Trong bối cảnh thị trường Tết sôi động, hàng loạt sản phẩm “ăn liền” và đồ muối lên ngôi vì dễ bảo quản, dễ chế biến và hợp khẩu vị số đông. Từ muối gà, muối thịt bò cho đến các món chân giò muối, thực phẩm chế biến sẵn được nhiều gia đình lựa chọn để “đổi vị” trong những ngày sum họp.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Vĩnh Niên - Trưởng khoa Dinh dưỡng-Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm này có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe, đặc biệt là tim mạch và huyết áp. Phía sau hương vị đậm đà là hàm lượng muối (natri clorua - NaCl) không hề nhỏ.
Natri là yếu tố trực tiếp liên quan đến tăng huyết áp. Khi lượng muối đưa vào cơ thể vượt ngưỡng khuyến nghị, huyết áp có xu hướng tăng, kéo theo nhiều hệ lụy cho hệ tim mạch. Với những người đã mắc tăng huyết áp, việc ăn nhiều thực phẩm muối có thể làm xuất hiện các “đợt” tăng huyết áp mới, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn dù đang điều trị ổn định.
Không chỉ dừng lại ở huyết áp, tác động của chế độ ăn nhiều muối còn lan sang các cơ quan khác. Tăng huyết áp lâu dài là một trong những yếu tố nguy cơ dẫn đến suy tim và các biến chứng tim mạch. Bên cạnh đó, người có bệnh nền như bệnh thận cũng có thể đối mặt với nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn khi thường xuyên tiêu thụ thực phẩm giàu natri.
“Điều đáng lo là nhiều người tiêu dùng có tâm lý chủ quan, cho rằng các món muối này không chứa quá nhiều muối vì không có vị mặn gắt. Thực tế, trong quá trình chế biến và bảo quản, lượng natri tích lũy trong sản phẩm có thể cao hơn nhiều so với tưởng tượng”, bác sĩ Lâm Vĩnh Niên nhấn mạnh.
Vậy người tiêu dùng cần lưu ý gì khi sử dụng các thực phẩm muối trong dịp Tết? Theo chuyên gia, với những người đã được chẩn đoán tăng huyết áp – dù đang kiểm soát tốt hay chưa - nguyên tắc cơ bản là nên hạn chế tối đa, thậm chí tránh các món muối. Kiểm soát lượng muối đưa vào cơ thể là nền tảng trong điều trị và phòng ngừa biến chứng của bệnh tăng huyết áp.
Đối với những người chưa phát hiện bệnh, việc sử dụng thực phẩm muối cũng cần ở mức “nếm vị” thay vì ăn với số lượng lớn trong một bữa hoặc trong cả ngày. Việc cân đối khẩu phần, kết hợp nhiều món tươi, ít chế biến sẵn sẽ giúp giảm tổng lượng natri nạp vào cơ thể.
Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, chất lượng và an toàn thực phẩm cũng là vấn đề không thể bỏ qua. Đồ muối thường được sản xuất với mục đích bảo quản lâu, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn nguy cơ hư hỏng.
Người tiêu dùng cần quan sát kỹ cảm quan của sản phẩm: màu sắc có bất thường hay không, mùi vị có khác lạ, có xuất hiện dịch lạ hoặc nhớt trên bề mặt thực phẩm hay không. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy sản phẩm đã bị hư, không còn bảo đảm an toàn để sử dụng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Vĩnh Niên khuyến cáo, dù muối có tác dụng bảo quản, nhưng nếu quy trình sản xuất, bảo quản hoặc vận chuyển không bảo đảm, thực phẩm vẫn có thể bị nhiễm khuẩn và xuống chất lượng. Vì vậy, lựa chọn nguồn hàng uy tín, đọc kỹ nhãn mác, hạn sử dụng và bảo quản đúng cách là những bước cần thiết để giảm thiểu rủi ro.
Trong không khí rộn ràng ngày Tết, việc thưởng thức những món ăn đậm đà là điều khó tránh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, “ăn ngon” cần đi kèm với “ăn an toàn”. Giảm bớt thực phẩm muối, tăng cường rau xanh, trái cây và các món tươi không chỉ giúp bữa ăn cân bằng hơn mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch cho cả gia đình.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Vĩnh Niên nhấn mạnh, hãy coi muối như một gia vị cần kiểm soát chặt chẽ, không chỉ trong những ngày Tết mà cả trong sinh hoạt hằng ngày. Thói quen ăn nhạt hơn hôm nay có thể là “lá chắn” cho huyết áp và trái tim khỏe mạnh trong tương lai.
Cùng quan điểm này, bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3 chia sẻ thêm, nhiều món ăn truyền thống ngày Tết có hàm lượng muối và chất béo cao nếu sử dụng liên tục trong nhiều ngày, lượng muối và chất béo tích lũy dễ vượt mức khuyến nghị cho sức khỏe, đặc biệt với người ít vận động trong dịp Tết.
Chế độ ăn mặn kéo dài làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, gây giữ nước, phù, tăng gánh nặng cho tim và thận. Với người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh thận mạn, tim mạch, nguy cơ biến chứng trong và sau Tết là điều không hiếm gặp.
Ăn nhiều chất béo, nhất là mỡ động vật và món chiên rán, dễ gây đầy bụng, khó tiêu, làm tăng rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ và làm nặng các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, gout. Ở người cao tuổi, hệ tiêu hóa kém thích nghi, tình trạng này càng dễ biểu hiện rõ.
Bác sĩ Hiền khuyến cáo, Tết không cần kiêng khem quá mức, nhưng cần ăn có chọn lọc. Nên giảm bớt các món quá mặn, chỉ ăn lượng vừa phải giò chả, thịt mỡ và món chiên. Tăng cường rau xanh, canh thanh nhẹ, dưa quả tươi để cân bằng bữa ăn. Chia nhỏ khẩu phần, tránh ăn dồn nhiều món trong một bữa. Uống đủ nước, hạn chế rượu bia và duy trì vận động nhẹ mỗi ngày giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và giảm áp lực cho tim mạch, chuyển hóa.
Mâm cỗ Tết mang ý nghĩa tinh thần nhiều hơn dinh dưỡng, vì vậy ăn đúng mức, cân bằng và có chọn lọc sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với nhịp sinh hoạt ngày Tết.
![[Video] Dự kiến bổ sung thuốc điều trị ung thư, bệnh hiếm vào danh mục BHYT](https://cdn.nhandan.vn/images/96664fff867a18844cf7965e4e1c11784eb574e89a5c63e21b35a668172fa926e92cde0db0cc68f705e2963e4d0619cba24c53146d95e0329ce8e3afa924cac8/dung00-52-18-07still007.png.avif)
