Thành phố Hồ Chí Minh cam kết xử lý dứt điểm

Hàng loạt sai phạm

KCN-TTCN Lê Minh Xuân do Công ty TNHH MTV Đầu tư kinh doanh nhà Khang Phúc làm chủ đầu tư và kinh doanh hạ tầng, nằm trên địa bàn xã Bình Lợi và xã Tân Nhựt (thuộc huyện Bình Chánh cũ). Hiện nay, KCN Lê Minh Xuân có 164 cơ sở đang hoạt động, còn khu TTCN là 110 cơ sở. Từ những phản ánh qua đường dây nóng, tháng 5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), Công an Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương tổ chức các hoạt động kiểm tra, khảo sát, xác minh “điểm nóng” môi trường này.

Tại đây, đoàn kiểm tra đã phát hiện nhiều hành vi vi phạm nghiêm trọng trong thời gian dài của các cơ sở. Trong số 100 cơ sở bị kiểm tra đợt 1, có đến 87 cơ sở bị lập biên bản vi phạm hành chính với 286 hành vi (13 cơ sở còn lại đã chấm dứt hoạt động, mới nhận chuyển nhượng nhà xưởng chưa đi vào hoạt động hoặc vụ việc đang được cơ quan công an thụ lý xác minh). Đại diện Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường cho biết, đến thời điểm hiện tại, các cơ sở vi phạm đã nộp phạt hơn 15,2 tỷ đồng so với mức xử phạt dự kiến khoảng 16 tỷ đồng (còn 4 cơ sở chưa nộp). Riêng 5 vụ việc có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật chuyên ngành, pháp luật hình sự và tố tụng hình sự, đến nay, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi tố ba vụ việc. Với hai cơ sở còn lại, cơ quan chức năng đang củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thực trạng này chính là ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận cơ sở còn thấp, vì lợi ích kinh tế nên không tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường. Chủ đầu tư hạ tầng KCN-TTCN chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, thiếu biện pháp giám sát, kiểm tra chuỗi cơ sở thứ cấp. Công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng tại địa phương có thời điểm chưa thường xuyên, kịp thời và chưa xử lý dứt điểm vi phạm. Một số cán bộ được giao nhiệm vụ bảo vệ môi trường chưa làm hết trách nhiệm. Việc xem xét, xác nhận và cấp giấy phép môi trường tại một số thời kỳ chưa đánh giá đầy đủ loại hình sản xuất, nguồn phát sinh, quy trình xử lý rác thải… dẫn đến có trường hợp giấy phép môi trường được cấp không đúng thẩm quyền, không phù hợp với quy mô, tính chất hoạt động và mức độ tác động đến môi trường, tạo khoảng trống trong kiểm soát nguồn thải.

Sau khi đoàn liên ngành kết thúc quá trình kiểm tra, UBND xã Tân Nhựt đã phối hợp với KCN Lê Minh Xuân rà soát hệ thống đấu nối nước thải của các cơ sở trong khu TTCN. Đến thời điểm hiện tại đã kiểm tra đấu nối thuộc 19 cơ sở. Chính quyền địa phương cũng ban hành công văn về việc giám sát, kịp thời ngăn chặn các hành động sản xuất gây ô nhiễm môi trường tại khu vực này. Theo đó, lực lượng công an xã được giao xây dựng kế hoạch, chịu trách nhiệm tuần tra, giám sát tình hình hoạt động của các cơ sở, doanh nghiệp từ sau 17 giờ đến 7 giờ 30 phút hôm sau và tăng cường xử phạt các hành vi vi phạm về vệ sinh môi trường thông qua nhiều kênh tiếp cận.

Hiện đã có bốn doanh nghiệp hoạt động ngành nghề nhuộm tại xã Tân Nhựt tiến hành di dời máy móc thiết bị hoặc cho thuê hoạt động ngành nghề khác. Mới đây, địa phương này đã kiến nghị Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh đưa vào danh sách di dời 6 cơ sở gây ô nhiễm môi trường, không phù hợp quy hoạch nằm ngoài KCN-TTCN Lê Minh Xuân. “Nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm tại KCN-TTCN Lê Minh Xuân, UBND xã kiến nghị UBND Thành phố Hồ Chí Minh xem xét, chuyển đổi công năng sử dụng khu vực này sang phục vụ mục đích công cộng, các dự án khu công nghệ cao, khu công nghệ sinh thái hoặc các dự án khác không gây ô nhiễm môi trường, phù hợp với quan điểm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các Chỉ thị 02 và 20, phù hợp với Luật Phát triển đô thị cũng như định hướng phát triển của thành phố”, ông Phạm Nhật Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Nhựt đề xuất.

Ba câu hỏi và 10 nhiệm vụ

Tại buổi làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường vào chiều 25/8, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho biết, lần này, thành phố xác định phải xử lý theo hướng tổng thể, đồng bộ, căn cơ và lâu dài thay vì chỉ tập trung vào từng hành vi vi phạm. Nguyên nhân ô nhiễm, nguồn phát sinh cùng những bất cập trong công tác quản lý sẽ được đào sâu để giải quyết triệt để, trả lời cụ thể ba câu hỏi quan trọng, rằng: “Nguồn ô nhiễm từ đâu? Ai chịu trách nhiệm? Và làm thế nào để không tái diễn?”.

Đặt mục tiêu xử lý dứt điểm, tránh tái phạm tình trạng ô nhiễm trầm trọng tại KCN-TTCN Lê Minh Xuân, Thành phố Hồ Chí Minh đề ra 10 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, làm rõ trách nhiệm và tiến độ thực hiện. Trước mắt, sẽ xây dựng và tổ chức thực hiện “Kế hoạch xử lý tổng thể điểm nóng môi trường Lê Minh Xuân”, tập trung xác định rõ từng nguồn ô nhiễm, từng cơ sở, từng nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn hoàn thành, kết quả đầu ra. Thành phố cam kết sẽ tổ chức theo dõi, kiểm tra tiến độ thực hiện.

Bên cạnh danh sách đã bị kiểm tra, xử lý, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ rà soát toàn bộ các cơ sở đang hoạt động tại KCN-TTCN Lê Minh Xuân. Việc phân loại dựa trên ngành nghề, nguyên liệu sử dụng, lượng nước sử dụng, lưu lượng và tính chất nước thải, khí thải, chất thải nguy hại, lịch sử vi phạm, tình trạng giấy phép môi trường và mức độ ảnh hưởng đến khu dân cư. Trên cơ sở đó, thành phố sẽ thực hiện quản lý theo mức độ rủi ro, tập trung nguồn lực kiểm tra những cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao nhất.

Thời gian tới, thành phố triển khai quy trình kiểm tra chuyên sâu và xử lý nghiêm các cơ sở có dấu hiệu vi phạm. Tập trung vào các cơ sở thuộc nhóm ngành nghề có nguy cơ ô nhiễm cao, đặc biệt là nhuộm, xi mạ, hóa chất, xử lý chất thải, pin, ắc-quy, cao su, nhựa và các cơ sở phát sinh chất thải nguy hại. Việc kiểm tra thực hiện từ quy trình sản xuất, nguyên liệu đầu vào đến toàn bộ quá trình phát sinh, thu gom, xử lý, chuyển giao chất thải. Cùng với đó là rà soát, khắc phục ngay những bất cập của hệ thống hạ tầng môi trường, làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp phát sinh chất thải và đơn vị quản lý hạ tầng.

Việc xử lý các điểm ô nhiễm đất, nước, kênh mương hay các điểm xả thải trên địa bàn thành phố trong thời gian tới phải xác định rõ “5 yếu tố cốt lõi”, gồm: nguồn gây ô nhiễm, mức độ ô nhiễm, chủ thể chịu trách nhiệm, biện pháp xử lý và thời hạn hoàn thành. Thành phố cũng sẽ rà soát hồ sơ quản lý chất thải của từng cơ sở có phát sinh chất thải nguy hại để thắt chặt quy trình kiểm tra việc phân loại, lưu giữ, chuyển giao và xử lý. Toàn bộ quá trình cấp phép, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và tiếp nhận, giải quyết phản ánh của người dân đối với khu vực Lê Minh Xuân qua các thời kỳ sẽ tiếp tục được rà soát để chấn chỉnh, khắc phục, xử lý theo đúng quy định, phù hợp với tính chất cũng như mức độ trách nhiệm.

Thành phố sẽ thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh theo quy trình “Tiếp nhận-phân loại-kiểm tra-xử lý-phản hồi” để chấm dứt tình trạng người dân phản ánh nhiều lần nhưng không biết cơ quan nào chịu trách nhiệm, kết quả giải quyết đến đâu. Đồng thời triển khai các giải pháp phục hồi môi trường, kiểm soát lâu dài để không tái diễn. “Thành phố tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Đoàn kiểm tra và sẽ tập trung chỉ đạo với tinh thần: Xử lý đúng nguồn - đúng hành vi - đúng trách nhiệm; khắc phục đúng vấn đề - đúng thời hạn; kiểm soát chặt để không tái diễn. Mục tiêu cuối cùng là đưa khu vực Lê Minh Xuân từ một điểm nóng ô nhiễm trở thành khu vực có môi trường được kiểm soát ổn định, có dữ liệu quan trắc, có cơ chế giám sát và có trách nhiệm cụ thể của từng chủ thể”, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho hay.