Thương mại điện tử dưới góc nhìn... shipper

Có thể nói rằng, muốn biết sàn thương mại điện tử (TMĐT) làm ăn thế nào, cứ hỏi shipper sẽ rõ. Thậm chí chưa cần hỏi, cứ nhìn mật độ shipper di chuyển trên đường, hay xuất hiện tại các tòa nhà văn phòng, chung cư, cũng có thể nhận định được sàn nào đang chiếm lợi thế.

Những sàn TMĐT có thương hiệu đều đã thiết lập hệ thống shipper riêng cho mình như Shopee Express, LEX (của Lazada), TikiNOW. Khi có đội ngũ shipper là “người nhà”, sàn TMĐT có thể tối ưu hóa hoạt động vận chuyển, giao nhận. Mặt khác, với đội “shipper nhà”, sàn TMĐT có thể điều chỉnh các chi phí ở mức tối ưu, khi phí vận chuyển (phí ship) luôn đóng vai trò quan trọng với cả bên bán và bên mua.

Tuy nhiên, để thiết lập và duy trì đội ngũ shipper lại không đơn giản. Sàn TMĐT muốn duy trì được đội shipper hùng hậu để ship hàng nhanh thì số lượng đơn hàng cũng phải có quy mô tương ứng. Trường hợp nếu shipper không được bảo đảm thu nhập, họ lập tức có thể chuyển sang đơn vị khác. Một shipper kỳ cựu chia sẻ, tại sàn TMĐT anh làm việc, trước khi tuyển dụng, thường sẽ được giới thiệu về điều kiện làm việc. Chẳng hạn số lượng đơn hàng dự kiến sẽ vận chuyển trong ngày, cùng thu nhập “sàn”.

Mức thu nhập 10 triệu đồng/tháng được nhiều shipper chia sẻ là mức “sàn” để chọn đơn vị làm việc. Câu hỏi đặt ra ở đây là nếu sàn TMĐT có ít đơn, shipper không đủ thu nhập và tìm việc khác thì hệ quả sẽ như thế nào? Lúc này, có thể sàn sẽ sử dụng các công ty vận chuyển bên ngoài, nhưng điều này cũng đồng nghĩa sẽ kém linh hoạt hơn trong giao nhận. Ngoài ra, chi phí phục vụ hoạt động giao nhận sẽ khác, các chương trình khuyến mãi kiểu miễn phí vận chuyển (freeship) sẽ gặp thách thức khi triển khai.

Nhìn chung, shipper làm việc cho các sàn lớn đều được “rào” bằng lương cơ bản, cùng các quyền lợi làm việc. Nhưng họ cũng phải chịu áp lực không hề nhỏ để đạt được mục tiêu về số lượng, thời gian giao hàng. Có những shipper thu nhập lên đến hơn 20 triệu đồng/tháng, nhưng lượng đơn hàng phải giao mỗi ngày không hề nhỏ. Theo chia sẻ của những người này, trừ khi bị ốm đau không thể làm việc, còn lại sẽ phải giải quyết tất cả đơn hàng trong ngày, thậm chí sớm hơn, vì để đến hôm sau áp lực có thể gia tăng. Thậm chí, trong trường hợp có thành viên của một tổ/nhóm/đội shipper phải nghỉ việc, đơn hàng chia lại cho các shipper khác giao, thì mỗi ngày chỉ cần tăng lên khoảng 10% đơn hàng cũng có thể khiến shipper quá tải. Và nặng nhọc nhất có lẽ là sau những đợt sale lớn, rơi vào “ngày đôi” mỗi tháng (như ngày 10/10, 11/11…), lượng đơn hàng sẽ tăng vọt thêm vài chục %. Lúc này, các shipper sẽ phải tối ưu hóa cách thức giao nhận để có thể đưa hàng đến tay người mua cũng giống như ngày thường.

Nếu ví TMĐT như một cỗ máy, thì shipper giống như bánh răng, hoặc mắt xích để cỗ máy đó liên tục vận hành và vận hành trơn tru. Và sau khi tối ưu hóa về giao diện, thuật toán, sản phẩm để tăng doanh số thì các sàn TMĐT cũng phải tối ưu hóa hoạt động, thu nhập của shipper để tiếp tục chiếm lĩnh thị phần và tăng trưởng.

Có thể bạn quan tâm

Nghĩ lớn để làm lớn

Cuối tháng 8/2025, TS Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk cùng với bà con buôn làng mở phiên livestream bán sầu riêng và chỉ trong một buổi sáng đã tiêu thụ hết 60 tấn.

Xu hướng mới

SpayLater (viết tắt của ShopeePay Later), MWG PayLater (MWG là mã chứng khoán trên sàn của Thế giới di động), ví trả sau Momo… là các dịch vụ mua trước, trả sau trên các hệ thống bán lẻ hoặc ứng dụng tài chính công nghệ lớn nhất tại Việt Nam hiện nay là Shopee, Thế giới di động, Ví điện tử MoMo…

Ngành tốt cần vận hành tốt

Trong đầu tư kinh doanh, việc lựa chọn được ngành nghề tốt, có tiềm năng tăng trưởng, là yếu tố quan trọng, nhưng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ ở đây chính là khả năng vận hành cùng các chiến lược linh hoạt trong cả ngắn lẫn dài hạn.

Nhanh hơn và to hơn

Ra đời khoảng một thập kỷ, nhưng Bách Hóa Xanh (BHX) mới có lãi từ quý II/2024 và bùng nổ số lượng cửa hàng trong hơn một năm qua. Sự chuyển mình của BHX có thể nói là vừa hay và vừa may.

Hệ sinh thái nhạc hàn lâm

Từ chỗ được xem là thể loại nhạc kén người nghe, nhạc cổ điển đang có bước chuyển mình mạnh mẽ và tạo thành một “hệ sinh thái” phục vụ nhiều nhóm khán giả.

Môn mới, cơ hội mới

Việc những môn thể thao mới phát triển và trở thành “thời thượng” không chỉ tạo sự thú vị cho người chơi mà còn tạo ra động lực mạnh mẽ cho một hệ sinh thái kinh tế đi kèm.

Nâng cấp chợ truyền thống

Dù đã 75 tuổi, nhưng mỗi ngày, bà Nguyễn Thị Lan vẫn sử dụng xe máy để di chuyển từ nhà mình ở phường Kim Long đến chợ Đông Ba, ngôi chợ nổi tiếng của TP Huế, để bán trầu cau.

Black Friday không còn ở vị trí độc tôn

Black Friday (thứ sáu đen tối) được xem là sự kiện mua sắm lớn bậc nhất hằng năm, diễn ra vào tuần thứ 4 của tháng 11, với những mức giảm giá “sập sàn” từ 50-70%, thậm chí hơn. Nhưng sự trỗi dậy mạnh mẽ của thương mại điện tử (TMĐT) những năm gần đây đã tác động đáng kể đến Black Friday.

Phim trường địa phương

Một bộ phim lấy bối cảnh ở một địa phương có thể giúp doanh số du lịch nơi đó tăng lên vài chục %. Không chỉ có vậy mà tư duy, năng lực về điện ảnh tại địa phương cũng có thể cải thiện mạnh mẽ sau khi có các đoàn làm phim lớn đến sản xuất...

Không “sale” thì “bỏ”

Những ngày gần đây, một hệ thống bán lẻ hàng thực phẩm tươi sống lớn thường xuyên bày bán giảm giá (sale) rất mạnh các loại rau, củ, quả. Chẳng hạn bốn quả chanh được đóng thành một vỉ và bán với giá chỉ… 3.000 đồng. Cam giảm giá đến 50%, từ 15.000 đồng/kg còn khoảng 7.500 đồng/kg.

Bánh mì và ngôn ngữ ẩm thực

Mới đây, ông lớn thức ăn nhanh (fast food) KFC tại Australia đã ra mắt món “Zinger bánh mì” trên thực đơn của mình. “Zinger bánh mì” là món ăn mang hương vị cơ bản bánh mì truyền thống của Việt Nam phối hợp với một số nguyên liệu đặc trưng của KFC như miếng phi-lê gà cay chiên giòn Zinger và các loại nước sốt của hãng này.

Tái cấu trúc hàng quán

Khoảng một tháng trước, Tập đoàn Central Plaza Hotel (Centel) của Thái Lan thông báo sẽ rút khỏi liên doanh Café Amazon tại Việt Nam.

Qua giai đoạn lỗ

Trong lĩnh vực tổ chức giải chạy bộ, hai-ba năm đầu có thể xem là giai đoạn “đầu tư”, các khoản thu về bao gồm tiền bán bib (lệ phí) và tiền tài trợ có thể thấp hơn so với chi phí tổ chức.

Làm sao để tránh “coin rác”, “lùa gà”

Cho đến thời điểm này, không rõ nhận định “hơn 90% dự án tiền số (crypto) thất bại” hay “99% dự án crypto thất bại” chính xác hơn, nhưng dù là hơn 90% hay 99% cũng đã cho thấy mức độ rủi ro vô cùng lớn của các dự án này, nhất là những dự án chưa được cơ quan chức năng cho phép hoạt động.

Xu hướng “món nhà làm”, “cơm mẹ nấu”

Giá cả tăng, hàng quán đóng cửa, xu hướng “ăn sạch” đang âm thầm thúc đẩy nhiều người nấu ăn ở nhà hơn là ăn ngoài và điều này đang âm thầm tác động đến nhiều lĩnh vực như bán lẻ, kinh doanh ăn uống (F&B)…

Chuỗi nhưng phải có lãi

Dưới các áp lực như chi phí, cạnh tranh, thanh lọc… các mô hình kinh doanh theo chuỗi buộc phải lựa chọn hiệu quả làm mục tiêu hàng đầu thay cho những mục tiêu có phần xa vời như “mở chuỗi để bán” hay “gồng lỗ để chờ có lãi”…

Nhiều yếu tố mới làm nên thương hiệu

Gạo ST25, sầu riêng Đắk Lắk, rau Đà Lạt, vải thiều Lục Ngạn, táo Ninh Thuận… là những thương hiệu nông sản nổi tiếng và có tính bảo chứng về chất lượng. Nhưng để tạo nên và duy trì một thương hiệu nông sản, cần thêm nhiều yếu tố.

Thiếu “bộ lọc” sách giả

Một trong những lý do khiến sách giả hoành hành, gây nhiều bức xúc cũng như thiệt hại là việc thiếu nhiều “bộ lọc” để nhận diện.

Chợ truyền thống và hai nửa buồn vui

Thời gian gần đây, câu chuyện chợ truyền thống “vắng khách” hay “đìu hiu” được nhắc đến khá nhiều, nhưng trước khi tìm kiếm giải pháp, cần một cái nhìn tổng thể và khách quan. Có thể nói, chợ truyền thống đang chia làm hai nửa buồn - vui, đông - vắng do đặc thù của hai ngành hàng tạm chia ra là tươi sống - ngoài tươi sống.

Cạnh tranh toàn diện

Mới hôm 25/8, Tiki đưa ra loạt chương trình khuyến mãi “khủng” (sale off) với tỷ lệ giảm giá ở một số mặt hàng lên đến vài chục %, rẻ không kém gì so các sàn lớn đang chiếm ưu thế như Shopee hay TikTok Shop.

Chất riêng của nông sản

Không quá hào nhoáng, nhưng nông sản Việt Nam luôn có những cách chuyển mình rất riêng, để từ đó xác lập vị thế trên thị trường.

Sáp nhập chạy bộ

Các địa phương sau sáp nhập sẽ có sự thay đổi mạnh mẽ về diện tích, dân số, vị thế… vậy nên, các sự kiện văn hóa-thể thao cũng sẽ phải thay đổi ý tưởng, quy mô, chất lượng để đáp ứng các yêu cầu, tiêu chuẩn mới.

Cửa rộng cho phân khúc “hẹp”

Các sự kiện âm nhạc liên quan đến nghệ thuật hàn lâm thường được cho là kén khán giả, nhưng theo thời gian đã xác lập được những vị thế quan trọng và hứa hẹn nhiều chuyển biến tích cực.

Sức bật từ du lịch nội tỉnh

Hiện nay, nói đến phát triển du lịch thì mục tiêu không chỉ là du khách ngoại tỉnh hay nước ngoài, mà người dân địa phương cũng vô cùng quan trọng.

“Tân binh” lên tiếng

Trên thị trường hàng tiêu dùng, các tên tuổi lớn thường có giá trị riêng biệt, nhưng sự xuất hiện của các "tân binh", cùng nhiều yếu tố khách quan cũng là điều không thể xem thường. Thực tế hiện nay, thương hiệu lớn không đồng nghĩa với tiêu thụ tốt.