Tôn vinh cống hiến của nhà văn lão thành tiêu biểu

Dự kiến vào dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10 năm nay, Hội Nhà văn Việt Nam sẽ lần đầu tổ chức Hội nghị nhà văn lão thành tiêu biểu.
Ảnh minh họa: Hội nghị của Hội Nhà văn Việt Nam.
Ảnh minh họa: Hội nghị của Hội Nhà văn Việt Nam.

Như chúng ta biết, giữa hai kỳ đại hội chính thức, Hội Nhà văn Việt Nam sẽ tổ chức Hội nghị những người viết văn trẻ để điểm danh, khuyến khích, cổ vũ những cây bút trẻ tiêu biểu nhưng chưa phải là hội viên; thảo luận, định hướng và cùng họ giải quyết những vấn đề của văn học trẻ đương đại. Đây là hội nghị rất được dư luận quan tâm, ủng hộ vì hướng tới sự bổ sung lực lượng cho nền văn học trong tương lai.

Thế nhưng từ trước đến nay lại chưa có hội nghị nào dành riêng cho các nhà văn lão thành tiêu biểu. Quan tâm đến “tương lai” là cần thiết, nhưng chăm lo cho “quá khứ” cũng quan trọng không kém. Hầu hết các nhà văn cao tuổi hiện nay đều trưởng thành từ hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, có nhiều đóng góp cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.

Từ trước đến nay lại chưa có hội nghị nào dành riêng cho các nhà văn lão thành tiêu biểu. Quan tâm đến “tương lai” là cần thiết, nhưng chăm lo cho “quá khứ” cũng quan trọng không kém.

Họ vừa là nhà văn, vừa là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa nói chung và văn học nói riêng; không ít nhà văn đã trực tiếp cầm súng đánh giặc. Có thể nói, đội ngũ các nhà văn lão thành đã có những đóng góp hết sức to lớn để làm nên một nền văn học kháng chiến, yêu nước, nhân văn đầy tự hào của chúng ta.

Theo số liệu của Hội Nhà văn Việt Nam, những nhà văn lão thành hiện nay (những người hơn 70 tuổi) được nhận giải thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước là Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật có 57 người; các nhà văn từng được tặng một hoặc nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam là 123 người. Bên cạnh đó, còn có nhiều nhà văn, nhà thơ được nhận các giải thưởng văn học uy tín khác ở trong nước và quốc tế. Họ chính là những đại diện tiêu biểu làm nên diện mạo của nền văn học Việt Nam hôm nay.

Hiện số hội viên Hội Nhà văn Việt Nam tuổi đời hơn 55 chiếm khoảng 70%, trong đó, những nhà văn hơn 70 tuổi chiếm tới hơn 30%; cao tuổi nhất là các nhà văn Trần Đình Vân (Thái Duy), Xuân Thiêm và Nông Viết Toại năm nay đều đã 97 tuổi (sinh năm 1926). Tuy tuổi đã cao, nhưng một số không ít các nhà văn lão thành vẫn tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực sáng tác, nghiên cứu, giảng dạy.

Tuy nhiên, phải thừa nhận thực tế là thời gian đặt ra những giới hạn cho tuổi sinh học, khiến sức khỏe và sức sáng tạo của phần lớn nhà văn lão thành suy giảm đáng kể.

Nhiều nhà văn phải đối mặt với các vấn đề về bệnh tật, khó khăn về cuộc sống, cho dù tình yêu với văn chương, mối quan tâm tha thiết đến văn học nước nhà, đến tiếng Việt và văn hóa Việt Nam vẫn chưa lúc nào nguôi trong những trái tim có phần mệt mỏi vì năm tháng tuổi tác. Những nhà văn chúng tôi từng tiếp xúc thời gian gần đây đều bày tỏ nỗi vui mừng khôn xiết khi biết tin Hội nghị các nhà văn lão thành tiêu biểu sắp được tổ chức.

Với họ, đây không phải là cuộc gặp “dối già” mà là dịp được sống lại một thời văn chương tuổi trẻ, sôi nổi, dấn thân với những đóng góp rất đáng tự hào. Tại hội nghị lần này, những vấn đề cơ bản của các nhà văn lão thành sẽ được đặt ra như: Điều kiện sống, sáng tác, sự quan tâm, chăm sóc của các cơ quan, ban, ngành và toàn xã hội tương xứng với cống hiến và đóng góp của nhà văn cao tuổi vào sự nghiệp văn học nước nhà.

Uống nước nhớ nguồn, ghi nhận và tri ân công lao của những bậc tiền bối vốn là truyền thống, là đạo lý trong văn hóa của người Việt. Lần này, truyền thống và đạo lý ấy được dành cho những người làm công tác văn học sẽ mang một ý nghĩa thật là sâu sắc.

Già nhưng không lão, các nhà văn lão thành vẫn có thể đóng góp nhiều kinh nghiệm sống và nghề nghiệp, truyền lửa cho lớp trẻ và truyền nghề cho những tài năng văn chương tương lai. Mong rằng, từ sáng kiến của Hội Nhà văn Việt Nam sẽ có thêm nhiều những cuộc gặp gỡ mang tinh thần nhân văn rất cao này với các nghệ sĩ ở các loại hình văn hóa, nghệ thuật khác, trở thành thông lệ thể hiện sự ưu việt, tốt đẹp của xã hội chúng ta. Chăm lo cho quá khứ cũng chính là gây dựng cho tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.