Thu hút nhân lực cho nghề công tác xã hội: Cần chính sách đi trước

Dù nhu cầu của xã hội với nghề công tác xã hội rất lớn nhưng thực tế cho thấy, việc tuyển sinh tại nhiều trường và đào tạo người làm việc trong lĩnh vực này chưa cao. Một trong những nguyên nhân là các chính sách pháp luật chưa sâu sát nhu cầu của thị trường và người học.
Học sinh tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An, Hà Nội. (Ảnh: Molisa).
Học sinh tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An, Hà Nội. (Ảnh: Molisa).

Bất cập trong đào tạo nghề công tác xã hội

Công tác xã hội hướng đến trợ giúp cho các cá nhân, gia đình, nhóm và cộng đồng, đặc biệt là các đối tượng yếu thế như: Người nghèo, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người già, nạn nhân của bạo hành và tệ nạn xã hội... phát triển khả năng và sử dụng các nguồn lực riêng của họ và của cộng đồng, xã hội để giải quyết vấn đề khó khăn của mình.

Tuy hoạt động đào tạo, nghiên cứu công tác xã hội rất cần thiết nhưng tại Việt Nam, đây là một ngành đào tạo còn khá non trẻ, mới được đưa vào giảng dạy gần đây trong hệ thống đào tạo nghề nghiệp ở Việt Nam.

Theo Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, cả nước hiện đã có hơn 55 cơ sở đào tạo đang tiến hành đào tạo công tác xã hội ở bậc cao đẳng, cử nhân và một số cơ sở đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ. Cùng với đó, có 21 cơ sở dạy nghề có đào tạo chuyên ngành công tác xã hội.

Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, là một trong các cơ sở đào tạo ngành công tác xã hội. (Ảnh: HCMUSSH)

Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, là một trong các cơ sở đào tạo ngành công tác xã hội. (Ảnh: HCMUSSH)

Trong khi đó, nhu cầu thị trường với nhân lực ngành công tác xã hội rất lớn. Thống kê của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cho thấy, đến nay, đã có 425 cơ sở trợ giúp xã hội liên quan tới cung cấp dịch vụ công tác xã hội trên phạm vi cả nước. Trong số này, có 195 cơ sở công lập, 230 cơ sở ngoài công lập, hiện mới đáp ứng nhu cầu trợ giúp xã hội cho 30% đối tượng. Các dịch vụ như tiếp nhận, quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng các đối tượng bảo trợ xã hội; tổ chức hoạt động phục hồi chức năng, lao động sản xuất, dạy văn hóa, dạy nghề, giáo dục hướng nghiệp và cung cấp các dịch vụ công tác xã hội đã được tổ chức nhưng không đồng đều về chất lượng tại các địa bàn.

Cả nước hiện đã có hơn 55 cơ sở đào tạo đang tiến hành đào tạo công tác xã hội ở bậc cao đẳng, cử nhân và một số cơ sở đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ. Cùng với đó, có 21 cơ sở dạy nghề có đào tạo chuyên ngành công tác xã hội.

Tổng số cán bộ, nhân viên công tác xã hội hiện đang làm việc tại các cơ sở liên quan đến cung cấp dịch vụ công tác xã hội và mạng lưới tại cấp xã có khoảng 35 nghìn người.

Các tỉnh, thành phố thành lập mạng lưới cộng tác viên công tác xã hội, với số lượng khoảng 235 nghìn người. Trong đó, có hơn 35 nghìn công chức, viên chức và người lao động làm việc tại các cơ sở xã hội công lập và ngoài công lập, gần 100 nghìn người làm việc tại các hội, đoàn thể các cấp (phụ nữ, thanh niên, hội chữ thập đỏ, hội người cao tuổi, mặt trận tổ quốc, hội nông dân, liên đoàn lao động, cựu chiến binh); hơn 100 nghìn cộng tác viên giảm nghèo, phòng chống tệ nạn xã hội, bảo vệ trẻ em và phát triển cộng đồng…

Đội ngũ này tạo thành một mạng lưới cán bộ, nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội trợ giúp các nhóm đối tượng bảo trợ xã hội, người nghèo và các đối tượng xã hội khác tiếp cận, thụ hưởng các chính sách phúc lợi xã hội, y tế, giáo dục, học nghề, tìm việc làm để ổn định cuộc sống.

Một trong những bất cập khiến ngành công tác xã hội chưa phát triển đúng kỳ vọng là đội ngũ nhân sự vừa mỏng, vừa thiếu chuyên môn do một phần được đào tạo ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Báo cáo của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội chỉ rõ bất cập: “Do công tác xã hội chưa được công nhận là một nghề chuyên nghiệp nên phần lớn cán bộ nhân viên chưa qua đào tạo công tác hoặc được đào tạo từ nhiều nghề khác nhau. Cơ sở vật chất, trang thiết bị của các cơ sở, nhất là các cơ sở chỉnh hình và phục hồi chức năng cho người khuyết tật, người tâm thần còn nghèo nàn; phương pháp chăm sóc, điều trị và trợ giúp đối tượng tại các cơ sở còn nhiều hạn chế”.

Đặc biệt, các ngạch viên chức công tác xã hội chưa được ban hành đầy đủ các mã số ngạch, tiêu chuẩn ngạch nên ảnh hưởng vai trò, nhiệm vụ và tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, viên chức và nhân viên làm việc tại các cơ sở. Vì vậy, năng lực chăm sóc, trợ giúp các đối tượng của các cơ sở không cao, không phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.

Cùng với việc các đơn vị đào tạo đang nỗ lực thu hút học sinh, sinh viên lựa chọn ngành học đầy tiềm năng này, để đạt mục tiêu thu hút được nhân lực chất lượng cao, nút thắt đầu tiên cần được gỡ bỏ là những chính sách đối với người làm công tác xã hội.

Hoàn thiện chính sách để thúc đẩy nghề công tác xã hội

Để hoạt động đào tạo nghề công tác xã hội chuyên nghiệp bài bản, việc rà soát các quy định về nghề công tác xã hội trong các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách Việt Nam có liên quan rất cần thiết và quan trọng.

Khi đưa ra khuyến nghị để thúc đẩy triển vọng nghề công tác xã hội tại Việt Nam, TS Nguyễn Thị Minh (Học viện Tòa án, Tòa án Nhân dân tối cao) cho rằng, việc đầu tiên là giải quyết các vấn đề về chính sách do khuôn khổ pháp lý phát triển nghề công tác xã hội chưa được hoàn chỉnh. “Đặc biệt là vai trò, nhiệm vụ của cán bộ, viên chức, nhân viên công tác xã hội chưa được xác định cụ thể trong một số bộ luật, luật liên quan như: Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật Trẻ em....” - TS Nguyễn Thị Minh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng cần chăm lo, giải quyết những chính sách liên quan. Cụ thể như: chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với cán bộ, nhân viên công tác xã hội làm việc trong các cơ sở trợ giúp xã hội chưa được ban hành; sự phối hợp liên ngành còn hạn chế; chưa có cơ sở pháp lý quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trung tâm công tác xã hội cấp tỉnh.

Với y tế, một lĩnh vực rất cần sự tham gia tích cực của nghề công tác xã hội, PGS.TS Nguyễn Tuấn Hưng, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Y tế) cũng cho rằng, việc quy định chuẩn năng lực đối với nhân viên công tác xã hội nên được đưa vào những văn bản quy phạm pháp luật.

Đồng thời, để thu hút nhân lực vào ngành công tác xã hội, cần có chế độ tuyển dụng, đãi ngộ, mã ngạch viên chức phù hợp để có nhân viên công tác xã hội được đào tạo chính quy, chuyên trách đảm nhận và thay thế cho các đối tượng khác hiện đang làm việc trong lĩnh vực công tác xã hội bệnh viện: Bác sĩ, điều dưỡng, đa ngành lĩnh vực y tế - xã hội học.

“Các cơ sở khám, chữa bệnh cần có đội ngũ nhân viên công tác xã hội được đào tạo chính quy và được trang bị đầy đủ hơn về kiến thức và kỹ năng trong công tác hỗ trợ người bệnh” - PGS.TS Nguyễn Tuấn Hưng cho hay.

Các chuyên gia cho rằng, trên cơ sở những kết quả rà soát đưa ra những thiếu sót, bất cập, những quy định không còn phù hợp, những thiếu hụt chưa có quy định, đồng thời đề xuất lộ trình sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho việc phát triển nghề công tác xã hội ở Việt Nam. Điều này cũng là cơ sở để các cơ sở đào tạo chuẩn hóa chương trình học, nâng cao chất lượng dạy và học, thu hút thêm nguồn nhân lực, nhân tài.

Có thể bạn quan tâm

Trẻ hào hứng tham gia các hoạt động trò chơi dân gian, hoạt động nghệ thuật sáng tạo. (Ảnh: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng

Rối loạn cảm xúc, lo âu, trầm cảm, tự gây thương tích để giải tỏa căng thẳng… những vấn đề liên quan sức khỏe tâm thần của trẻ em đang có xu hướng gia tăng. Trong đó, áp lực học tập, ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội… là những nguyên nhân phổ biến.

Chăm sóc cải xoăn hữu cơ trong nhà màng tại trang trại Hoa Viên, xã Yên Xuân, Hà Nội. (Ảnh: HOA VIÊN)

Mở đường cho nông nghiệp hữu cơ

Những năm qua, nông nghiệp hữu cơ tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, vươn lên vị trí thứ năm trong khu vực châu Á về diện tích canh tác. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu mở rộng quy mô và nâng cao giá trị sản phẩm, ngành nông nghiệp cần tập trung hơn nữa việc giải quyết những khó khăn, thách thức.

Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2025. (Ảnh nhandan.vn)

Tổ chức các hoạt động thiết thực, hiệu quả vào Tháng hành động vì bình đẳng giới năm 2026

Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026 có chủ đề “Bình đẳng giới trong lao động, sản xuất-động lực tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội”. Các hoạt động trong Tháng hành động cần được tổ chức thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tránh hình thức.

Tin nổi bật ngày 7/10: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama

Tin nổi bật ngày 7/10: Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama

Ngày làm việc thứ ba Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; Coi trọng truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Panama; Công an Lạng Sơn bắt giữ đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm… là một số tin tức nổi bật ngày 7/10.

Anh Nguyễn Trọng Tường (giữa) đã có nhiều năm đồng hành cùng người trồng cà-phê - một hành trình hai chiều anh học hỏi từ kinh nghiệm của người nông dân, đồng thời chia sẻ những kiến thức thiết thực. (Ảnh: ILO/Linh Pham)

Từ học viên thành người “truyền lửa”: Hành trình đưa an toàn lao động về với các nông trại cà-phê

Làm quen với phương pháp cải thiện điều kiện làm việc tại cộng đồng (WIND) của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) từ năm 2022, đến nay, anh Nguyễn Trọng Tường - cán bộ hỗ trợ nông nghiệp đã trở thành người trực tiếp đứng lớp, mang kiến thức an toàn, sức khỏe nghề nghiệp đến với hàng trăm nông dân trồng cà-phê tại Tây Nguyên.

Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố kiểm tra vật chất cứu hộ cứu nạn tại xã Duy Nghĩa. (Ảnh: QUANG CƯỜNG)

Ứng phó mưa bão: Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng yêu cầu bố trí lực lượng, phương tiện ứng trực tại các khu vực xung yếu

Ngày 7/10, đoàn công tác Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng do đồng chí Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố làm trưởng đoàn, kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tại phường Hội An Đông và xã Duy Nghĩa.

 Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến phát biểu khai mạc lớp tập huấn. (Ảnh: Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai)

Nâng cao năng lực quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng

Lớp tập huấn được tổ chức trong khuôn khổ Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030”. Đây là hoạt động nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ tập huấn viên cấp tỉnh, tạo lực lượng phổ biến kiến thức, kỹ năng quản lý rủi ro thiên tai đến cơ sở và cộng đồng.

Sản xuất thiết bị điện công nghệ cao tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: nhandan.vn)

Người tham gia nhận sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử như thế nào?

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử cho người tham gia để giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Sau đây là hướng dẫn cụ thể cách nhận và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử.

Chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên hỗ trợ người dân xã Xa Dung khắc phục thiệt hại về nhà ở do ảnh hưởng thiên tai. (Ảnh: LÊ LAN)

Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hỗ trợ 127 gia đình ở Điện Biên bị thiệt hại do thiên tai

Kịp thời hỗ trợ tỉnh Điện Biên triển khai khắc phục hậu quả thiên tai, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa quyết định trích 3,76 tỷ đồng từ nguồn cứu trợ Trung ương để Điện Biên hỗ trợ 127 hộ gia đình có nhà bị thiệt hại và hộ phải di dời do ảnh hưởng thiên tai.

[Video] Rà soát kiểm tra các cầu yếu và công trình vượt sông có nguy cơ bị sạt lở, hư hỏng do mưa lũ

[Video] Rà soát kiểm tra các cầu yếu và công trình vượt sông có nguy cơ bị sạt lở, hư hỏng do mưa lũ

Cục Đường bộ Việt Nam vừa ban hành văn bản gửi các Khu Quản lý đường bộ, Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố cùng các nhà đầu tư dự án giao thông, yêu cầu chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó nguy cơ ngập lụt, lũ quét nhằm bảo đảm giao thông thông suốt và an toàn trên toàn mạng lưới đường bộ.

[Video] Trạm sạc phải dùng chung cho mọi xe điện từ giữa 2027

[Video] Trạm sạc phải dùng chung cho mọi xe điện từ giữa 2027

Bộ Công Thương vừa ban hành quy định quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ và trạm sạc xe điện. Quy định mới yêu cầu các trạm sạc phải bảo đảm đầy đủ khả năng kỹ thuật về chuẩn cổng kết nối, chế độ sạc cùng các thông số liên quan nhằm phục vụ việc dùng chung cho mọi phương tiện giao thông chạy điện có tính tương thích.