Sau 8 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 05 và Chỉ thị số 06, công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án đã có sự chuyển biến rõ rệt, đạt được nhiều kết quả tốt đẹp, góp phần nâng cao vị thế, vai trò của ngành kiểm sát, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, thực hiện tốt việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, người bị tạm giam, người chấp hành án hình sự.
Bên cạnh đó, trong thời gian vừa qua, Quốc hội khóa XV đã thông qua nhiều đạo luật quan trọng liên quan chức năng, nhiệm vụ của Viện Kiểm sát nhân dân, trong đó có nhiều chính sách mới, đột phá liên quan trực tiếp đến khâu công tác kiểm sát giam giữ và thi hành án hình sự.
Trong công tác hoàn thiện quy định của ngành, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Quy chế công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự, hệ thống biểu mẫu thay thế các văn bản trước đây.
Ngày 6/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
Đối với công tác kiểm sát việc giam giữ và thi hành án hình sự, Chỉ thị không chỉ xác định đây là hoạt động kiểm sát việc chấp hành pháp luật mà là một bộ phận quan trọng của cơ chế kiểm soát quyền lực tư pháp, nhằm bảo đảm mọi quyết định hạn chế quyền con người đều được thực hiện đúng căn cứ, đúng trình tự, đúng pháp luật. Do vậy, cần có nhận thức mới, bước đi, cách làm cụ thể, phù hợp để cụ thể hóa nội dung Chỉ thị đối với khâu công tác trong ngành kiểm sát nhân dân.
Lãnh đạo Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã đặt ra mục tiêu, yêu cầu về đổi mới nhận thức; nâng cao tinh thần trách nhiệm, đa dạng trong phương thức kiểm sát để hoạt động kiểm sát trong khâu công tác này của Viện Kiểm sát các cấp ngày càng chất lượng, hiệu quả, bảo đảm quyền con người, quyền của người bị tạm giữ, người bị tạm giam, người chấp hành án và bảo đảm tính thống nhất, nghiêm minh của pháp luật.
Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trần Hải Quân đánh giá, bên cạnh những nỗ lực và kết quả đạt được, chất lượng công tác kiểm sát giam giữ và thi hành án hình sự giữa các đơn vị vẫn chưa đồng đều; một số vi phạm chậm được phát hiện, chưa được khắc phục triệt để, hoạt động kiểm sát có nơi còn hình thức. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số địa phương còn thiếu sâu sát.
Trong hoạt động nghiệp vụ vẫn còn tình trạng chậm đưa người vào cơ sở giam giữ, quá thời hạn tạm giữ, tạm giam; hồ sơ, thủ tục chưa đầy đủ và phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ. Đáng lưu ý, khi xảy ra trường hợp người bị tạm giữ, người bị tạm giam hoặc phạm nhân trốn, chết, tự sát, phạm tội mới một số địa phương báo cáo chậm, chưa kịp thời kiểm sát đột xuất.
Chất lượng một số cuộc trực tiếp kiểm sát, kiểm sát đột xuất còn hạn chế; kết luận ban hành chậm, chưa nhận diện đầy đủ vi phạm, chưa phân biệt rõ trường hợp phải kháng nghị hoặc kiến nghị.
Việc theo dõi thực hiện kháng nghị, kiến nghị chưa chặt chẽ, có vi phạm chậm được khắc phục, thậm chí tái phạm. Trong thi hành án hình sự, vẫn còn tình trạng chậm gửi, chậm thi hành bản án, quyết định; chậm áp giải, truy nã người bị kết án bỏ trốn; kiểm sát việc áp dụng, thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh chưa chặt chẽ.
Việc tiếp nhận, phát hiện và chuyển thông tin về dấu hiệu tội phạm thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ở một số địa phương còn chưa chủ động.
Nhấn mạnh yêu cầu đặt ra đối với công tác kiểm sát giam giữ và thi hành án hình sự trong giai đoạn mới là rất cao, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trần Hải Quân đề nghị, thời gian tới toàn ngành quyết tâm thay đổi cách làm, biến từng quy định thành hành động cụ thể, từng vướng mắc thành nhiệm vụ phải tháo gỡ, từng kết luận kiểm sát thành một chuyển biến nhìn thấy được trong thực tiễn.
