Thương mại điện tử dưới góc nhìn... shipper

Có thể nói rằng, muốn biết sàn thương mại điện tử (TMĐT) làm ăn thế nào, cứ hỏi shipper sẽ rõ. Thậm chí chưa cần hỏi, cứ nhìn mật độ shipper di chuyển trên đường, hay xuất hiện tại các tòa nhà văn phòng, chung cư, cũng có thể nhận định được sàn nào đang chiếm lợi thế.

Những sàn TMĐT có thương hiệu đều đã thiết lập hệ thống shipper riêng cho mình như Shopee Express, LEX (của Lazada), TikiNOW. Khi có đội ngũ shipper là “người nhà”, sàn TMĐT có thể tối ưu hóa hoạt động vận chuyển, giao nhận. Mặt khác, với đội “shipper nhà”, sàn TMĐT có thể điều chỉnh các chi phí ở mức tối ưu, khi phí vận chuyển (phí ship) luôn đóng vai trò quan trọng với cả bên bán và bên mua.

Tuy nhiên, để thiết lập và duy trì đội ngũ shipper lại không đơn giản. Sàn TMĐT muốn duy trì được đội shipper hùng hậu để ship hàng nhanh thì số lượng đơn hàng cũng phải có quy mô tương ứng. Trường hợp nếu shipper không được bảo đảm thu nhập, họ lập tức có thể chuyển sang đơn vị khác. Một shipper kỳ cựu chia sẻ, tại sàn TMĐT anh làm việc, trước khi tuyển dụng, thường sẽ được giới thiệu về điều kiện làm việc. Chẳng hạn số lượng đơn hàng dự kiến sẽ vận chuyển trong ngày, cùng thu nhập “sàn”.

Mức thu nhập 10 triệu đồng/tháng được nhiều shipper chia sẻ là mức “sàn” để chọn đơn vị làm việc. Câu hỏi đặt ra ở đây là nếu sàn TMĐT có ít đơn, shipper không đủ thu nhập và tìm việc khác thì hệ quả sẽ như thế nào? Lúc này, có thể sàn sẽ sử dụng các công ty vận chuyển bên ngoài, nhưng điều này cũng đồng nghĩa sẽ kém linh hoạt hơn trong giao nhận. Ngoài ra, chi phí phục vụ hoạt động giao nhận sẽ khác, các chương trình khuyến mãi kiểu miễn phí vận chuyển (freeship) sẽ gặp thách thức khi triển khai.

Nhìn chung, shipper làm việc cho các sàn lớn đều được “rào” bằng lương cơ bản, cùng các quyền lợi làm việc. Nhưng họ cũng phải chịu áp lực không hề nhỏ để đạt được mục tiêu về số lượng, thời gian giao hàng. Có những shipper thu nhập lên đến hơn 20 triệu đồng/tháng, nhưng lượng đơn hàng phải giao mỗi ngày không hề nhỏ. Theo chia sẻ của những người này, trừ khi bị ốm đau không thể làm việc, còn lại sẽ phải giải quyết tất cả đơn hàng trong ngày, thậm chí sớm hơn, vì để đến hôm sau áp lực có thể gia tăng. Thậm chí, trong trường hợp có thành viên của một tổ/nhóm/đội shipper phải nghỉ việc, đơn hàng chia lại cho các shipper khác giao, thì mỗi ngày chỉ cần tăng lên khoảng 10% đơn hàng cũng có thể khiến shipper quá tải. Và nặng nhọc nhất có lẽ là sau những đợt sale lớn, rơi vào “ngày đôi” mỗi tháng (như ngày 10/10, 11/11…), lượng đơn hàng sẽ tăng vọt thêm vài chục %. Lúc này, các shipper sẽ phải tối ưu hóa cách thức giao nhận để có thể đưa hàng đến tay người mua cũng giống như ngày thường.

Nếu ví TMĐT như một cỗ máy, thì shipper giống như bánh răng, hoặc mắt xích để cỗ máy đó liên tục vận hành và vận hành trơn tru. Và sau khi tối ưu hóa về giao diện, thuật toán, sản phẩm để tăng doanh số thì các sàn TMĐT cũng phải tối ưu hóa hoạt động, thu nhập của shipper để tiếp tục chiếm lĩnh thị phần và tăng trưởng.

Có thể bạn quan tâm

Tiềm năng của một dòng phim

Tuần qua vừa ghi nhận phim kinh dị “Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng” vượt ngưỡng doanh thu 100 tỷ đồng. Đây là bộ phim Việt Nam thứ 7 vượt ngưỡng “trăm tỷ” trong năm 2026

Cán cân thay đổi

Trước đây, cơ hội được chia đều cho tất cả các đơn vị kinh doanh trên sàn thương mại điện tử (TMĐT). Nhưng cán cân bắt đầu thay đổi khi chỉ trong vài năm gần đây, các nhãn hiệu lớn, shop lớn, hay các “tay chơi” giàu nguồn lực đã nắm thế chủ động.

Kinh tế, thể thao và trải nghiệm

Chỉ chưa đầy hai tháng nữa, lần đầu tiên vòng chung kết World Cup 2026 sẽ diễn ra với sự tham gia của 48 đội. Mùa giải 2026 của đua xe công thức 1 (F1) cũng có nhiều thay đổi liên quan đến động cơ, thiết kế xe, số chặng đua, số lượng đội đua…

Khi âm nhạc cổ điển sôi động

Nghệ sĩ kèn clarinet Đào Nhật Quang, vốn học tập, sinh sống và từng biểu diễn tại nhiều quốc gia trên thế giới như Nga, Hàn Quốc, Canada, Nhật Bản, Mỹ… phân tích: Người nghệ sĩ Việt Nam dù học tập, thành danh ở đâu thì cũng luôn muốn cống hiến cho quê hương.

Chiến lược mới cần cách làm mới

TS Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể Thao TP Huế, Ủy viên Thường vụ Hội Di sản Văn hoá Việt Nam, phân tích: Các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước trong thời gian gần đây đều hướng tới cách tiếp cận mới với di sản mà theo đó, không chỉ là đối tượng bảo tồn, di sản còn là nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội.

Phân khúc hẹp, tiềm năng lớn

Không chỉ đến từ lý do tôn giáo, ăn chay, hay dinh dưỡng thực vật, đang trở thành xu thế được nhiều người lựa chọn với mục đích ăn sạch, sống xanh, bảo vệ môi trường… Trong lĩnh vực kinh doanh ăn uống (F&B), phân khúc quán ăn, nhà hàng chay, có thể xem là phân khúc hẹp, hay thị trường ngách, nhưng tiềm năng là rất rõ ràng.

Kỷ luật và chia sẻ

Xung đột tại Trung Đông diễn ra khiến giá xăng, dầu tăng hai tuần qua. Nhưng từ sự quyết tâm, chia sẻ từ cơ quan quản lý lẫn các đơn vị, cá nhân sản xuất, kinh doanh, có thể nói, áp lực tăng giá hàng hóa trên thị trường đang được hạn chế ở mức thấp nhất.

Bước ngoặt của cho vay tiêu dùng

Việc Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến Dự thảo sửa đổi Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng có thể xem là bước ngoặt quan trọng cho sự phát triển của lĩnh vực cho vay tiêu dùng.

Bản sắc quyết định

Chỉ ít ngày sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đã có những nhà tổ chức công bố không tiếp tục tổ chức giải chạy bộ. Đây là những giải chạy nhỏ nhưng cũng đủ để thấy sự thanh lọc sẽ diễn ra khốc liệt trong năm 2026.

Quy luật bất biến

Từ mức đỉnh cao là hơn 125.000 USD vào tháng 10/2025, bitcoin đã điều chỉnh giảm và hôm 6/2 đã có thời điểm về ngưỡng 60.000 USD trước khi phục hồi lên ngưỡng 70.000 USD.

Nhìn từ cơn sốt bạc

Từ chỗ có phần lép vế so với vàng, thì giờ đây, bạc đang xác lập vị thế là một kênh đầu tư cũng rất “hút khách”.

Nghĩ lớn để làm lớn

Cuối tháng 8/2025, TS Ngô Thị Minh Trinh, Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk cùng với bà con buôn làng mở phiên livestream bán sầu riêng và chỉ trong một buổi sáng đã tiêu thụ hết 60 tấn.

Xu hướng mới

SpayLater (viết tắt của ShopeePay Later), MWG PayLater (MWG là mã chứng khoán trên sàn của Thế giới di động), ví trả sau Momo… là các dịch vụ mua trước, trả sau trên các hệ thống bán lẻ hoặc ứng dụng tài chính công nghệ lớn nhất tại Việt Nam hiện nay là Shopee, Thế giới di động, Ví điện tử MoMo…

Ngành tốt cần vận hành tốt

Trong đầu tư kinh doanh, việc lựa chọn được ngành nghề tốt, có tiềm năng tăng trưởng, là yếu tố quan trọng, nhưng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ ở đây chính là khả năng vận hành cùng các chiến lược linh hoạt trong cả ngắn lẫn dài hạn.

Nhanh hơn và to hơn

Ra đời khoảng một thập kỷ, nhưng Bách Hóa Xanh (BHX) mới có lãi từ quý II/2024 và bùng nổ số lượng cửa hàng trong hơn một năm qua. Sự chuyển mình của BHX có thể nói là vừa hay và vừa may.

Hệ sinh thái nhạc hàn lâm

Từ chỗ được xem là thể loại nhạc kén người nghe, nhạc cổ điển đang có bước chuyển mình mạnh mẽ và tạo thành một “hệ sinh thái” phục vụ nhiều nhóm khán giả.

Môn mới, cơ hội mới

Việc những môn thể thao mới phát triển và trở thành “thời thượng” không chỉ tạo sự thú vị cho người chơi mà còn tạo ra động lực mạnh mẽ cho một hệ sinh thái kinh tế đi kèm.

Nâng cấp chợ truyền thống

Dù đã 75 tuổi, nhưng mỗi ngày, bà Nguyễn Thị Lan vẫn sử dụng xe máy để di chuyển từ nhà mình ở phường Kim Long đến chợ Đông Ba, ngôi chợ nổi tiếng của TP Huế, để bán trầu cau.

Black Friday không còn ở vị trí độc tôn

Black Friday (thứ sáu đen tối) được xem là sự kiện mua sắm lớn bậc nhất hằng năm, diễn ra vào tuần thứ 4 của tháng 11, với những mức giảm giá “sập sàn” từ 50-70%, thậm chí hơn. Nhưng sự trỗi dậy mạnh mẽ của thương mại điện tử (TMĐT) những năm gần đây đã tác động đáng kể đến Black Friday.

Phim trường địa phương

Một bộ phim lấy bối cảnh ở một địa phương có thể giúp doanh số du lịch nơi đó tăng lên vài chục %. Không chỉ có vậy mà tư duy, năng lực về điện ảnh tại địa phương cũng có thể cải thiện mạnh mẽ sau khi có các đoàn làm phim lớn đến sản xuất...

Không “sale” thì “bỏ”

Những ngày gần đây, một hệ thống bán lẻ hàng thực phẩm tươi sống lớn thường xuyên bày bán giảm giá (sale) rất mạnh các loại rau, củ, quả. Chẳng hạn bốn quả chanh được đóng thành một vỉ và bán với giá chỉ… 3.000 đồng. Cam giảm giá đến 50%, từ 15.000 đồng/kg còn khoảng 7.500 đồng/kg.

Bánh mì và ngôn ngữ ẩm thực

Mới đây, ông lớn thức ăn nhanh (fast food) KFC tại Australia đã ra mắt món “Zinger bánh mì” trên thực đơn của mình. “Zinger bánh mì” là món ăn mang hương vị cơ bản bánh mì truyền thống của Việt Nam phối hợp với một số nguyên liệu đặc trưng của KFC như miếng phi-lê gà cay chiên giòn Zinger và các loại nước sốt của hãng này.

Tái cấu trúc hàng quán

Khoảng một tháng trước, Tập đoàn Central Plaza Hotel (Centel) của Thái Lan thông báo sẽ rút khỏi liên doanh Café Amazon tại Việt Nam.

Qua giai đoạn lỗ

Trong lĩnh vực tổ chức giải chạy bộ, hai-ba năm đầu có thể xem là giai đoạn “đầu tư”, các khoản thu về bao gồm tiền bán bib (lệ phí) và tiền tài trợ có thể thấp hơn so với chi phí tổ chức.

Làm sao để tránh “coin rác”, “lùa gà”

Cho đến thời điểm này, không rõ nhận định “hơn 90% dự án tiền số (crypto) thất bại” hay “99% dự án crypto thất bại” chính xác hơn, nhưng dù là hơn 90% hay 99% cũng đã cho thấy mức độ rủi ro vô cùng lớn của các dự án này, nhất là những dự án chưa được cơ quan chức năng cho phép hoạt động.

Xu hướng “món nhà làm”, “cơm mẹ nấu”

Giá cả tăng, hàng quán đóng cửa, xu hướng “ăn sạch” đang âm thầm thúc đẩy nhiều người nấu ăn ở nhà hơn là ăn ngoài và điều này đang âm thầm tác động đến nhiều lĩnh vực như bán lẻ, kinh doanh ăn uống (F&B)…

Chuỗi nhưng phải có lãi

Dưới các áp lực như chi phí, cạnh tranh, thanh lọc… các mô hình kinh doanh theo chuỗi buộc phải lựa chọn hiệu quả làm mục tiêu hàng đầu thay cho những mục tiêu có phần xa vời như “mở chuỗi để bán” hay “gồng lỗ để chờ có lãi”…