Vào dịp lễ này, làng chài Châu Thuận mang một không khí trang nghiêm nhưng vẫn rất nhộn nhịp. Bắt đầu từ ngày 4/5 (âm lịch) người dân bắt đầu chuẩn bị lễ vật để tảo mộ và dâng lên những mâm cơm cúng cho ông bà, tổ tiên để tỏ lòng biết ơn đối với cội nguồn.
Bên cạnh nghi thức tại gia, các ngư dân lớn tuổi còn trang nghiêm tổ chức Lễ Cầu ngư tại Lăng Vạn Vũng Tàu để thành tâm cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm và những chuyến ra khơi bình an, tôm cá đầy khoang mang lại cuộc sống ấm no.
Đặc biệt, trong dịp Tết Đoan Ngọ, tại thôn Châu Thuận sẽ tổ chức lễ hội đua thuyền truyền thống, diễn ra liên tục trong 3 ngày, từ mồng 4 đến 6/5 âm lịch hằng năm. Tham gia lễ hội gồm 4 đội thuyền mang tên Phụng, Quy, Rồng và Lân cùng nhau tham gia tranh tài. Các thành viên trong đội là những ngư dân ở địa phương có sức khỏe tốt, sự dẻo dai và nhiều kinh nghiệm.
Các đội thi sẽ thực hiện 4 vòng 8 dạo với cự ly đua khoảng 3.200m. Mỗi đội sẽ có 20 thành viên tham gia bơi và 2 người cầm lái ở cuối thuyền. Sau 3 ngày diễn ra cuộc đua, dựa vào thứ hạng điểm sẽ được tính tổng và tìm ra được đội thắng chung cuộc.
Tuy là một cuộc đua, nhưng người dân nơi đây không đặt nặng chuyện thắng thua, theo quan niệm của người dân địa phương, chiến thắng trong cuộc đua không chỉ đến từ sức mạnh kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.
Mỗi đội giành chiến thắng đều được xem là nhận được sự phù hộ, chở che của tổ tiên và thần linh, báo hiệu những điều may mắn, thuận lợi. Vì vậy, các đội đua đều thi đấu với tinh thần đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau và hướng đến những giá trị truyền thống tốt đẹp.
Cô Võ Thị Nghĩa mỗi năm lại đều đặn cùng người dân xóm Phụng đi xem các hoạt động của làng chài và cổ vũ cho các đội đua. Cô Nghĩa tâm sự: “Ngoài lễ trong gia đình, chúng tôi cũng tham gia các lễ của làng, để tạ ơn nguồn cội cũng như cầu sức khỏe, bình an cho gia đình, người thân”.
Bên cạnh giải đua thuyền truyền thống vào ban ngày, các đêm diễn nghệ thuật cổ truyền cũng góp phần làm nên sự trọn vẹn cho ngày Tết Đoan Ngọ ở thôn Châu Thuận. Hằng năm, người dân nơi đây vẫn gìn giữ nếp văn hóa mời các gánh hát chèo, tuồng, cải lương phục vụ cho người dân và du khách.
Điều này không chỉ giúp duy trì nét đẹp văn hóa truyền thống của lễ hội đua thuyền, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của Việt Nam, những giá trị văn hóa đang dần bị mai một trong nhịp sống hiện đại.
Để những nét đẹp của lễ hội truyền thống này tiếp tục đồng hành cùng dòng chảy thời gian, việc gìn giữ và truyền lửa cho thế hệ mai sau là điều vô cùng quan trọng.
Ông Võ Văn Vân, Trưởng Ban chấp sự Lăng Vạn Vũng Tàu, bày tỏ: “Lễ cầu ngư và hội đua thuyền như là hồn cốt của cha ông truyền lại qua bao đời nay. Tôi rất vui và tự hào vì ngày càng có nhiều người biết đến và yêu thích lễ hội đua thuyền của thôn Châu Thuận. Tôi cũng mong muốn bà con mình sẽ càng thêm đồng lòng, cố gắng gìn giữ và phát huy truyền thống quý báu này cho thế hệ mai sau, giúp hồn cốt của người dân xứ biển mình mãi luôn được lưu truyền và phát triển”.
Ánh đèn sân khấu sáng lên giữa bãi biển, rộn ràng tiếng trống chèo và bài ca tuồng cổ. Sự đan xen hài hòa giữa hội đua thuyền sôi động vào ban ngày và không gian nghệ thuật truyền thống vào buổi đêm đã tạo nên một nét sinh hoạt văn hóa mộc mạc nhưng đậm đà bản sắc, nuôi dưỡng tâm hồn những người dân xứ biển, làm cho cái Tết Đoan Ngọ ở quê hương thêm phần ấm áp và thiêng liêng.
