập khẩu phải bảo đảm các điều kiện về chất lượng theo quy định của Bộ Giao thông vận tải, đối với xe đã qua sử dụng thì năm sản xuất không quá 5 năm tính từ năm sản xuất đến thời điểm nhập khẩu, theo đó xe nhập khẩu dưới dạng quà biếu, tặng đều phải kiểm tra chất lượng theo quy định của Bộ Giao thông vận tải trước khi thông quan.
Về chính sách thuế, theo quy định của pháp luật về thuế, đối với xe ô-tô nhập khẩu dưới dạng quà biếu tặng, người khai hải quan phải nộp đủ các loại thuế: thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng trước khi hàng hóa được thông quan, đối với xe quà biếu tặng thì phải nộp thêm thuế thu nhập bất thường tại cơ quan thuế nội địa.
Đối với xe ô-tô nhập khẩu dưới dạng quà biếu, tặng mà các phương tiện thông tin đại chúng đã nêu trong thời gian vừa qua, cơ quan Hải quan đã thực hiện thủ tục theo đúng quy định hiện hành và thu đủ các loại thuế theo quy định. Đồng thời, cơ quan Hải quan gửi hồ sơ liên quan đến cơ quan thuế nội địa để thực hiện việc thu thuế thu nhập bất thường.
Thời gian qua, Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan Hải quan có các biện pháp quản lý chặt chẽ hoạt động nhập khẩu ô-tô dưới dạng quà biếu, tặng. Trong đó, hồ sơ cấp phép không đầy đủ, chi tiết theo quy định thì từ chối cấp giấy phép nhập khẩu. Rà soát hồ sơ tại khâu cấp giấy phép nhập khẩu, phải có chứng từ chứng minh mối quan hệ (quan hệ xuất nhập khẩu thì phải có tờ khai, chứng từ thanh toán tiền hàng, quan hệ tư vấn, hỗ trợ thì phải có hợp đồng, email trao đổi trước đó...), trường hợp nghi ngờ về mối quan hệ giữa bên cho và bên tặng thì báo cáo Tổng cục Hải quan để xác minh thông tin. Đối với các doanh nghiệp trong các năm gần đây thường xuyên nhập khẩu dưới dạng quà biếu tặng thì phải thực hiện xác minh. Chi cục Hải quan cửa khẩu (nơi làm thủ tục hải quan) tăng cường công tác quản lý trị giá hải quan đối với xe ô-tô nhập khẩu.
Để tăng cường quản lý chặt chẽ đúng pháp luật đối với loại hình nhập khẩu xe quà biếu, tặng, ngày 29/3/2022, Văn phòng Chính phủ có văn bản số 1920/VPCP-KTTH thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái. Theo đó, giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp các bộ: Công thương, Tư pháp, Giao thông vận tải, Ngoại giao, Công an và các cơ quan liên quan rà soát khung khổ pháp luật và tổng kết, đánh giá kết quả triển khai thực hiện để kịp thời đề xuất biện pháp cụ thể, hợp lý, khả thi, phù hợp quy định pháp luật để quản lý đối với xe ô-tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại trong trường hợp bãi bỏ quy định cấp giấy phép tại Thông tư số 143/2015/TT-BTC, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, đúng thẩm quyền, không để xảy ra tình trạng trục lợi, buôn lậu, vi phạm pháp luật. Hiện Bộ Tài chính đã phối hợp với các cơ quan này đánh giá tình hình thực hiện và đề xuất biện pháp quản lý.
Cụ thể, giao Tổng cục Hải quan khẩn trương hoàn thành việc rà soát khung khổ pháp luật và tổng kết, đánh giá kết quả triển khai thực hiện Thông tư 143/2015/TT-BTC để kịp thời đề xuất biện pháp cụ thể, hợp lý, khả thi, phù hợp quy định của pháp luật để quản lý đối với xe ô-tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại. Trình Bộ Tài chính xin ý kiến các bộ, ngành liên quan đối với dự thảo công văn báo cáo Thủ tướng Chính phủ, dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung theo hướng bãi bỏ thẩm quyền cấp giấy phép nhập khẩu.
Đối với vấn đề báo chí nêu về các hành vi lợi dụng loại hình nhập khẩu ô-tô dưới dạng quà biếu, tặng để buôn lậu, gian lận thương mại, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã có chỉ đạo tại Văn bản số 3209/VPCP-KTTH ngày 24/5/2022 giao Bộ Tài chính, Bộ Công an theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan khẩn trương kiểm tra và xác minh thông tin báo tiền phong nêu, trường hợp phát hiện vi phạm xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Bộ trưởng Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Hải quan khẩn trương chỉ đạo tổ chức thanh tra, kiểm tra nội dung phản ánh tại bài viết, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, nếu có phát hiện sai phạm và báo cáo kết quả về Bộ Tài chính trước ngày 2/6/2022.
Quan điểm của Tổng cục Hải quan là, nếu phát hiện sai phạm trong việc cấp phép nhập khẩu và thực hiện thủ tục hải quan đối với xe ô-tô nhập khẩu dưới dạng quà biếu, tặng, thì sẽ xử lý nghiêm, không bao che.
Trả lời câu hỏi của báo chí về việc một địa chỉ có nhiều doanh nghiệp nhận xe là quà biếu tặng, hoặc xe sau khi thông quan đã đưa ra cửa hàng để bán, ông Âu Anh Tuấn cho rằng, cơ quan Hải quan thực hiện việc cấp giấy phép trên cơ sở hồ sơ hợp lệ theo quy định tại Thông tư 143/2015/TT-BTC do người nhận quà biếu, tặng nộp (trong đó có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh). Theo đó, việc một địa chỉ có nhiều doanh nghiệp hoạt động (được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh) là theo quy định của pháp luật về quản lý doanh nghiệp. Trường hợp đây là những địa chỉ ma dùng để khai báo gian dối, cơ quan Hải quan sẽ phối hợp cơ quan chức năng xem xét và xử lý đúng quy định.
Theo số liệu nhập khẩu xe ô-tô dưới dạng quà biếu, tặng của Tổng cục Hải quan: Từ năm 2016 đến ngày 22/5/2022 là 3.979 xe, chiếm 0,85% số lượng xe nhập khẩu.
