Những cải cách nêu trên đã góp phần kiến tạo môi trường thông thoáng, minh bạch và khẳng định vị thế của một cửa khẩu quốc tế trọng điểm vùng Đông Bắc.
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái đã quán triệt và cụ thể hóa đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp vào hoạt động chuyên môn; xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, là trụ cột nâng cao năng lực quản lý nhà nước về hải quan trong giai đoạn mới.
Với tinh thần chủ động, đổi mới sáng tạo, đơn vị đã thành lập tổ nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) gồm 11 thành viên làm lực lượng nòng cốt; tổ chức tập huấn chuyển đổi số, ứng dụng AI cho 104 công chức, người lao động. Phong trào sáng kiến được đẩy mạnh, năm 2025 có 13 sáng kiến của 29 cá nhân, trong đó 8 sáng kiến thuộc lĩnh vực chuyển đổi số, góp phần đưa các giải pháp công nghệ nhanh chóng đi vào thực tiễn công tác.
Trong công tác cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa hải quan, đơn vị đã chủ động rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa bảy thủ tục hành chính, thay đổi phương thức thực hiện một thủ tục, bãi bỏ/gộp sáu thủ tục; kiến nghị thống nhất đầu mối quản lý, đổi mới phương thức kiểm tra chuyên ngành đối với tám nhóm mặt hàng nhập khẩu.
Đồng thời, đề xuất triển khai trên Hệ thống một cửa quốc gia đối với bốn loại chứng từ đang thực hiện thủ công; thực hiện công khai 35 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền Chi cục Hải quan khu vực và 134 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền Hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu; 100% các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền được thực hiện trên môi trường số, bảo đảm công chức và doanh nghiệp có thể tra cứu nhanh chóng, thuận tiện tại mọi thời điểm; đồng thời vận hành hiệu quả cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN theo hướng công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Đáng chú ý, các hệ thống nghiệp vụ trọng tâm như VNACCS/VCIS, VASSCM, E-Manifest, cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN được duy trì vận hành ổn định, an toàn, thông suốt. Kết quả, đơn vị đã tiếp nhận và xử lý 5.430 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, làm thủ tục cho 3.982 lượt phương tiện xuất, nhập cảnh, xử lý 9.507 tờ khai kiểm tra chuyên ngành và tiếp nhận 1.734 C/O form D điện tử qua một cửa ASEAN.
Ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xuất, nhập khẩu quốc tế Tân Đại Dương chia sẻ: “Công ty luôn nhận được sự quan tâm của lực lượng hải quan tại cửa khẩu, công tác giải quyết các thủ tục hành chính trên môi trường số đã giúp cắt giảm nhiều khâu không cần thiết và doanh nghiệp được hướng dẫn thực hiện trực tuyến. So với trước đây, doanh nghiệp được hưởng lợi nhiều, tiết kiệm được thời gian, chi phí đi lại. Điều này đã giúp các doanh nghiệp yên tâm đẩy mạnh hoạt động xuất, nhập khẩu”.
Bên cạnh đó, đơn vị đã triển khai chức năng phân công kiểm tra hồ sơ tự động trên hệ thống VNACCS/VCIS, thiết lập cơ chế giám sát, cảnh báo và phân quyền chặt chẽ, góp phần loại bỏ can thiệp chủ quan, bảo đảm khách quan, minh bạch trong xử lý nghiệp vụ. Đây cũng là bước đi quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa, số hóa toàn diện hoạt động hải quan, góp phần nâng cao năng lực thông quan và sức cạnh tranh của môi trường đầu tư, kinh doanh trên địa bàn.
Theo báo cáo của đơn vị, năm 2025, tổng kim ngạch hàng hóa xuất, nhập khẩu qua địa bàn là 6.293 triệu USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 3.726 triệu USD, nhập khẩu đạt 2.567 triệu USD; tổng thu ngân sách nhà nước đạt 3.024,8 tỷ đồng.
Ông Đỗ Xuân Hiền, Đội trưởng Đội Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái cho biết: “Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đơn vị xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao năng lực quản lý nhà nước về hải quan. Không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ, đơn vị đã xây dựng tư duy quản lý mới, lấy dữ liệu và nền tảng số làm trung tâm, hướng tới mô hình hải quan số, hải quan thông minh”.
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 164/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc), đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa quản lý biên giới, thúc đẩy kinh tế số và bảo đảm quốc phòng, an ninh trong tình hình mới. Đề án không chỉ là một dự án đầu tư hạ tầng mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng Móng Cái trở thành trung tâm kinh tế cửa khẩu, dịch vụ và logistics trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía bắc, giữ vai trò “cửa ngõ” kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc.
Phó Đội trưởng Đội Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái Phạm Ngọc Linh cho biết: “Khi đề án đi vào hoạt động sẽ rút ngắn thời gian thông quan xuống còn từ 4 đến 6 giờ, giảm từ 30 đến 40% chi phí cho doanh nghiệp và đến năm 2030 nâng năng lực thông quan tăng gấp 3 lần. Đề án cũng hướng đến thay đổi căn bản phương thức quản lý cửa khẩu thông qua ứng dụng các công nghệ tiên tiến như xe tự hành IGV hoạt động 24/7, vận tải thông minh, tự động hóa quy trình và kết nối dữ liệu xuyên biên giới”.
Trong quá trình triển khai thực hiện cửa khẩu thông minh, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với Hải quan Đông Hưng (Trung Quốc), các lực lượng chức năng tại cửa khẩu, doanh nghiệp kho bãi, logistics trong chuẩn hóa quy trình, cơ chế trao đổi, chia sẻ thông tin, từng bước hoàn thiện mô hình “Một cửa - Một lần dừng” theo tiêu chuẩn kỹ thuật chung giữa hai bên. Đồng thời, tiếp tục củng cố mô hình “Hai nước - Hai khu” giữa Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái (Việt Nam) và Khu ngành nghề Đông Hưng (Trung Quốc), tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hạ tầng, chính sách ưu đãi.
Là đơn vị quản lý cửa khẩu trọng điểm của tỉnh Quảng Ninh, nơi có hoạt động xuất, nhập khẩu sôi động, vì vậy, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái luôn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước về hải quan, gắn với đổi mới hoạt động nghiệp vụ hải quan trong thực hiện hải quan số, chuyển đổi số. Qua đó tạo môi trường minh bạch, công bằng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong hoạt động xuất, nhập khẩu.
Hiện nay, thực hiện chỉ đạo của Chi cục Hải quan khu vực VIII, đơn vị đã chủ động triển khai phần mềm đánh giá KPI nội bộ để thực hiện đánh giá, xếp loại chất lượng công chức hằng tháng theo đúng tinh thần Nghị định số 335/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức. Việc áp dụng KPI và công thức tính điểm cụ thể giúp lượng hóa kết quả công việc, đánh giá chính xác năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cá nhân, qua đó tạo động lực khuyến khích công chức, người lao động nỗ lực phấn đấu, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chung của đơn vị.
Có thể khẳng định, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái đang quyết tâm, nỗ lực cải cách hành chính và đi đầu trong chuyển đổi số; chủ động nghiên cứu, tham mưu xây dựng quy trình kiểm tra, giám sát hải quan phù hợp với mô hình cửa khẩu thông minh, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng liên quan để bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong quá trình kết nối quốc tế. Qua đó góp phần xây dựng Móng Cái trở thành địa phương hình mẫu về quản lý biên giới hiện đại, tạo thuận lợi thương mại gắn với giữ vững chủ quyền quốc gia và ổn định đời sống nhân dân.
