“VIÊN NGỌC XANH” NƠI NGÃ BA BIÊN GIỚI
Vườn quốc gia Chư Mom Ray, tỉnh Quảng Ngãi có diện tích hơn 56.200 ha, tiếp giáp hai quốc gia Lào và Campuchia, tạo thành khu bảo tồn xuyên quốc gia rộng lớn, có tầm quan trọng đặc biệt đối với bảo tồn đa dạng sinh học ở khu vực Đông Dương và Đông Nam Á. Năm 2004, Vườn quốc gia Chư Mom Ray được công nhận là Vườn di sản ASEAN, khẳng định giá trị quốc tế về đa dạng sinh học và nguồn gien quý hiếm.
Theo đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Vườn quốc gia Chư Mom Ray giai đoạn 2021-2030, hệ thực vật tại đây ghi nhận 1.895 loài, trong đó có 52 loài quý hiếm và 425 loài cây dược liệu giá trị. Hệ động vật với 1.001 loài, bao gồm 101 loài quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới như bò tót, voọc vá chân nâu, hổ Đông Dương, chim hồng hoàng... Đặc biệt, khu vực đồng cỏ Ya Book-Đăk Tao là sinh cảnh sống lý tưởng của nhiều loài thú móng guốc và thú ăn thịt, mang đến tiềm năng phát triển du lịch quan sát động vật hoang dã hấp dẫn.
Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray Đào Xuân Thủy cho biết, Chư Mom Ray không chỉ là lá phổi xanh của Tây Nguyên mà còn là kho tàng di sản quý giá của ASEAN. Với địa hình đa dạng từ núi cao đến thung lũng, hệ thống thác nước hùng vĩ như thác 7 tầng, thác Chàng, thác Bêrê Y, vườn có đủ tiềm năng để phát triển đa dạng các loại hình du lịch sinh thái. "Chúng tôi cam kết thực hiện nghiêm phương châm "bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn", bảo đảm mọi hoạt động du lịch đều gắn liền với trách nhiệm gìn giữ thiên nhiên", ông Thủy nhấn mạnh.
Bên cạnh tài nguyên thiên nhiên, bản sắc văn hóa của hơn 20 cộng đồng dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đệm vườn quốc gia như Ba Na, Gia Rai, Ca Dong, Rơ Măm, Brâu... là một điểm nhấn đặc sắc. Những giá trị văn hóa truyền thống như không gian nhà rông linh thiêng, văn hóa cồng chiêng, điệu xoang uyển chuyển, nghề đan lát, dệt thổ cẩm tinh xảo, âm thanh đàn đá trầm hùng... vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Đặc biệt, làng Bar Gốc đã được tỉnh Kon Tum (cũ) lựa chọn thí điểm bảo tồn không gian văn hóa truyền thống, mở ra cơ hội lớn cho du lịch cộng đồng.
Vùng đất Chư Mom Ray còn in đậm dấu ấn lịch sử hào hùng của dân tộc, với các di tích thời kháng chiến chống đế quốc Mỹ như Điểm cao 1015 (Charlie), Điểm cao 1049 (Delta), Khu tưởng niệm liệt sĩ Chư Tan Kra, di chỉ khảo cổ Lung Leng... là những điểm đến tâm linh, văn hóa, lịch sử ý nghĩa, thu hút du khách tìm về cội nguồn, tri ân các anh hùng liệt sĩ và hiểu hơn về lịch sử đấu tranh của vùng đất Tây Nguyên.
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
Mặc dù sở hữu tiềm năng to lớn, hoạt động du lịch tại Vườn quốc gia Chư Mom Ray trong nhiều năm qua vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, chủ yếu mang tính tự phát. Trước thực trạng đó, Đề án Phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Vườn quốc gia Chư Mom Ray giai đoạn 2021-2030 được xem là giải pháp cấp thiết và chiến lược để khai thác tiềm năng này. Đề án định hướng phát triển các loại hình du lịch trọng tâm bao gồm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa-lịch sử, du lịch nghỉ dưỡngchăm sóc sức khỏe và du lịch thể thao-mạo hiểm.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, đề án đề xuất 10 dự án ưu tiên với tổng mức đầu tư hơn 133 tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn xã hội hóa chiếm gần 128 tỷ đồng (hơn 94,2%), thể hiện chủ trương mạnh mẽ trong việc thu hút các thành phần kinh tế tham gia phát triển du lịch. Mục tiêu cụ thể của đề án là đến năm 2030, Vườn quốc gia Chư Mom Ray sẽ được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh, thu hút hơn 20.000 lượt khách tham quan, trong đó có 3.000 lượt khách lưu trú; doanh thu từ dịch vụ du lịch hơn 5 tỷ đồng và tạo việc làm cho hơn 400 lao động địa phương.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cho biết, đề án phát triển du lịch tại Vườn quốc gia Chư Mom Ray không chỉ hướng tới phát triển kinh tế, mà còn là trách nhiệm bảo tồn di sản, nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và củng cố an ninh, quốc phòng vùng biên. Ông Hiền nhấn mạnh: "Vườn quốc gia Chư Mom Ray cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề án phát triển du lịch sinh thái, lựa chọn doanh nghiệp đủ mạnh về tài chính để thực hiện. Bên cạnh đó, đẩy mạnh quảng bá sản phẩm du lịch hiện có, cảnh đẹp thiên nhiên thông qua các nền tảng mạng xã hội; nghiên cứu thành lập hội, nhóm khám phá thiên nhiên để lan tỏa tiềm năng trên toàn cầu, thu hút khách du lịch và nhà đầu tư theo quy định”.
Để bảo đảm tính bền vững, đề án tập trung vào 12 nhóm giải pháp đồng bộ, trong đó ưu tiên các giải pháp về bảo vệ môi trường du lịch, phát triển rừng, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, xây dựng quy tắc ứng xử của du khách và nhân viên... Việc nâng cao nhận thức, đào tạo nguồn nhân lực địa phương, nhất là các nghệ nhân, người am hiểu văn hóa bản địa, trở thành hướng dẫn viên, người cung cấp dịch vụ du lịch là yếu tố then chốt. "Trong tương lai, chúng tôi hy vọng du khách sẽ đến nhiều hơn, không chỉ để ngắm cảnh mà còn để hiểu, để yêu những nét đẹp văn hóa truyền thống; người dân có thêm việc làm, thêm thu nhập và ý thức hơn trong việc giữ rừng, giữ gìn bản sắc", Nghệ nhân Ưu tú A Huynh ở làng Chốt, xã Sa Thầy chia sẻ.
Đề án còn chú trọng phát huy thế mạnh du lịch biên giới, với cửa khẩu quốc tế Bờ Y và cột mốc ba biên, tạo cơ hội kết nối du khách quốc tế từ Lào và Campuchia. Đồng thời, việc chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào quản lý du lịch thông minh cũng được xem là giải pháp đột phá để Vườn quốc gia Chư Mom Ray thích ứng với xu thế thời đại.
