Nhưng đến nay, không phải tour nào cũng đem lại hiệu quả như kỳ vọng. Thậm chí, có những tour đã phải dừng hoạt động. Thực tế này cảnh báo các đơn vị phải có sự nghiên cứu, đầu tư, truyền thông một cách bài bản hơn nếu muốn gặt hái thành công.
Nở rộ các mô hình
Cách đây hơn hai năm, một bảo tàng trên địa bàn Hà Nội đã ra mắt chương trình nghệ thuật “Huyền thoại tuổi thanh xuân-Sống một đời đáng sống”. Đây được giới thiệu như một chương trình trải nghiệm đặc biệt nhằm làm phong phú hơn, tạo sức hút cho hoạt động bảo tàng. Chương trình được thực hiện với sự đầu tư kỹ lưỡng về nội dung, hình thức và công nghệ, không gian sân khấu được dàn dựng công phu, kết hợp hiệu ứng âm thanh, ánh sáng nhằm tạo những cảm giác chân thật cho khán giả. Dự kiến ban đầu mỗi suất dự chương trình có giá 300 nghìn đồng, mỗi tuần sẽ có hai đêm trải nghiệm. Nhưng đến nay, chương trình này đã “thu gọn” lại đáng kể. Việc tổ chức chương trình định kỳ như ban đầu gặp khó trong việc cân đối thu, chi nên đơn vị tổ chức chỉ diễn khi có đoàn khách 100 người trở lên đặt hàng trọn gói. Cũng có nét tương đồng với “Huyền thoại tuổi thanh xuân - Sống một đời đáng sống” là tour trải nghiệm đêm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Dù ra mắt khá rầm rộ nhưng hiện nay nhiều đêm trải nghiệm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám không thu hút được lượng khách như ý.
Cách đây vài năm, nhiều di tích, bảo tàng triển khai các tour trải nghiệm nhằm đổi mới hoạt động, thu hút khách du lịch, thúc đẩy công nghiệp văn hóa, nhất là các di tích, bảo tàng lớn trên địa bàn Hà Nội. Đi đầu trong nhóm này phải kể đến Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội với tour trải nghiệm đêm “Giải mã Hoàng thành Thăng Long”; Ban Quản lý di tích Nhà tù Hỏa Lò với tour “Đêm thiêng liêng”, gồm ba chủ đề: Sáng ngời tinh thần Việt, Lửa thanh xuân, Sống như những đóa hoa nhằm tái hiện những tấm gương kiên trung, bất khuất của các chiến sĩ cách mạng, kết hợp với trải nghiệm tham quan di tích. Kể từ đó, một trào lưu thiết kế tour trải nghiệm tại các di tích, bảo tàng thật sự nở rộ. Hiện khách du lịch có hàng chục lựa chọn khác nhau như: “Ngọc Sơn - Đêm huyền bí” (tại đền Ngọc Sơn), “Chữ Tâm - chữ Tài” (Bảo tàng Văn học), “Đêm bảo tàng” (Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam)… Một số đơn vị cũng đã xây dựng, ra mắt các tour trải nghiệm nhưng chưa khai thác chính thức như: “Tiếng chuông Trấn Vũ” (đền Quán Thánh), “Chuyện phố Hàng” (Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội)… hay Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đang triển khai thêm các tour trải nghiệm: “Ký ức Cột Cờ” và trải nghiệm số kết hợp với vở diễn “Kinh thành Thăng Long”…
Câu chuyện riêng và trải nghiệm khác biệt
Tuy nhiên, hiện nay, mức độ thành công của các tour là rất chênh lệch. Hai tour hút khách đều đặn ngay từ khi ra mắt đến tận bây giờ là “Đêm thiêng liêng” tại di tích Nhà tù Hỏa Lò và “Giải mã Hoàng thành Thăng Long” tại Hoàng thành Thăng Long. Vé các tour này thường hết sớm. Thậm chí, khách hàng phải đặt vé trước hàng tuần mới có “suất”. Tour “Ngọc Sơn-Đêm huyền bí” ban đầu chưa thật sự tạo dấu ấn nhưng hiện nay đã ghi điểm mạnh mẽ với khách du lịch.
Việc đầu tư cho các tour trải nghiệm khá lớn nhưng hiệu quả còn hạn chế là lời cảnh báo với nhiều đơn vị khi triển khai xây dựng tour trải nghiệm. Theo Chủ tịch Liên Chi hội Du lịch Xanh Việt Nam Phùng Quang Thắng, không ít sản phẩm tour đêm thiếu trải nghiệm hấp dẫn, chưa tạo được câu chuyện riêng về đêm hoặc chưa chú trọng công tác truyền thông, quảng bá. Việc đầu tư công nghệ trong phát triển sản phẩm còn đơn giản, chưa mang lại hiệu quả như mong muốn.
Bên cạnh việc chủ động tạo nên các trải nghiệm khác biệt cho điểm đến, bản thân các nhà tổ chức cũng cần linh hoạt hơn trong triển khai để thích ứng với thực tế. Đó là bài học của tour “Ngọc Sơn - Đêm huyền bí”. Ban đầu, chương trình trải nghiệm được tổ chức vào giữa tuần, với giá khá cao. Tuy nhiên, Ban Quản lý Di tích và danh thắng Hà Nội đã nhanh chóng cập nhật phản hồi của du khách và các doanh nghiệp du lịch nên đã có những điều chỉnh kịp thời. Hiện tour “Ngọc Sơn - Đêm huyền bí” tổ chức vào tối thứ bảy. Giá vé cũng giảm so với trước đây. Diễn ra trong không gian đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm, khách hàng thuận tiện mua vé vào xem nên nhiều tối cuối tuần, dù tổ chức hai ca nối tiếp nhau nhưng đều hết vé sớm. Việc sớm xác định đối tượng khách hàng cũng là yếu tố nền tảng cho thành công. Bảo tàng Hà Nội đang chuẩn bị đưa vào khai thác không gian trải nghiệm gắn với cuộc đời hoạt động của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Bác sĩ, Liệt sĩ Đặng Thùy Trâm. Không gian trải nghiệm này sẽ kể những câu chuyện xúc động về cuộc đời bác sĩ, dựa trên những kỷ vật của bác sĩ để lại và công nghệ tạo cảm giác chân thật về chiến trường nơi bác sĩ Đặng Thùy Trâm công tác. Từ đó, truyền cảm hứng về sự hy sinh, cống hiến của nữ bác sĩ trẻ. Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cho biết, ngay từ đầu Bảo tàng phải “cân đối” giữa mức đầu tư và giá vé cho hoạt động trải nghiệm. Bảo tàng cũng xác định rõ đối tượng phục vụ sẽ là các đoàn khách, tập trung vào nhóm các trường đại học, trung học. Việc xác định rõ đối tượng phục vụ, tần suất triển khai sẽ giúp hạn chế rủi ro khi khai thác không gian trải nghiệm trên thực tế ■
Để sản phẩm tour đêm có sức hút bền vững và được du khách quốc tế đón nhận thường xuyên, các điểm đến cần xây dựng câu chuyện riêng và tạo ra những trải nghiệm khác biệt.
