Định hình mục tiêu và lộ trình cụ thể
Trường trung học cơ sở (THCS) thực hành sư phạm (THSP) Lý Tự Trọng vừa tổ chức Hội thảo “Đổi mới dạy Toán và Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai từ năm học 2025-2026”, thu hút sự tham gia của hiệu trưởng và giáo viên từ 13 trường THCS trên toàn địa bàn Quảng Ngãi.
Chia sẻ tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi Vũ Thị Liên Hương nhấn mạnh vai trò chiến lược của ngoại ngữ trong công cuộc hiện đại hóa và hội nhập giáo dục.
Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không chỉ dừng lại ở việc học ngoại ngữ mà còn là bước chuyển mình quan trọng để từng bước sử dụng tiếng Anh như một công cụ dạy học.
Các môn có tính quốc tế hóa cao như Toán và Khoa học tự nhiên là những “nền tảng đặc biệt phù hợp” để triển khai mô hình dạy học song ngữ. Điểm nhấn tại hội thảo lần này là phần dạy minh họa của các giáo viên Toán và Khoa học tự nhiên; thể hiện bản lĩnh giảng dạy song ngữ bước đầu của giáo viên, một năng lực hiện nay còn hạn chế ở bậc THCS.
Thầy Phạm Đức Phước, Hiệu trưởng Trường THCS THSP Lý Tự Trọng nhận định: “Mỗi tiết dạy là một lần thử thách, một bước tiến để từng bước hình thành môi trường học tập tích cực, giúp học sinh làm quen tiếng Anh một cách tự nhiên. Điều quan trọng nhất là chúng ta dám thay đổi”.
Việc triển khai dạy học Toán và Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh bắt đầu từ những môn học cụ thể, giáo viên cụ thể tại các lớp học có điều kiện phù hợp. Tinh thần là “không nóng vội, không rập khuôn, nhưng kiên định và vững chắc”. Trong các phần thảo luận chuyên đề tại hội thảo, nhiều mô hình tiêu biểu đã được chia sẻ.
Trường Quốc tế IEC Quảng Ngãi và Trường THCS Trần Hưng Đạo (phường Cẩm Thành) mang đến các tham luận giàu hàm lượng thực tiễn, nhất là việc ứng dụng phương pháp CLIL (Content and Language Integrated Learning - học tích hợp ngôn ngữ và nội dung) và EMI (English as a Medium of Instruction - dạy bằng tiếng Anh) trong bối cảnh giáo viên phổ thông chưa phải ai cũng thành thạo ngoại ngữ chuyên sâu.
Thành quả và niềm tin
Tại Trường THCS THSP Lý Tự Trọng, giáo viên đã mạnh dạn giảng dạy các môn Toán, Vật lý bằng tiếng Anh với tỷ lệ tăng dần: Bắt đầu với 50% tiếng Anh trong giảng dạy giai đoạn đầu, sau đó tiến tới 100% sau khi học sinh đã dần thích nghi.
Cô giáo Bùi Thị Bình (giáo viên môn Toán) chia sẻ: “Ban đầu tôi soạn bài bằng tiếng Việt, sau đó dịch sang tiếng Anh với sự hỗ trợ của đồng nghiệp tổ tiếng Anh và một số công cụ AI như Google Translate, Grammarly… Nội dung truyền tải phải đơn giản, dễ nhớ. Tôi đã cung cấp cho học sinh bảng từ vựng bao gồm từ tiếng Anh, phiên âm và bản dịch tiếng Việt để các em chuẩn bị trước. Điều bất ngờ là tại tiết dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh của khối 6 gần đây, học sinh không chỉ tiếp thu rất tốt mà còn chủ động tương tác, phát biểu tự tin”.
Không chỉ giới hạn trong lớp học chính khóa, các hoạt động ngoại khóa tiếng Anh như chương trình “15 phút nói tiếng Anh mỗi ngày” đã và đang được duy trì thường xuyên. Nhà trường đang nỗ lực hình thành môi trường song ngữ liên tục, nơi tiếng Anh hiện diện từ lớp học đến sân trường, từ hoạt động chính khóa đến ngoại khóa. Kết quả bước đầu cho thấy dấu hiệu tích cực.
Học sinh ngày càng thể hiện khả năng tự học, tự tin sử dụng tiếng Anh trong quá trình tiếp cận tri thức, nhất là khi làm quen với các thuật ngữ chuyên môn trong Toán và Khoa học tự nhiên.
Em Phạm Hoàng Gia Khang, lớp 6A1 chia sẻ: “Học các môn Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh em thấy rất mới mẻ. Em có thể lên mạng tìm hiểu thêm tài liệu bằng tiếng Anh, hiểu hơn do bài học trên lớp đã trang bị thuật ngữ cơ bản. Em cảm thấy tiếng Anh không còn xa lạ mà rất thú vị”.
Đáng chú ý, Trường THCS THSP Lý Tự Trọng đã triển khai các tiết học không biên giới, kết nối trực tuyến với giáo viên quốc tế để học Toán và Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh. Học sinh được trao đổi trực tiếp bằng tiếng Anh, chia sẻ kiến thức và xây dựng kỹ năng giao tiếp đa văn hóa - những năng lực cốt lõi của một “công dân toàn cầu” như tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông năm 2018.
Các giáo viên đã chủ động học hỏi, trau dồi năng lực ngoại ngữ và kỹ năng sư phạm song ngữ. Nhiều thầy cô sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là ứng dụng AI để hỗ trợ việc chuẩn bị bài giảng, phân tích từ vựng và phát âm.
Thầy Phạm Đức Phước khẳng định: “Thầy cô chính là nhân tố quyết định thành công của kế hoạch đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Nhờ sự đồng lòng, kiên trì học hỏi, giáo viên của chúng tôi ngày càng tự tin, chủ động trong giảng dạy các môn chuyên môn bằng tiếng Anh”.
Hành trình đổi mới phương pháp dạy học bằng tiếng Anh là sự chuyển giao tư duy, chuẩn bị cho học sinh khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu, hình thành năng lực công dân quốc tế. Với tâm huyết, ý chí và chiến lược rõ ràng, Trường THCS THSP Lý Tự Trọng đang tiên phong trên con đường ấy, không chỉ cho mình, mà còn cho bức tranh giáo dục đổi mới toàn diện của Quảng Ngãi.
