Tín dụng xanh: Đòn bẩy vốn cho chuyển đổi xanh của nền kinh tế

Chiều 9/6, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Toạ đàm “Giải pháp tín dụng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG - Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chương trình Cải cách kinh tế vĩ mô/Tăng trưởng xanh do Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức hỗ trợ.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Cảnh; TS Michaela Baur, Giám đốc quốc gia GIZ tại Việt Nam và Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đồng chủ trì tọa đàm. Cùng dự có các chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức quốc tế và các tổ chức tín dụng.

Tọa đàm được tổ chức với mục đích tăng cường đối thoại, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện hơn nữa cơ chế chính sách, các giải pháp thực tiễn khả thi để hướng nguồn vốn tín dụng và đầu tư vào các mô hình kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới, góp phần thực hiện mục tiêu của Việt Nam đưa phát thải ròng về “0” vào năm 2050 và trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Cảnh khẳng định, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thực thi quản trị rủi ro môi trường và xã hội không còn là một lựa chọn mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên tác động ngày càng rõ nét đến phát triển kinh tế và ổn định xã hội.

Chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh - phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên là xu thế tất yếu để Việt Nam hướng đến một tương lai bền vững, bao trùm và thịnh vượng.

Phó Thống đốc cho biết, thời gian qua, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững được Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm, thông qua việc hoàn thiện Luật Bảo vệ môi trường, khung chính sách quốc gia về tăng trưởng xanh… Trong đó, phát triển kinh tế tuần hoàn, áp dụng tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị không chỉ là giải pháp môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn là mô hình phát triển mới, góp phần nâng cao năng suất, sức chống chịu và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo thêm động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi này khi nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa các nguồn vốn cho khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời nghiên cứu, xây dựng các cơ chế hỗ trợ lãi suất, khuyến khích đầu tư vào các dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn và các dự án áp dụng các tiêu chuẩn ESG.

Để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các nguồn tài chính quốc tế, việc phát triển tín dụng xanh được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế, góp phần huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng bền vững.

Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nêu rõ, ngành Ngân hàng thời gian qua đã vào cuộc tích cực, chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ để thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển bền vững. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước đã xây dựng định hướng, đề ra mục tiêu rõ ràng cho các tổ chức tín dụng trong triển khai hoạt động cấp tín dụng xanh, ngân hàng xanh, quản lý rủi ro môi trường và xã hội tại các Đề án, Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng, phù hợp với mục tiêu quốc gia về tăng trưởng xanh và cam kết của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các văn bản hướng dẫn về hoạt động tín dụng xanh; triển khai nhiều cơ chế, chính sách tín dụng ưu đãi, khuyến khích đối với nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế tuần hoàn; cho vay Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long...

Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vay vốn tại ngân hàng thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành tài liệu hướng dẫn xây dựng hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, nâng cao năng lực thực thi ESG cho các tổ chức tín dụng.

Về phía các tổ chức tín dụng, Phó Thống đốc cho biết, các tổ chức tín dụng đã nâng cao nhận thức, ngày càng ưu tiên phân bổ nguồn vốn cho các lĩnh vực xanh, mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời từng bước lồng ghép các yếu tố ESG vào chiến lược phát triển, hoạt động kinh doanh của tổ chức mình.

Kết quả cho thấy đã có sự tăng trưởng mạnh cả về số lượng tổ chức tín dụng tham gia cấp tín dụng xanh và quy mô, tốc độ tăng trưởng dư nợ xanh thời gian qua. Đến nay, đã có 82 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh, dư nợ đạt 828 nghìn tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt trên 20%/năm. Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017, chiếm tỷ trọng 27,7% tổng dư nợ nền kinh tế.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung tham luận, trao đổi, thảo luận về một số nội dung trọng tâm, gồm: tình hình triển khai và kết quả thực hiện các giải pháp tín dụng của ngành Ngân hàng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG; nhận diện thực trạng, thách thức từ phía các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh mới; việc hướng dẫn xác định dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị; kinh nghiệm quốc tế về tài trợ vốn cho các dự án kinh tế tuần hoàn, thực thi ESG và khuyến nghị các giải pháp cho Việt Nam.

Chia sẻ tại sự kiện, TS Michaela Baur, Giám đốc Quốc gia GIZ tại Việt Nam cho rằng, hợp tác tài chính xanh giữa Đức và Việt Nam không chỉ là quan hệ đối tác phát triển, mà là sự đầu tư chiến lược, hai chiều cho tăng trưởng xanh và năng lực cạnh tranh. Việt Nam hưởng lợi qua thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng và giảm phát thải carbon, trong khi Đức gia tăng cơ hội tiếp cận thị trường, kết nối đối tác và củng cố các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu.

Trong khuôn khổ Chương trình Cải cách kinh tế vĩ mô/Tăng trưởng xanh, GIZ phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan (trong đó có Ngân hàng Nhà nước) hoàn thiện phân loại cho dự án xanh, tuần hoàn và khung thực thi ESG đi kèm cơ chế khuyến khích; đồng thời tăng cường năng lực cho các ngân hàng về quản trị, dữ liệu, thẩm định và sản phẩm tài chính bền vững.

Theo TS Michaela Baur, sự chung tay của KfW và DZ Bank cùng GIZ cho thấy cách tiếp cận tích hợp trong hợp tác Việt-Đức: hợp tác kỹ thuật về xây dựng chính sách và năng lực đi song song với hợp tác tài chính và khu vực tư nhân. Sự phối hợp này sẽ giúp huy động tốt hơn nguồn lực cho các dự án xanh, tuần hoàn và triển khai khung tiêu chuẩn ESG tại Việt Nam, từ hoạch định chính sách đến danh mục đầu tư cụ thể.

Tại tọa đàm, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chia sẻ thông tin hướng dẫn xác định dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Các chuyên gia quốc tế đến từ hai ngân hàng của Đức, DZ Bank và KfW, chia sẻ các kinh nghiệm quốc tế về khung tiêu chuẩn ESG và thực thi ESG tại ngân hàng, cũng như về tài trợ vốn cho các dự án kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, các ý kiến trao đổi từ đại diện Công ty kiểm toán Ernst & Young, các tổ chức tín dụng và các doanh nghiệp đã góp phần nhận diện, đánh giá đầy đủ các nỗ lực, kết quả đạt được trong triển khai hoạt động tín dụng của ngành Ngân hàng đồng hành cùng quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp, nền kinh tế. Đồng thời, tọa đàm cũng chỉ ra các vấn đề, nút thắt cần tháo gỡ để ngành Ngân hàng có thể triển khai hiệu quả hơn trong thời gian tới...