Chiến tranh đã lùi xa, màu xanh cây cỏ phủ kín những điểm cao, nhưng dưới màu xanh đó vẫn còn hơn 1.200 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Mỗi ngày trôi qua, cơ hội tìm thấy các liệt sĩ khó khăn hơn bởi địa hình thay đổi, dấu tích chiến tranh phai mờ theo thời gian. Do đó, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”.
Chú trọng thu thập thông tin liệt sĩ
Triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tỉnh Tuyên Quang đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt với quyết tâm chính trị cao, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền; đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.
Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang cho biết, công tác tìm kiếm hiện tập trung chủ yếu tại các sườn núi, điểm cao dọc tuyến biên giới, nơi địa hình đặc biệt khó khăn, phạm vi rộng, hiểm trở. Do đó, để triển khai chiến dịch đạt hiệu quả cao nhất, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã tăng cường lực lượng, phương tiện kỹ thuật, tổ chức tập huấn chuyên sâu cho Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Công tác tìm kiếm hiện tập trung chủ yếu tại các sườn núi, điểm cao dọc tuyến biên giới, nơi địa hình đặc biệt khó khăn, phạm vi rộng, hiểm trở. Do đó, để triển khai chiến dịch đạt hiệu quả cao nhất, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh đã tăng cường lực lượng, phương tiện kỹ thuật, tổ chức tập huấn chuyên sâu cho Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang
Theo đó, sau khi được kiện toàn, tăng cường quân số, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chia thành năm phân đội, trong đó ba phân đội trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại bảy vị trí trọng yếu, bao gồm các điểm cao 685, 300, 772, A5, xã Thanh Thủy; điểm cao 1.688, 1.800A, 1.800B, xã Lao Chải; điểm cao 1.030, xã Minh Tân. Hai phân đội còn lại bám theo các đơn vị công binh đang triển khai rà phá bom mìn dọc tuyến biên giới nhằm xác định những vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ.
Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết, công tác thu thập thông tin vị trí có liệt sĩ nằm lại chiến trường là nhiệm vụ trọng tâm. Đội đã phối hợp chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền đến các cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu và người dân sinh sống tại khu vực biên giới. Qua công tác tuyên truyền, từ đầu chiến dịch đến nay, đã tiếp nhận 22 thông tin, tiến hành khảo sát 19/22 thông tin.
Phân đội 3, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn các xã biên giới Minh Tân, Tùng Vài đã tiếp nhận nhiều nguồn tin từ nhân dân địa phương. Trong đó có thông tin do anh Vàng Seo Tăng, thôn Hoàng Lỳ Pả, xã Minh Tân cung cấp. Theo anh Tăng, người già trong thôn kể lại, trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc, trên địa bàn thôn, có một điểm cao gần biên giới từng có đơn vị bộ đội đóng quân và chôn cất liệt sĩ. Tuy nhiên, vị trí cụ thể không nhớ chính xác.
Từ nguồn tin này, Phân đội 3 tiến hành khảo sát thực địa, đối chiếu với tài liệu lịch sử các trận đánh và xác định thông tin có cơ sở. Đầu tháng 5 vừa qua, đơn vị huy động lực lượng tổ chức tìm kiếm. Sau gần một tuần, cán bộ, chiến sĩ đã tìm thấy hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật còn sót lại.
Gần đây nhất, cựu chiến binh Nguyễn Văn Quyền, xã Lạng Giang, tỉnh Bắc Ninh, nguyên là Tiểu đoàn phó Chính trị, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 266, Sư đoàn 313 cung cấp thông tin: Tại điểm cao 1.030, thôn Mã Hoàng Phìn, xã Minh Tân có một trung đội bị địch tấn công và hy sinh vẫn chưa lấy được hài cốt liệt sĩ. Ông Quyền cho biết: “Khi đó chiến trường ác liệt, điểm cao bị địch chiếm đóng nên bộ đội hy sinh đều không lấy được xác. Tôi cung cấp thông tin và mong muốn lực lượng chức năng sớm tổ chức tìm kiếm để đưa đồng đội về với gia đình”.
Từ thông tin do cựu chiến binh cung cấp, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã tiến hành khảo sát, xác minh, xác định thông tin có cơ sở và đang chuẩn bị để tổ chức các bước tìm kiếm, quy tập.
Phá đá, đào hào tìm đồng đội
Do hầu hết các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ đều nằm trên các điểm cao núi đá, núi đất hiểm trở, giao thông khó khăn nên phương tiện cơ giới gần như không thể tiếp cận. Cùng với đó, nhiều liệt sĩ hy sinh trong hầm hào, hang đá, khe núi đã bị đạn pháo đánh sập, vùi lấp sau nhiều năm nên công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ gặp nhiều khó khăn, nguy hiểm.
Điển hình là tại điểm cao A5, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, sau khi nhận thông tin do các cựu chiến binh, đầu tháng 5 vừa qua, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ triển khai công tác tìm kiếm trong điều kiện khó khăn, nguy hiểm. Để tiếp cận được khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ phải sử dụng máy khoan, búa tạ, bột nở để phá đá.
Thiếu tá Mạc Văn Cận, nhân viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết: “Tại điểm cao A5, các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ nằm sâu trong hang đá, khe núi đã bị đạn pháo đánh sập. Trong điều kiện thiếu dưỡng khí, không gian chật hẹp, nguy cơ sạt lở thường trực nhưng anh em trong đội vẫn cố gắng, sử dụng các dụng cụ thủ công, kiên trì phá đá mở đường để tiếp cận vị trí có hài cốt liệt sĩ. Dù vất vả nhưng anh em trong đội vui mừng khi đã tìm kiếm được ba liệt sĩ”.
Để tìm được hài cốt liệt sĩ tại thôn Hoàng Lỳ Pả, xã Minh Tân, Phân đội 3 phải huy động toàn bộ lực lượng tổ chức tìm kiếm trên diện tích gần 4.000m2. Do địa hình phức tạp, cán bộ, chiến sĩ phải đào thủ công các tuyến hào sâu từ 1,5m đến 1,8m dọc theo sườn đồi; mỗi hào cách nhau 1m. Đào đến tuyến hào thứ 6, với khối lượng khoảng 200m2 đất đá, đơn vị mới tìm thấy hài cốt liệt sĩ.
Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, phụ trách Phân đội 3 cho biết: “Trên biên giới thời tiết khắc nghiệt, có những ngày làm việc liên tục giữa nắng nóng gay gắt, quần áo ướt đẫm mồ hôi, đôi bàn tay rớm máu vì cuốc xẻng nhưng không ai nản chí. Mỗi khi phát hiện một mảnh tăng võng, chiếc cúc áo hay đoạn dây lưng còn sót lại dưới lòng đất, mọi người lại thêm hy vọng tìm thấy đồng đội”.
Trên biên giới thời tiết khắc nghiệt, có những ngày làm việc liên tục giữa nắng nóng gay gắt, quần áo ướt đẫm mồ hôi, đôi bàn tay rớm máu vì cuốc xẻng nhưng không ai nản chí. Mỗi khi phát hiện một mảnh tăng võng, chiếc cúc áo hay đoạn dây lưng còn sót lại dưới lòng đất, mọi người lại thêm hy vọng tìm thấy đồng đội.
Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, phụ trách Phân đội 3
Từ đầu chiến dịch đến nay, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã triển khai tìm kiếm trên diện tích khoảng 410ha; khối lượng đất đá đào đắp hơn 4.000m3; tìm kiếm, quy tập được 10 hài cốt liệt sĩ và hai mộ liệt sĩ tập thể.
Toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có 170 mộ liệt sĩ cần lấy mẫu giám định ADN và được chia làm hai giai đoạn thực hiện từ năm 2026 đến 2030. Giai đoạn 1, từ tháng 6/2026 đến 7/2027 lấy mẫu đối với 92 mộ chưa xác định được thông tin tại 10 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh; giai đoạn 2, từ tháng 7/2026 đến năm 2030 lấy mẫu đối với 78 mộ.
Mục tiêu của tỉnh phấn đấu đến cuối năm 2026 tìm kiếm, quy tập khoảng 600 hài cốt liệt sĩ. Đồng chí Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang cho biết, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương nâng cao trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ trong triển khai chiến dịch; đồng thời đẩy nhanh tiến độ rà phá bom mìn, xác minh thông tin, lấy mẫu giám định ADN; cùng với đó là tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu đề ra.
