Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xây dựng nhà ở xã hội ở Đắk Lắk

Theo đó, chỉ tiêu xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk sau hợp nhất của năm 2025 về cơ bản không đạt được kế hoạch đề ra. Song qua đó, đã nhận diện được những căn nguyên để có hướng xử lý, khắc phục nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Nhiều vướng mắc, tồn đọng

Theo kế hoạch, giai đoạn 2025-2030, tỉnh Đắk Lắk được giao hoàn thành 38.007 căn nhà ở xã hội (đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất tại Kết luận số 44-KL/TU, ngày 28/8/2025); trong đó, năm 2025 được giao hoàn thành và khởi công 2.255 căn nhà ở xã hội trong số 2.800 căn được giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, theo Nghị quyết số 19 ngày 16/7/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh và Quyết định số 881/QĐ-UBND ngày 13/8/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, theo Sở Xây dựng, tiến độ đầu tư nhà ở xã hội tại địa bàn trong năm 2025 chỉ có thể hoàn thành 1.348 căn và khởi công được 907 căn. “Như vậy, kết quả thực hiện phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh năm 2025 không đạt theo chỉ tiêu của Chính phủ và Ủy ban nhân dân tỉnh giao”, báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk nêu rõ.

Theo phân tích của Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk qua hiện thực triển khai, vận động đầu tư nhà ở xã hội trên địa bàn trong những năm qua cho thấy, vẫn có những vướng mắc, tồn đọng, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung và trở ngại ở một số dự án đã đăng ký đầu tư và triển khai thực tế.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk Lê Hùng cho rằng, nỗ lực của ngành xây dựng địa phương cùng các doanh nghiệp, chủ đầu tư trong tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội là hết sức tích cực. Song về cơ bản, các dự án vẫn bị lúng túng về các điều kiện pháp lý, tiến độ và chủ trương đầu tư cùng năng lực thực tại của các nhà đầu tư.

Với các dự án đầu tư nhà ở xã hội theo tinh thần sử dụng quỹ đất thương mại ở các dự án đầu tư đô thị do luật định, công tác đánh giá, thẩm định, thiết kế lại các không gian, quỹ đất sử dụng… và bàn giao thực địa, vẫn có sự “lệch pha” về các mặt thủ tục pháp lý, tiến độ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật. Một số dự án đã triển khai vẫn có trở ngại do những thay đổi trong chủ trương, quyết định đầu tư chung, quy hoạch địa phương…

Tiếp đó là yêu cầu cân đối nguồn lực đầu tư, cơ hội thương mại hóa ở các dự án nhà ở xã hội. Một thực tế đáng ghi nhận, là có dự án đầu tư theo chủ trương trước đây với số cao tầng hạn chế, nên khó cân đối với hệ số sử dụng đất hiệu quả, khiến chủ đầu tư khó khăn về nguồn tài chính. Một số quyết sách, ưu tiên đối tượng mua nhà ở xã hội trước đây cũng phải có sự điều chỉnh, thay thế dần qua thời gian, khiến các chủ đầu tư ngần ngại về hiệu quả kinh tế có được. Một số đối tượng được ưu tiên vay mua nhà ở xã hội khi đi vào thanh khoản thực tế lại bị vướng mắc, không đủ điều kiện, càng khiến cho các dự án đầu tư nhà ở xã hội bị trở ngại tiến độ và pháp lý.

Ngoài ra, một số dự án đầu tư nhà ở xã hội đã được quy hoạch, khi khớp nối các bản đồ, hiện trạng quy hoạch, lại có sự chồng lấn địa giới nhất định, chưa được thuận lợi trong tổ chức đo đạc, giao đất, giải tỏa đền bù, trở thành chậm tiến độ so với kế hoạch đề ra. Một số dự án sử dụng nguồn ngân sách lại ảnh hưởng từ hoạt động đầu tư của các chủ đầu tư trước đó, trong các dự án đầu tư khác, cần được đánh giá, kiểm tra lại, cần có thời gian đối chiếu.

Do đó, nhìn chung các dự án nhà ở xã hội đã ghi nhận đầu tư tại địa bàn Đắk Lắk trong thời gian qua đã có những trở ngại nhất định, nên không bảo đảm được tiến độ đã cam kết, cũng như khả năng phân phối, bố trí hoàn thiện nhà ở và đất ở theo quy hoạch. Con số nhà ở thực tiễn đã đầu tư được vẫn còn hạn chế, nhưng vẫn chưa được thuận lợi trong cung ứng cho nhu cầu người dân, cũng là một căn nguyên khiến tiến độ thúc đẩy các dự án theo chủ đầu tư bị hạn chế…

Tất cả những vướng mắc, tồn đọng đó đã khiến mục tiêu đầu tư các dự án nhà ở xã hội, và chỉ tiêu cam kết của tỉnh Đắk Lắk trong năm 2025 là không thể hoàn thành.

Bốn giải pháp cùng năm 2026

Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk căn cứ thực trạng triển khai xây dựng nhà ở xã hội và xu hướng phát triển quỹ nhà ở, diện tích nhà ở tại địa bàn trong năm 2026, đề xuất bốn giải pháp cơ bản giúp khắc phục các vướng mắc, thúc đẩy nhanh tiến độ đầu tư và vận động đầu tư quỹ nhà ở xã hội địa phương.

Thứ nhất, địa phương cần đôn đốc các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội khẩn trương hoàn thành các tiến độ đầu tư đã cam kết. Đây là giải pháp mang tính ưu tiên và thực tế từ cơ sở triển khai các dự án nhà ở xã hội tại địa phương lâu nay, căn cứ vào những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đối mặt. Để tháo gỡ những trở ngại pháp lý theo quy định, hỗ trợ các chủ đầu tư thuận lợi tổ chức, cơ cấu triển khai các dự án, về dòng vốn, về thay đổi thiết kế kỹ thuật, tác động từ thay đổi quy hoạch…, địa phương phải cùng bám sát tiến độ các dự án, xác định trách nhiệm thực thi đầu tư là tinh thần chung.

Thứ hai, chính quyền và các cấp, các ngành quản lý cần tạo điều kiện xúc tiến hỗ trợ các nhà đầu tư nhà ở xã hội được sự thuận lợi trong các bước triển khai và quyết định đầu tư. Thực tế trên cơ sở 16 khu đất đã được tỉnh Đắk Lắk quy hoạch các dự án nhà ở xã hội, có một số khu đất không thuận lợi trong bồi thường giải phóng mặt bằng, cũng như đấu nối hạ tầng kỹ thuật. Ngành xây dựng đề nghị địa phương cân đối ngân sách để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng và đấu nối, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật sớm. Đồng thời, địa phương cần rà soát về hiện trạng sử dụng đất, qua các khâu quy hoạch, để có thể lựa chọn một số khu đất khác có diện tích tương đương nhưng tiến độ thuận lợi hơn, khi cần sẽ thay thế cho các vị trí đất bị vướng mắc.

Với các khu đất thuận lợi triển khai, tỉnh cần hoạch định rõ các thủ tục pháp lý liên quan để tiến hành kêu gọi, lựa chọn các nhà đầu tư tham gia xây dựng nhà ở xã hội ngay từ trong quý 1/2026. Công tác này đang được Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk xúc tiến khẩn trương, song rất cần có được sự quan tâm phối hợp chung từ các sở, ngành hữu quan, nhất là tinh thần các chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư đang hoạt động trên địa bàn. Trong đó, định hướng vận động, tư vấn các nhà đầu tư đang có tinh thần hợp tác, tìm cơ hội làm ăn tại địa phương là rất quan trọng, xuất phát từ các cấp quản lý, lãnh đạo tỉnh.

Đặc biệt, theo chỉ đạo của lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, các ngành quản lý chức năng cần rà soát lại quy hoạch để điều chỉnh số lượng tầng cao xây dựng tại các khu đất phát triển nhà ở xã hội, nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất mà vẫn bảo đảm các yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật.

Cuối cùng, theo định hướng vận động, chủ trương chung, ngành Xây dựng cần hiện thực hóa việc định dạng khối lượng diện tích nhà ở phát triển ở địa phương, nên cần thành lập Quỹ phát triển nhà tỉnh Đắk Lắk, đẩy mạnh đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách. Cụ thể, địa phương cần dành tối thiểu 20% kinh phí từ các kết quả đấu giá quyền sử dụng đất để bổ sung nguồn vốn hoạt động của Quỹ này nhằm hiện thực hóa, thực tế hóa năng lực đầu tư của địa phương.

Theo ông Lê Hùng, bốn giải pháp này trước mắt đặt ra những yêu cầu cơ sở cho mục tiêu hoàn thiện các điều kiện và bối cảnh thuận lợi để triển khai các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Sẽ vẫn còn những yêu cầu và vấn đề có liên quan khác tiếp tục được đặt ra, rà soát, mới có thể tạo điều kiện tốt hơn, và thu hút hiệu quả hơn sự tham gia, đóng góp của các tổ chức, nhà đầu tư.

Trong đó, theo định hướng mới, nguồn lực đầu tư kinh tế tư nhân là một yêu cầu quan trọng, song phải cần hòa hợp, đồng bộ với các chủ trương lớn từ ngân sách địa phương. Phải hài hòa được quyền lợi các nhà đầu tư trong khi vẫn cân đối hợp lý với nguồn ngân sách đầu tư công, là yêu cầu trọng yếu để các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk được triển khai thuận lợi trong năm 2026, tạo đà hướng đến hoàn thành các mục tiêu của giai 2026-2030.