Các căn hộ này nằm trong chương trình 12.500 căn hộ phục vụ tái định cư Khu đô thị mới Thủ Thiêm, đưa vào sử dụng cách đây 10 năm, từ năm 2025, có quy mô 38,4 ha. Tuy nhiên do phần lớn người dân bị ảnh hưởng bởi dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm nhận tiền tự tái định cư nên số căn hộ có người ở rất ít. Đồng thời nhiều hạng mục tại dự án bị hư hỏng, sau nhiều năm bỏ hoang nên chất lượng căn hộ xuống cấp không còn sử dụng được. Tuy nhiên mỗi năm Thành phố Hồ Chí Minh vẫn phải chi hàng chục tỷ đồng để trả phí bảo trì, quản lý để chờ thực hiện bố trí tái định cư nhưng không đạt như ý muốn.
Ước tính nguồn thu từ đấu giá quỹ căn hộ tái định cư này là “khổng lồ” với vị trí “đắc địa” vì nằm ngay trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm, mỗi mét vuông ở các dự án cận kề có giá cả trăm triệu đồng. Vậy vấn đề đặt ra là tại sao với một lượng lớn căn hộ tái định cư, nằm ở vị trí thuận lợi nhưng nhiều lần đấu giá đều không thành? Một trong những nguyên nhân được các chuyên gia lý giải vì mức giá khởi điểm quá cao so với mặt bằng chung của thị trường, khiến nhiều nhà đầu tư dè dặt. Mấu chốt khác chính là sau nhiều năm bỏ hoang, chất lượng căn hộ xuống cấp, làm giảm sức hấp dẫn, khiến việc chuyển nhượng căn hộ trở nên nan giải dù chính quyền thành phố giao các sở, ngành chức năng chuẩn bị công tác đấu giá đúng luật định.
Một chuyên gia bất động sản dẫn chứng, doanh nghiệp khi tham gia đấu giá phải ký quỹ 20% giá khởi điểm. Nếu đơn vị trúng đấu giá thì trong vòng một tháng phải nộp 50% giá trị trúng đấu giá, 50% còn lại nộp trong vòng 90 ngày... Đây chính là rào cản tài chính khiến nhà đầu tư dè dặt, dù quy định này theo thành phố là “phép thử” để chọn nhà đầu tư đủ tiềm lực, tránh hiện tượng tạo dựng “hình ảnh” cũng như người tham gia bỏ cọc. Tương tự tại thành phố, bài học nhãn tiền từ hàng nghìn căn hộ ở Chung cư tái định cư Vĩnh Lộc B hay Tân Thới Nhất “đắp chiếu” một thời gian dài vì vắng người ở dẫn đến chất lượng xuống cấp gây lãng phí lớn cho ngân sách thành phố vẫn chưa có lời giải. Do đó cần được chính quyền thành phố nghiêm túc đánh giá, rút kinh nghiệm trong công tác đầu tư, bố trí, sử dụng quỹ nhà tái định cư.
Trước hết, để nơi tái định cư thực sự là nơi an cư của người dân thì cơ quan có thẩm quyền phải bảo đảm xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ như trường học, bệnh viện, siêu thị, nơi vui chơi giải trí khi đầu tư dự án bởi một khi có đủ “cầu, đường, trường, trạm” ắt người dân sẽ mạnh dạn chọn nơi ở mới. Cùng với đó quỹ nhà tái định cư cần được linh hoạt hóa công năng, gắn sát nhu cầu của người dân và thị trường, thay vì để hoang phí.
Đối với việc tổ chức đấu giá, thành phố nên đa dạng hóa hình thức khai thác, thay vì bán đứt, có thể cho thuê dài hạn, thuê mua. Ngoài ra, thay đổi và khắc phục cơ chế đấu giá còn đơn điệu vì chỉ có bán trọn gói, chưa có phương án bán lẻ hoặc chia nhỏ phù hợp với khả năng doanh nghiệp. Theo các chuyên gia đô thị, thành phố thực hiện việc chuyển đổi lượng lớn căn hộ tái định cư sang thương mại cũng là chủ trương hợp lý, giúp người dân có cơ hội tiếp cận nhà ở, đồng thời góp phần bình ổn thị trường và tăng nguồn thu cho ngân sách. Đây cũng là cách thực hiện cam kết của Thành phố Hồ Chí Minh về tiết kiệm, chống thất thoát tài sản công, đồng thời đáp ứng nhu cầu an sinh nhà ở cho hàng trăm nghìn công nhân, người lao động.
