Qua giám sát, khu tái định cư Co Hương-bản Ngàm, xã Tam Thanh đã hoàn thành xây lắp, bố trí tái định cư cho 36 hộ; khu tái định cư bản Muống, xã Trung Hạ triển khai trên diện tích 2,9ha có tổng mức đầu tư gần 26 tỷ đồng, phấn đấu hoàn thành, bố trí tái định cư cho 43 hộ trước mùa mưa bão năm 2026.
Các địa phương cũng đã giải ngân 745 triệu đồng hỗ trợ 14 hộ di chuyển khỏi khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi thiên tai, tái xây lắp nhà ở xen ghép với cộng đồng dân cư sở tại. Đến nay, gần 40% số hộ đã di chuyển, xây lắp nhà tại nơi ở mới đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Có 109 hộ thiệt hại, ảnh hưởng bởi thiên tai cũng đã hoàn thành xây lắp, cư trú ổn định trên mặt bằng tái định cư ở bản Sạy, xã Trung Thành và bản Lở, xã Thiên Phủ có tổng mức đầu tư gần 24,5 tỷ đồng từ nguồn ngân sách bố trí theo Đề án sắp xếp dân cư của tỉnh Thanh Hóa và vốn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, giai đoạn 2021-2025.
Tại thời điểm này, gần 28% số hộ tái định cư đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở cùng tài sản trên đất.
Tại xã Pù Luông có 3 hộ đã di chuyển khỏi khu vực ảnh hưởng bởi thiên tai, tái định cư xen ghép trong cộng đồng dân cư sở tại, trong đó 2 hộ đã được hỗ trợ 90 triệu đồng theo chính sách hỗ trợ di chuyển nhà ở hiện hành, một hộ chưa giải ngân được nguồn hỗ trợ do xây lắp nhà ở trên đất lúa.
Bên cạnh đó, có một hộ được hỗ trợ xây lắp nhà ở từ nguồn huy động, phân bổ theo Chỉ thị 22 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa về vận động, hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách, hộ còn khó khăn về nhà ở trên địa bàn tỉnh trong năm 2024 và 2025.
Thực tiễn cho thấy, vẫn còn nhiều hộ sinh sống ở khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi thiên tai nhưng chưa cập nhật, thực hiện phương án di chuyển, tái định cư, bảo đảm ổn định cuộc sống.
Vùng thượng du Thanh Hóa thường xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan, dân cư sinh sống trên đất dốc, dưới chân các ngọn núi nên tiềm ẩn, phát sinh những tai họa khó lường.
Tháng 4 năm nay, hiện tượng mưa đá xảy ra ở nhiều địa phương trong tỉnh Thanh Hóa, nhất là dông, lốc vào thời điểm chuyển tiết, giao mùa đã gây thiệt hại về người, tài sản. Cụ thể, khoảng 22 giờ ngày 28/4, trên địa bàn xã miền núi Nam Xuân xảy ra mưa lớn kèm dông lốc làm tốc mái 9 ngôi nhà ở dân sinh, đặc biệt gió lốc mạnh làm ngôi nhà sàn của ông Vi Văn Nọi ở bản Cua bị đổ sập, đè một thiếu niên 13 tuổi tử vong.
Sáng 9/5, trong dông mưa, sấm sét, bất ngờ nhiều khối đá lớn từ trên núi Gò Chè lăn xuống khu vực dân cư thôn Dương Đình Huệ, xã Cẩm Thủy. Đá lăn làm sập một phần mái nhà bếp của gia đình chị Nguyễn Thị Thắm và lực lượng tại chỗ đã hỗ trợ di chuyển người dân khỏi khu vực nguy hiểm, khắc phục hậu quả đá lăn.
Qua giám sát, các thành viên đoàn giám sát cho rằng cần tiếp tục rà soát, cập nhật các hộ nguy cơ cao ảnh hưởng bởi thiên tai để bố trí, ổn định dân cư theo quy hoạch; làm rõ số hộ đã được sắp xếp, bố trí, hưởng lợi các chính sách ổn định dân cư, giai đoạn 2021-2025; tạo cơ sở thực hiện đúng chính sách hỗ trợ di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm, bố trí tái định cư trong giai đoạn 2026-2030 bảo đảm đúng đối tượng;
Trao đổi, phản ánh miền núi khó tìm được mặt bằng đủ diện tích theo quy định để xây dựng khu tái định cư tập trung trong khi tỉnh Thanh Hóa dôi dư sản lượng lương thực; học sinh các dân tộc thiểu số khó khăn được hỗ trợ học tập, nhiều hộ dân vùng miền núi đã được hỗ trợ lương thực để trồng rừng; một số ý kiến đề cập nên cập nhật chuyển mục đích sử dụng đất lúa, cấp quyền sử dụng đất ở cho hộ tồn đọng theo tinh thần tính mạng của người dân là trên hết, trước hết.
Một số địa phương đề nghị tăng mức hỗ trợ đối với hộ tự di chuyển, tự lo quỹ đất để tái định cư xen ghép và các ý kiến nhấn mạnh, cần tiếp tục phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị trong tuyên truyền, vận động anh em thân tộc, cộng đồng dân cư tạo quỹ đất cho các hộ tái định cư, chủ động phòng, tránh thiên tai.
Đánh giá cao nỗ lực của xã đến thôn bản, hộ gia đình cùng kết quả đạt được trong thực hiện di chuyển hộ dân khỏi khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi thiên tai, tái định cư tập trung, xen ghép, liền kề, Trưởng Ban Dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa khóa XIX, Lương Tiến Thành tiếp thu các ý kiến phản ánh, đề xuất, đồng thời đề nghị các địa phương đẩy nhanh tiến độ cấp quyền sử dụng đất ở cho các hộ dân.
Cùng đó, đồng chí Thành cũng lưu ý các địa phương phải thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở tại nơi ở cũ và chỉ cho phép các hộ đã chuyển cư sử dụng diện tích đã thu hồi vào mục đích phát triển sản xuất, không được tái dựng nhà ở trên diện tích này.
Tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, tập hợp đoàn kết rộng rãi nhân dân, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực thực hiện di dời hộ dân khỏi khu vực nguy cơ cao xảy ra thiên tai để sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư theo quy hoạch, bảo đảm an toàn tính mạng của nhân dân là trên hết, trước hết, tạo thêm các cơ hội sinh kế cho các hộ dân vươn lên “lạc nghiệp”.
