Giấc ngủ chiếm khoảng 1/3 cuộc đời và đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi thể chất, tái tạo năng lượng, cân bằng tinh thần cũng như duy trì hoạt động bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, không ít rối loạn giấc ngủ diễn tiến âm thầm, khiến người bệnh khó nhận biết cho đến khi sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong đó, hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA) là một bệnh lý phổ biến nhưng vẫn chưa được phát hiện và điều trị đầy đủ. Bệnh không chỉ làm suy giảm chất lượng giấc ngủ mà còn làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Nguy cơ ngưng thở khi ngủ
Anh N.T.Q (40 tuổi) đến khám tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vì tình trạng ngủ ngáy kéo dài nhiều năm. Theo người nhà, trong khi ngủ, anh thường xuất hiện những cơn ngưng thở ngắn, sau đó hít thở trở lại đột ngột kèm theo tiếng ngáy lớn. Gần đây, người bệnh thường xuyên thức dậy trong tình trạng mệt mỏi, đau đầu vào buổi sáng, giảm khả năng tập trung và buồn ngủ nhiều vào ban ngày.
Qua thăm khám và khai thác bệnh sử, các bác sĩ nghi ngờ người bệnh mắc hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ nên chỉ định thực hiện đo đa ký giấc ngủ qua đêm. Kết quả ghi nhận chỉ số ngưng thở - giảm thở (AHI) đạt 46,8 lần mỗi giờ ngủ, chỉ số giảm bão hòa oxy (ODI) là 45,9 lần mỗi giờ, cho thấy người bệnh mắc hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ mức độ nặng.
Sau khi được tư vấn thay đổi lối sống, giảm cân kết hợp điều trị bằng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP), tình trạng buồn ngủ ban ngày và mệt mỏi của người bệnh cải thiện rõ rệt, đồng thời góp phần giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng tim mạch về lâu dài.
Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Vũ Đình Triển, Chủ nhiệm Khoa Chẩn đoán chức năng, đo đa ký giấc ngủ là kỹ thuật thăm dò chức năng hiện đại, cho phép ghi nhận đồng thời nhiều hoạt động sinh lý diễn ra trong suốt thời gian người bệnh ngủ. Thông qua các dữ liệu thu được, bác sĩ có thể đánh giá toàn diện cấu trúc giấc ngủ, chức năng hô hấp, hoạt động tim mạch cũng như các rối loạn vận động xảy ra trong quá trình ngủ.
Trong một lần đo, hệ thống sẽ theo dõi hàng loạt chỉ số quan trọng như điện não đồ để xác định các giai đoạn của giấc ngủ; điện tim nhằm phát hiện rối loạn nhịp tim; nhịp thở và luồng khí qua đường hô hấp; nồng độ oxy trong máu; cử động mắt; hoạt động của các nhóm cơ; cử động chân; tư thế ngủ và tiếng ngáy. Việc tổng hợp, phân tích đồng thời các thông số này giúp bác sĩ đánh giá chính xác chất lượng giấc ngủ cũng như xác định các bất thường xảy ra trong suốt quá trình nghỉ ngơi.
Đo đa ký giấc ngủ giúp phát hiện nhiều rối loạn giấc ngủ nguy hiểm
Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ thường bị bỏ sót do các triệu chứng chủ yếu xuất hiện vào ban đêm. Khi đường thở bị tắc nghẽn, người bệnh sẽ trải qua nhiều đợt giảm oxy máu lặp đi lặp lại, khiến giấc ngủ bị gián đoạn và không bảo đảm chất lượng. Hậu quả là người bệnh thường thức dậy với cảm giác mệt mỏi, đau đầu, giảm khả năng tập trung hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, đột quỵ, đái tháo đường típ 2, đồng thời làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động do buồn ngủ.
Hiện nay, đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography-PSG) được xem là phương pháp "tiêu chuẩn vàng" trong chẩn đoán hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Không chỉ giúp xác định chính xác tình trạng ngưng thở trong lúc ngủ, kỹ thuật này còn hỗ trợ phát hiện nhiều rối loạn giấc ngủ khác, góp phần đưa ra hướng điều trị phù hợp và hiệu quả.
Không chỉ có giá trị trong chẩn đoán hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, đo đa ký giấc ngủ còn giúp phát hiện nhiều rối loạn giấc ngủ khác như rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM, rối loạn vận động khi ngủ, chứng ngủ rũ và một số trường hợp động kinh xảy ra trong khi ngủ.
Phương pháp này thường được chỉ định đối với những người ngủ ngáy kéo dài kèm các cơn ngưng thở khi ngủ, thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày, ngủ không sâu giấc hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm, mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc có nghi ngờ mắc các rối loạn giấc ngủ theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Bên cạnh đó, những người thừa cân, béo phì, có vòng cổ lớn, mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc có thói quen hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia cũng thuộc nhóm nguy cơ cao mắc hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ.
