Khi áp lực thuế đối ứng được chia đều…
Từ rạng sáng 1/8/2025 (theo giờ Việt Nam), Nhà Trắng đã đăng tải Sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump về việc điều chỉnh mức thuế đối ứng. Theo đó, Hoa Kỳ quyết định điều chỉnh mức thuế đối ứng cho 69 quốc gia và vùng lãnh thổ, với Việt Nam mức thuế đối ứng đã giảm từ 46% xuống còn 20%. Đối với hàng trung chuyển, 69 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ cùng chịu mức thuế quan 40%.
Theo Bộ Công thương, đây là kết quả của nỗ lực đàm phán không ngừng giữa hai nước từ tháng 4 đến nay. Trên nguyên tắc cởi mở, xây dựng, bình đẳng, tôn trọng độc lập, tự chủ, thể chế chính trị, cùng có lợi và cân nhắc tới trình độ phát triển của nhau, Việt Nam và Hoa Kỳ đã tập trung thảo luận và đạt được nhiều tiến bộ trong các vấn đề như thuế quan, quy tắc xuất xứ, hải quan, nông nghiệp, các biện pháp phi thuế quan, thương mại số, dịch vụ và đầu tư, sở hữu trí tuệ, phát triển bền vững, chuỗi cung ứng, hợp tác thương mại...
Sau hơn 3 tháng kể từ khi ngỡ ngàng đối mặt với mức thuế đối ứng cao ngất ngưởng (46%) mà Tổng thống Donald Trump từng đưa ra, có vẻ phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam đã bình tĩnh tiếp nhận thông tin về mức thuế đối ứng này. Bởi thực tế, dù mức thuế Hoa Kỳ áp cho hàng hóa Việt Nam cao hơn (khoảng 1%) so một số quốc gia trong khu vực như: Thái Lan, Campuchia, Indonesia... nhưng so với các “đối thủ” thương mại trực tiếp có mức thuế cao hơn, Việt Nam vẫn có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Tùy từng ngành hàng, phân khúc sản phẩm mà lợi thế cạnh tranh giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ tại thị trường Mỹ đã thay đổi. Đơn cử, với ngành dệt may, theo phân tích của Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam Trương Văn Cẩm, các nước chiếm thị phần nhập khẩu lớn vào thị trường này là Trung Quốc và Ấn Độ đều bị áp mức thuế cao. Trong khi đó, Việt Nam và Bangladesh đều được áp dụng mức thuế 20% sẽ tạo ra “một thế trận mới”, vừa có thách thức, vừa có cơ hội cho doanh nghiệp.
Ông Cẩm chỉ ra, Bangladesh có lợi thế về chi phí sản xuất nhờ nhân công giá rẻ và phần nào tự chủ được nguồn cung vải đầu vào cho sản xuất may mặc. Tuy nhiên, do cơ cấu hàng dệt may xuất khẩu vào thị trường Mỹ của Việt Nam tương đồng với Trung Quốc, nên Việt Nam sẽ có lợi thế hơn Bangladesh trong việc bù đắp nguồn cung may mặc. So với các quốc gia có mức thuế thấp hơn như Thái Lan (19%) hay Nhật Bản (15%), các ngành nhạy cảm với giá cả như dệt may, giày dép và đồ gỗ của Việt Nam sẽ chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn trên thị trường Mỹ. Tuy nhiên, điều này không quá đáng lo ngại nếu doanh nghiệp Việt Nam biết cách tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng để giữ chân khách hàng.
Cơ hội khẳng định vai trò đối tác thương mại có trách nhiệm
Trở về Việt Nam sau gần một tháng trực tiếp đi khảo sát thị trường Mỹ, bà Kim Minh Ngọc - Giám đốc thị trường của Công ty cổ phần Kim Hoàng chia sẻ, thật ra chúng tôi không mấy bất ngờ với mức thuế là phía Hoa Kỳ công bố áp dụng chính thức, thậm chí, công ty còn có phương án cho mức thuế đối ứng cao hơn. Từ trước đến nay, “nút thắt” cho mặt hàng đồ gỗ Việt Nam chính là vấn đề vùng nguyên liệu. Song với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về điểm này, tỷ lệ nội địa hóa hơn 50% không khó bởi nguyên liệu gỗ trong nước chiếm gần 60%. Quan trọng là cơ quan chức năng Việt Nam có thể đàm phán biểu mẫu riêng cho hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ để doanh nghiệp dễ thực hiện hơn.
Chia sẻ quan điểm này, bà Nguyễn Thị Minh Thanh, Phó Giám đốc Công ty cổ phần gỗ Hưng Thanh (tỉnh Bắc Ninh) cho biết, cơ hội cho ngành gỗ Việt Nam vẫn còn rộng mở nếu các doanh nghiệp kịp thời thích ứng, xây dựng chiến lược nội địa hóa nguyên liệu và chứng minh xuất xứ minh bạch, củng cố nền tảng, vượt qua rào cản thương mại, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu vào thị trường Mỹ.
Với ngành tôm xuất khẩu, dẫn con số thống kê trong tháng 7/2025, bà Lệ Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, thị trường Mỹ ghi nhận giá trị xuất khẩu ước đạt 145,8 triệu USD. Nguyên nhân chủ yếu đến từ ảnh hưởng của chính sách thuế đối ứng mà nước này áp dụng từ ngày 1/8/2025, cùng với thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp khiến cho việc xuất khẩu của doanh nghiệp bị xáo trộn, đơn hàng sụt giảm, niềm tin thị trường cũng trở nên lung lay. Trường hợp kết quả này được giữ nguyên vào tháng 12 tới đây, nguy cơ mất thị trường Mỹ với các sản phẩm tôm Việt Nam là hiện hữu.
Tuy nhiên, theo đại diện của VASEP, hiện nay, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam tập trung vào sản phẩm chế biến, giá trị gia tăng cao cung cấp cho Mỹ- thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Nếu thị phần của Ấn Độ - đối thủ cạnh tranh trực tiếp, sụt giảm do phải chịu mức thuế 25%, có thể một phần đơn hàng sẽ được chuyển sang Việt Nam. Thực tế, phần lớn các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam từng vượt qua cú sốc thuế khi Hoa Kỳ liên tục áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm thủy sản nhập khẩu từ Việt Nam.
Với quan điểm thuế quan không phải điểm kết thúc, mà là tín hiệu để đổi mới, theo ông Lương Hoàng Thái, Cục trưởng Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương), các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam từng thể hiện khả năng chống chịu, ứng phó thách thức và họ hoàn toàn có thể tiếp tục làm được điều đó, nếu có sự kết hợp đúng đắn giữa đổi mới, khả năng thích ứng và hỗ trợ chính sách. Điều cần thiết lúc này là tập trung, kiên cường và linh hoạt để thích nghi. Nếu doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt thời điểm này để tính toán và điều chỉnh, thì sẽ không chỉ vượt qua giai đoạn thử thách của chính sách thuế quan, mà còn vươn lên mạnh mẽ hơn, bền vững hơn và cạnh tranh hơn.
Thuế đối ứng không chỉ là áp lực, còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định năng lực thích ứng, khẳng định vai trò đối tác thương mại có trách nhiệm, nâng cấp chuỗi giá trị quốc gia, chuyển đổi mô hình tăng trưởng bền vững, và sẵn sàng cải cách để hòa nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”.
Bà Lệ Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)
