Giảm sự cồng kềnh, chồng chéo của hệ thống cơ quan điều tra
Tờ trình chính sách dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được Bộ Tư pháp công bố ngày 1/7 cho thấy hướng hoàn thiện tổ chức, bộ máy của Cơ quan điều tra phù hợp với tổ chức mới của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng nhằm đáp ứng yêu cầu tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và bảo đảm tính độc lập, khách quan giữa hoạt động điều tra, hoạt động công tố.
So với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, dự thảo giảm 20 điều xuống còn 53 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung một số điều.
Theo đó, dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đề xuất giữ nguyên cơ quan an ninh điều tra, cảnh sát điều tra Bộ Công an và công an tỉnh, thành phố. Căn cứ vào cơ cấu tổ chức, Bộ trưởng Công an quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của công an nhân dân.
Trong quân đội nhân dân, dự kiến giữ nguyên cơ quan an ninh điều tra, điều tra hình sự Bộ Quốc phòng và quân khu, tương đương; cơ quan điều tra hình sự khu vực.
Dự thảo đề xuất bỏ quy định cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.
Lý giải về những đề xuất thay đổi, trong báo cáo tổng kết, Bộ Công an lý giải hiện nay hệ thống cơ quan điều tra cồng kềnh, chồng chéo. Việc tổ chức cơ quan điều tra ở nhiều bộ, ngành tạo ra nhiều đầu mối trong hệ thống nên chưa phù hợp với quan điểm chỉ đạo "một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện".
Bên cạnh đó, Điều 107 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp".
Theo quy định hiện nay, một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát Quân sự Trung ương là điều tra tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp.
Người phạm tội ở đây là cán bộ, công chức thuộc cơ quan điều tra, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án, người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp.
Từ 1/1/2018 đến 31/3/2026, cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã điều tra, xử lý 390 vụ án với 700 bị can (chiếm 0,04% tổng số hoạt động điều tra).
Trước đó, năm 2025, trong dự thảo luật, Bộ Công an cũng đã đề xuất không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Sau đó, cơ quan này đã có công văn đề nghị giữ nguyên như hiện hành.
Theo Nghị quyết phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật, Chính phủ đồng ý với dự thảo, cho rằng "việc không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao không trái với các nghị quyết của Bộ Chính trị và Trung ương. Chính phủ thống nhất với việc không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao theo đúng quy định của Hiến pháp".
Bổ sung thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh
Bên cạnh đó, dự luật sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh theo hướng được tiến hành điều tra các vụ án hình sự quy định từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật Hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.
Bộ Công an cũng đề xuất quy định cụ thể các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thuộc Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng như nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của các cơ quan này.
Nhiệm vụ, quyền hạn của công an xã, phường, đặc khu, đồn công an trong tiếp nhận, phân loại tin về an ninh, trật tự, xác định tố giác, tin báo về tội phạm để tiếp nhận, xác minh ban đầu trước khi chuyển cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền thụ lý, giải quyết cũng được nêu tại dự luật.
Một điểm mới đáng chú ý khác, dự luật bổ sung trường hợp cơ quan điều tra trong quá trình điều tra vụ án hình sự mà phát hiện hành vi phạm tội khác không thuộc thẩm quyền điều tra của mình thì cơ quan điều tra quyết định điều tra toàn bộ vụ án trong một số trường hợp cụ thể. Điều này để bảo đảm hoạt động điều tra được thông suốt, không ảnh hưởng đến sự thật khách quan và bản chất của vụ án.
Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI vào tháng 10.
![[Video] Khởi tố 30 bị can trong đường dây mua bán vũ khí quân dụng](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e2d478ecea162ea6299aa43ae533d1d2dd/bat.jpg.avif)
