Với sự tham gia của 7 hộ dân trong xã, trên diện tích gần 5 ha, mô hình trồng cây sâm nam không chỉ đơn thuần là thử nghiệm một loại cây trồng mới, mà khẳng định sự chuyển đổi mạnh mẽ trong nhận thức, tư duy sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật gắn với liên kết tiêu thụ của người dân địa phương.
Cây sâm nam khá dễ trồng, ít sâu bệnh. Tuy nhiên, để đạt năng suất ổn định, người trồng cần nắm vững đặc tính sinh trưởng và tuân thủ kỹ thuật chăm sóc. Năm đầu, cây cần được cung cấp đủ nước, bón phân hữu cơ và làm cỏ thường xuyên.
Mạnh dạn đầu tư hơn 4 ha trồng cây sâm nam xen kẽ cây cát sâm, anh Đinh Văn Lượng ở thôn Dân Chủ 1, xã Quảng La cho biết, mặc dù bị ảnh hưởng bởi cơn bão số 3, song vụ đầu tiên thu hoạch đã cho khoảng 1 tạ hoa khô. Bình quân giá thị trường hiện nay vào khoảng 600.000-800.000 đồng/kg. Với giá thành cao như thế, đây là một khoản thu nhập ổn định của gia đình.
Theo kinh nghiệm từ các hộ trồng sâm nam, cây được nhân giống bằng phương pháp chiết cành cho tỷ lệ sống cao và phát triển ổn định. Quy trình nhân giống phải dùng đất pha thịt, chiết cành rồi đóng bầu để chăm sóc. Khi cành chiết ra rễ khỏe mới mang đi ươm mầm.
Sau đó, cây được trồng trên nền đất dễ thoát nước, phù hợp nhất là đất đồi, đất sỏi. Sâm nam là cây ưa ẩm, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi bộ rễ chưa phát triển mạnh. Vì vậy, hệ thống tưới tiêu tự động giúp giữ độ ẩm ổn định, hạn chế tình trạng khô hạn, từ đó giúp cây sinh trưởng đều và khỏe.
Sang năm thứ 2, mô hình bước vào giai đoạn tỉa cây, người dân có thể tận thu hoa và lá sâm mang đi sao khô và phân loại làm trà lá bán với giá 150.000 đồng/kg trà. Loại lá kém chất lượng hơn sẽ đem về nghiền nhỏ để chăn nuôi gia súc.
Với quy trình chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sâm nam sau 4-5 năm sẽ cho thu hoạch củ chất lượng cao, mang lại giá trị kinh tế lớn. Hiện nay, giá bán củ sâm nam khá ổn định, loại đẹp có thể đạt tới 2 triệu đồng/củ, loại vừa khoảng 1,2 triệu đồng và củ nhỏ cũng dao động từ 500.000 đến 700.000 đồng.
Cùng với các hộ dân trong xã, sau hơn một năm triển khai mô hình, đến nay cây sâm nam của Hợp tác xã Đồng Hang sinh trưởng tốt và vụ thu hoạch hoa đầu tiên đạt hơn 1 tấn sản phẩm khô. Hoa sâm được các hộ dân phơi, sấy để chế biến thành trà, một sản phẩm có giá trị và dễ tiêu thụ trên thị trường.
Từ kết quả ban đầu, Hợp tác xã Đồng Hang tiếp tục phối hợp các hộ dân thu mua và mở rộng mô hình trồng trên địa bàn xã; đồng thời, đề xuất hoàn thiện hồ sơ để đăng ký sản phẩm hoa và củ sâm nam trở thành sản phẩm OCOP của địa phương nhằm xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị kinh tế của cây dược liệu quý này.
Hiện, mô hình trồng cây sâm nam ở xã Quảng La bước đầu mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại địa phương. Những diện tích đất đồi, đất sỏi trước đây chỉ trồng được cây ngắn ngày nay được khai thác hiệu quả hơn.
Thời gian tới, xã tiếp tục hỗ trợ người dân, doanh nghiệp mở rộng vùng trồng và xây dựng mô hình theo chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập trong những năm tới.
Bí thư Đảng ủy xã Quảng La Đỗ Khánh Tùng cho biết: “Xã sẽ nghiên cứu hình thành khu vực sản xuất, mở rộng quy hoạch vùng trồng dược liệu gắn với tập trung phát triển chế biến sâu về nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế rừng, xây dựng sản phẩm OCOP và du lịch cộng đồng; khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp liên kết chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Đồng thời, địa phương cũng chủ động nghiên cứu, đề xuất chính sách đặc thù, ưu đãi đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gắn phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa, từng bước nâng cao chất lượng đời sống nhân dân”.
Không chỉ phát triển về hạ tầng xã hội, Quảng La còn tích cực phối hợp, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp để tạo động lực, khuyến khích phát triển kinh tế-xã hội địa phương, trong đó tập trung đẩy mạnh hợp tác, liên kết trong sản xuất và đa dạng hóa hình thức tiêu thụ nông sản.
Hiện, một số doanh nghiệp như Công ty TNHH Đầu tư phát triển CMT và Công ty cổ phần dược liệu KINHSAM đang nghiên cứu, đề xuất đầu tư trồng và chế biến dược liệu tại xã, hướng đến xây dựng thương hiệu cây sâm nam trở thành một trong những sản phẩm chủ lực cho địa phương.
Từ một xã còn nhiều khó khăn trước đây của tỉnh Quảng Ninh, Quảng La hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới, khang trang, văn minh và hiện đại. Xã đang nỗ lực hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế nông-lâm nghiệp gắn với các tiêu chuẩn xanh, sạch, ứng dụng công nghệ cao, nhằm tăng hiệu quả trên một đơn vị diện tích đất và bảo vệ bền vững tài nguyên rừng, nguồn nước, đất canh tác; xây dựng chuỗi liên kết giá trị giữa sản phẩm, người nông dân và doanh nghiệp; từng bước hình thành thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp địa phương, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.
