Tuy nhiên, trong quá trình triển khai bộc lộ một số bất cập, tạo ra những điểm nghẽn đối với phát triển kinh tế-xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, tiến độ đầu tư hạ tầng và khả năng thu hút các nguồn lực phát triển địa phương.
Tác động từ quy hoạch bô-xít tại một số địa phương của Lâm Đồng đang gây những ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Nhiều công trình giao thông dang dở, dự án dân sinh kéo dài, các thủ tục về đất đai, xây dựng gặp khó khăn do nằm trong phạm vi quy hoạch khoáng sản.
Tại Phường 2 Bảo Lộc, việc quy hoạch hàng chục nghìn héc-ta vùng khoáng sản bô-xít đã tác động lớn đến đời sống người dân. Nhiều tuyến đường trên địa bàn thi công dở dang, việc đi lại của người dân gặp khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Theo ông Ngô Xuân Bồng ở Phường 2 Bảo Lộc: Quy hoạch bô-xít đã ảnh hưởng đến đời sống người dân địa phương nhiều năm qua. Các cơ quan chức năng cần rà soát quy hoạch để điều chỉnh sát thực tiễn; việc triển khai phải đồng bộ, nhanh, hiệu quả, không để kéo dài ảnh hưởng đến người dân, làm lỡ nhịp phát triển của địa phương.
Không chỉ Bảo Lộc, nhiều khu vực khác như Tuy Đức, Kiến Đức, Nhân Cơ... người dân cũng đang đối mặt với khó khăn kéo dài do vướng quy hoạch bô-xít. Trong vùng quy hoạch, người dân không thể xây dựng nhà ở, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan quyền sử dụng đất. Ông Đinh Văn Chánh ở xã Tuy Đức cho biết: Người dân mong mỏi các cơ quan chức năng có sự rà soát khoa học để xác định khu vực có trữ lượng bô-xít, xác định lộ trình khai thác cụ thể để người dân yên tâm đầu tư sản xuất. Đối với khu vực không còn nhu cầu khai thác cần sớm điều chỉnh, đưa ra khỏi quy hoạch.
Vướng mắc do quy hoạch bô-xít còn ảnh hưởng đến quá trình phát triển chung của địa phương. Theo ông Bùi Xuân Sang ở Phường 2 Bảo Lộc, nhiều dự án đầu tư vẫn đang nằm trên giấy vì chưa thể tháo gỡ các vướng mắc liên quan quy hoạch khoáng sản. “Nhiều công trình hạ tầng chậm triển khai, không ít dự án kéo dài nhiều năm chưa thể thực hiện, người dân gặp khó khăn về xây dựng nhà ở, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đầu tư phát triển sản xuất... Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, cơ hội phát triển sẽ tiếp tục bị bỏ lỡ”, ông Sang kiến nghị.
Ở góc độ quản lý nhà nước, những vướng mắc từ sự chồng lấn giữa quy hoạch bô-xít và nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội cũng bộc lộ rõ nét. Đồng chí Nghiêm Xuân Đức, Bí thư Đảng ủy Phường 2 Bảo Lộc cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô dân số của địa phương đã vượt 50.000 người. Nhu cầu đầu tư hạ tầng, mở rộng không gian đô thị ngày càng lớn nhưng nhiều công trình vẫn chưa thể triển khai. “Có những dự án người dân đã đóng góp kinh phí, hoàn tất các thủ tục cần thiết, thậm chí đã tổ chức mời thầu nhưng cuối cùng phải dừng lại. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn ảnh hưởng đến niềm tin và kỳ vọng của người dân”, đồng chí Nghiêm Xuân Đức chia sẻ.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hàng loạt dự án đầu tư công, công trình hạ tầng kỹ thuật, khu tái định cư và các dự án phục vụ phát triển kinh tế-xã hội hiện gặp khó khăn do chồng lấn với quy hoạch khoáng sản bô-xít. Khi chưa có cơ sở pháp lý xác định việc thu hồi hay không thu hồi khoáng sản trong phạm vi dự án, các thủ tục liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất cũng không thể thực hiện hoặc bị kéo dài. Mặt khác, hiện một số khu vực đã hoàn thành khai thác hoặc đóng cửa mỏ, bàn giao cho địa phương quản lý nhưng vẫn nằm trong quy hoạch khoáng sản. Điều này khiến việc khai thác hiệu quả quỹ đất sau hoàn thổ gặp nhiều trở ngại, trong khi nhu cầu sử dụng đất cho phát triển dân cư, hạ tầng và dịch vụ ngày càng tăng.
Trước thực trạng nêu trên, tỉnh Lâm Đồng đã nhiều lần kiến nghị xem xét điều chỉnh quy hoạch khoáng sản bô-xít theo hướng phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Đồng chí Lê Trọng Yên, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết, tỉnh đã rà soát toàn diện các khu vực chịu tác động của quy hoạch và tổng hợp ý kiến từ các sở, ngành, địa phương để đề xuất điều chỉnh. Mục tiêu là bảo đảm khai thác hợp lý tài nguyên khoáng sản nhưng đồng thời tạo điều kiện cho địa phương phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Theo đề xuất, tổng diện tích kiến nghị đưa ra khỏi quy hoạch khoảng hơn 65.000 ha; trong đó, khoảng 41.000 ha đã được xem xét điều chỉnh, phần còn lại chủ yếu là các khu dân cư hiện hữu, trường học, công trình hạ tầng thiết yếu và những khu vực được xác định không có quặng nhưng vẫn nằm trong ranh giới quy hoạch.
Việc xem xét tháo gỡ những bất cập trong quy hoạch bô-xít tại Lâm Đồng là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích quốc gia, lợi ích địa phương và quyền lợi chính đáng của người dân. Khi những điểm nghẽn được khơi thông, các dự án hạ tầng sẽ có điều kiện triển khai thuận lợi, quỹ đất được sử dụng hiệu quả, môi trường đầu tư được cải thiện và người dân có thêm cơ hội ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất. Đó cũng chính là tiền đề để Lâm Đồng phát huy tốt hơn các tiềm năng, lợi thế, tạo động lực mới cho tăng trưởng, hướng tới phát triển bền vững.
