Hàng triệu người lên mạng phấn khích theo dõi cuộc “đấu tố” giữa những người nổi tiếng theo kiểu tai tiếng. Hàng triệu người “hóng” những lời tục tĩu, rủa xả và những đoạn “vạch tội” xới tung chuyện đời tư, các mối quan hệ cá nhân của “đương sự” nhưng chưa hề được kiểm chứng.
Rất đông người kéo đến tập trung trước nhà một đối tượng nổi danh trên mạng khi đối tượng này sắp bị cơ quan chức năng xử lý theo pháp luật. Nhiều người chụp ảnh, ghi hình, livestream phản ánh, chia sẻ những diễn biến, thông tin từ hiện trường. Đối tượng này có những biểu hiện vi phạm trong hoạt động từ thiện cùng những biểu hiện lệch lạc, kém văn hóa trên mạng, song lại được không ít người hâm mộ, lo lắng cho sự an nguy như những thần tượng đích thực, như những người có tài năng và tấm lòng đóng góp cho xã hội.
Lại thêm một số đối tượng mới bị công an tạm giữ để điều tra, liên quan đến những lời lẽ cực kỳ hung hãn, bậy bạ và thái độ hăm dọa, thách thức… lẫn nhau trên không gian mạng nhằm gây chú ý, một phần phục vụ việc bán hàng. Sự xuất hiện của các đối tượng này với tất cả những biểu hiện du côn, giang hồ, trước đó cũng thu hút đông người theo dõi.
Đối với những biểu hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, đạo đức, thuần phong mỹ tục, văn hóa ứng xử trong xã hội, các đối tượng cần phải bị điều tra, xử lý thích đáng. Nhưng một hồi chuông cảnh báo mới đang gióng lên, về thái độ, tình cảm, hành vi của số đông những người tưởng vô can nhưng lại đang khiến cho tình hình thêm rối bời, tệ hại.
Đáng ngạc nhiên khi trong đời sống hôm nay, nhiều người lại quan tâm, dành tình cảm, sự lo lắng đến thế cho những đối tượng phạm pháp, vi phạm quy tắc ứng xử xã hội. Có thể nhiều người chỉ hiếu kỳ, “tiêu xài” chút giờ phút giải trí, mai kia hết “vụ” này sẽ lại đi tìm “vụ” khác. Ở trường hợp này, lời cảnh tỉnh về cách thức mà nhiều người tham gia mạng xã hội càng trở nên cấp bách hơn. Bởi những hiện tượng ấy còn cảnh báo về nguy cơ lan tràn tâm lý tiêu cực và hành vi lệch lạc của đám đông; nguy cơ những điều tử tế, tốt đẹp, nghiêm túc bị lấn át trên không gian mạng.
Lời cảnh báo còn được gióng lên đòi hỏi những người có trách nhiệm gồm cả chính quyền, nhà quản lý lẫn những người hoạt động văn hóa, tuyên truyền, những người sử dụng mạng xã hội cần phải chung tay hành động để lan tỏa những cái hay, cái đẹp. Chúng ta cần trả lời những câu hỏi liên quan việc trang bị tri thức văn hóa, nhân văn, đạo đức trong nhà trường. Những việc đó đã và đang diễn ra như thế nào khi ngày hôm nay, rất đông người, trong đó có nhiều bạn trẻ, lại có những xu hướng hâm mộ và tò mò lạ thường như thế? Cùng câu hỏi đối với hiệu quả tuyên truyền pháp luật về an ninh mạng, quy tắc ứng xử trên mạng và ở nơi công cộng. Liệu cộng đồng, giới trẻ đã được tiếp cận và hiểu ra sao về những gì mà các cơ quan chức năng soạn thảo, công bố?
Đó cũng là những đòi hỏi về giải pháp cho việc giáo dục thế hệ trẻ; xử lý các hiện tượng bất thường; những kỳ vọng về việc sáng tạo nên những nội dung văn hóa, nhân văn, lan tỏa trong đời sống, trên không gian mạng để “kéo” cư dân mạng khỏi những mối quan tâm lạ lùng đối với những cái sai, cái xấu, cái bất thường. Thấm nhuần những giá trị tốt đẹp, mỗi người sẽ thêm bản lĩnh để nói không với việc xấu xa, tội lỗi cũng như không cổ xúy cho nó phát triển tràn lan.
Thật không dễ dàng khi giúp cho mọi người có sự vững vàng của tri thức, tâm hồn nhân văn và hiểu biết pháp luật để “gạn đục, khơi trong” khi tham gia vào đời sống xã hội cũng như không gian mạng vốn đã rất phức tạp, biến động khôn lường. Nhưng đó là trách nhiệm rất lớn để “giành giật” lại sự nghiêm ngắn, chừng mực, ứng xử văn hóa, văn minh khi rất nhiều thứ đang bị biến đổi đến mức méo mó, biến dạng trên môi trường mạng như hiện nay ■
