Thận trọng với trí tuệ nhân tạo phổ quát

Trí tuệ nhân tạo phổ quát (AGI) là một hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tư duy, tự học hỏi và thực hiện một loạt nhiệm vụ phức tạp ở mức độ ngang bằng hoặc thậm chí vượt xa con người. Sự xuất hiện tiềm tàng của AGI khiến không ít chuyên gia trên khắp thế giới lo ngại về một hệ thống có thể trốn tránh sự kiểm soát của con người và đe dọa nhân loại.
Biếm họa: OSVAL
Biếm họa: OSVAL

Lĩnh vực công nghệ tiềm năng

Theo Amazon Web Services (AWS), AGI là một lĩnh vực nghiên cứu AI nhằm cố gắng tạo ra phần mềm có trí thông minh giống con người và có khả năng tự học. Thay vì bị giới hạn trong một phạm vi cụ thể, AGI có thể tự học và giải quyết các vấn đề mà nó chưa bao giờ được đào tạo. Trong khi các ứng dụng của công nghệ AI hiện nay đều hoạt động dựa trên một tập hợp các thông số đã xác định trước, AGI theo đuổi mục tiêu phát triển các hệ thống AI có khả năng tự kiểm soát và khả năng học các kỹ năng mới để giải quyết các vấn đề phức tạp trong các hoàn cảnh và bối cảnh mà chưa từng có trong nguồn dữ liệu của nó.

AGI được xếp loại là “AI mạnh”, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ với mức độ nhận thức của con người. Ngược lại, các ứng dụng AI ngày nay mới chỉ được xếp loại là “yếu” hoặc “hẹp”, bởi chúng bị giới hạn trong các thông số kỹ thuật, thuật toán và các nhiệm vụ cụ thể mà chúng được thiết kế ngay từ đầu. Các mô hình AI trước đây có bộ nhớ hạn chế và chỉ dựa vào dữ liệu thời gian thực để ra quyết định. Ngay cả các ứng dụng AI tạo sinh mới nổi gần đây với khả năng lưu giữ bộ nhớ tốt hơn cũng được coi là “AI yếu”, vì chúng chưa thể tái sử dụng thông tin cho các bối cảnh mới phức tạp hơn.

Để phát triển được AGI, cần phải có công nghệ, dữ liệu và khả năng kết nối ở phạm vi rộng hơn so với những gì cần cho mô hình AI ngày nay. Tính sáng tạo, nhận thức, khả năng học tập và trí nhớ là những yếu tố cần thiết để tạo ra một AGI có thể bắt chước hành vi phức tạp của con người. Nhìn chung, AGI vẫn được đánh giá là một mục tiêu xa vời đối với các nhà nghiên cứu.

Công ty OpenAI có trụ sở tại California, nhà phát triển ứng dụng chatbot nổi tiếng ChatGPT đang xây dựng AGI. Giám đốc điều hành của OpenAI Sam Altman cho biết, AGI có thể được phát triển trong “tương lai gần”. Theo ông Sam Altman, nếu AGI được tạo ra thành công, công nghệ này có thể giúp thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu và hỗ trợ khám phá các kiến ​​thức khoa học mới, làm thay đổi các giới hạn của nhân loại.

Cuộc đua phát triển AGI lại nóng lên khi mới đây Tổng Giám đốc điều hành (CEO) của Tập đoàn Meta là Mark Zuckerberg thông báo, “gã khổng lồ công nghệ” này đang đầu tư hơn 10 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng để phát triển AGI. Theo trang Live Science, Meta đang đặt mua 350.000 bộ xử lý đồ họa (GPU) Nvidia H100 - một trong những card đồ họa mạnh nhất trên thế giới hiện nay để đào tạo các mô hình AI, nhằm tăng gấp đôi tổng sức mạnh tính toán của Meta cho việc đào tạo AI.

H100 là phiên bản nâng cấp của card đồ họa A100 mà Công ty OpenAI sử dụng để đào tạo ra ứng dụng ChatGPT. Công ty OpenAI được cho là đã sử dụng khoảng 25.000 GPU Nvidia A100 để đào tạo ra chatbot này.

Hệ thống AGI có khả năng học hỏi và tiến bộ nhanh. Ảnh: UNITE

Hệ thống AGI có khả năng học hỏi và tiến bộ nhanh. Ảnh: UNITE

Cảnh báo về những rủi ro

CEO Mark Zuckerberg cho biết, Meta sẽ cố gắng xây dựng một hệ thống AGI và biến nó thành nguồn mở, nghĩa là các nhà phát triển bên ngoài công ty cũng có thể truy cập được, giống như mô hình AI của Meta là Llama-2. Ông Zuckerberg cho rằng công nghệ này rất quan trọng và có nhiều cơ hội lớn đến mức chúng nên có mở nguồn và được cung cấp rộng rãi nhất để mọi người đều có thể hưởng lợi.

Tuy nhiên, theo The Guardian, Giáo sư Khoa học máy tính Dame Wendy Hall tại Đại học Southampton (Anh) và là thành viên cơ quan cố vấn của Liên hợp quốc về AI cho rằng, việc phát triển một AGI có nguồn mở là một điều “đáng sợ” và đây là cách tiếp cận vô trách nhiệm với trí tuệ nhân tạo. Giáo sư Dame Wendy Hall cảnh báo về mối nguy hiểm khi AGI với mã nguồn mở được phát hành rộng rãi trước khi thế giới tìm ra cách điều chỉnh các hệ thống AI rất mạnh mẽ này. Chuyên gia này cho rằng, vẫn còn nhiều năm nữa mới có thể phát triển được AGI hoàn chỉnh và vẫn còn thời gian để xây dựng các hệ thống quy định và quản lý.

TS Andrew Rogoyski, Giám đốc Viện AI lấy con người làm trung tâm tại Đại học Surrey (Anh) cũng cho rằng, việc cung cấp rộng rãi cho công chúng nguồn mở của một hệ thống AGI không phải là điều mà một công ty công nghệ có thể tự quyết định. Tiến sĩ Andrew Rogoyski nhấn mạnh những lập luận sâu sắc về giá trị của các mô hình AI hiện tại có nguồn mở, cũng như cuộc tranh luận về việc liệu AGI có thể “cứu” thế giới hay đem tới “thảm họa”. Theo ông Rogoyski, quyết định công khai mã nguồn của một AGI cần được đưa ra bởi sự đồng thuận quốc tế chứ không phải của riêng “đại gia” công nghệ nào.

Trong một cuộc phỏng vấn với trang web tin tức công nghệ Verge, Mark Zuckerberg cho biết, vẫn nghiêng về việc phát triển AGI nguồn mở, miễn là nó là điều an toàn. Quyết định cung cấp mã nguồn mở của mô hình AI Llama-2 của Meta năm 2023 đã hứng chịu sự chỉ trích từ một số chuyên gia. Giáo sư Dame Wendy Hall thậm chí còn ví điều này “hơi giống việc đưa cho mọi người một khuôn mẫu để chế tạo một quả bom hạt nhân”.

Mặc dù OpenAI cũng phát triển AGI, song CEO của công ty, ông Sam Altman vẫn cảnh báo mô hình này có nguy cơ bị lạm dụng nghiêm trọng. Tổng Giám đốc điều hành của OpenAI cho biết, khi hệ thống của công ty tiến gần hơn đến AGI, họ sẽ ngày càng trở nên thận trọng hơn với việc tạo ra và triển khai các mô hình của mình.

Theo ông Sam Altman, cách tốt nhất để quản lý sự tồn tại của AGI một cách cẩn thận là sự chuyển đổi dần dần sang một thế giới có AGI sẽ tốt hơn là chuyển đổi đột ngột. Quá trình chuyển đổi dần dần giúp mọi người, các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức có thời gian để hiểu những trải nghiệm cá nhân, lợi ích và nhược điểm của các hệ thống này, từ đó có những điều chỉnh và đưa ra các quy định phù hợp. Ông Sam Altman cũng đồng ý rằng, cần có sự giám sát kỹ lưỡng đối với mọi nỗ lực cố gắng xây dựng AGI và tham vấn cộng đồng đối với các quyết định quan trọng.

AGI cũng được dự đoán sẽ ảnh hưởng đến thị trường việc làm nhiều hơn so với các AI thế hệ trước. Bởi, các mô hình AI hiện nay chỉ có thể ứng dụng trong một lĩnh vực cụ thể, trong khi AGI là mô hình mạnh mẽ và tổng quát hơn. Thí dụ, ứng dụng AI có thể đọc tia X và phát hiện bệnh tật để hỗ trợ cho công việc của các bác sĩ. Tuy nhiên, một AGI có thể đọc tia X, hiểu lịch sử cá nhân của bệnh nhân, đưa ra khuyến nghị và giải thích khuyến nghị đó cho bệnh nhân theo cách thức phù hợp và dường như có thể thay thế hoàn toàn bác sĩ.

Tuy nhiên, nhằm xoa dịu những người hoài nghi về AI, trong cuộc trò chuyện do Bloomberg tổ chức tại Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ, ông Sam Altman cho rằng, những lo ngại về khả năng một ngày nào đó trí tuệ nhân tạo sẽ trở nên mạnh mẽ đến mức nó có thể định hình lại và phá vỡ thế giới đang bị thổi phồng quá mức.

Có thể bạn quan tâm

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.