Xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện
Ông Hoàng Huy Trường, Trưởng ban Pháp chế Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, cho rằng, sức hấp dẫn và độ bền vững của một trung tâm tài chính được quyết định bởi “niềm tin thể chế”. VIFC-HCMC hướng tới trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với Việt Nam, trong đó hạ tầng giải quyết tranh chấp được xem là yếu tố quan trọng. Các thiết chế như tòa án chuyên biệt, trung tâm trọng tài đều có thể được áp dụng để giải quyết tranh chấp.
Định hướng phát triển VIFC-HCMC đặt mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái tài chính toàn diện, bao gồm tài chính xanh, tín chỉ các-bon, công nghệ tài chính (fintech), công nghệ chuỗi khối (blockchain), tài sản số, ngân hàng số và nhiều mô hình đổi mới sáng tạo khác. Đây là những lĩnh vực có tính quốc tế hóa cao, phát sinh nhiều giao dịch xuyên biên giới với cấu trúc pháp lý phức tạp.
Theo ông Hoàng Huy Trường, trong bối cảnh đó, nhà đầu tư đánh giá cơ hội sinh lời và quan tâm đến câu hỏi: Tranh chấp sẽ được giải quyết ở đâu, bằng ngôn ngữ nào, theo luật nào và khả năng thi hành phán quyết ra sao? Thực tế cho thấy, một thị trường có thể đối mặt nhiều biến động, nhưng sự thiếu minh bạch hoặc khó dự báo trong cơ chế giải quyết tranh chấp mới là yếu tố làm gia tăng chi phí rủi ro và khiến dòng vốn quốc tế e ngại. Do đó, hệ thống giải quyết tranh chấp được xem là “hạ tầng mềm” mang ý nghĩa chiến lược.
Hiện nay, khung pháp lý cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện trên cơ sở Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam cùng các quy định liên quan tài chính, ngân hàng, lao động, xuất nhập cảnh, trọng tài, đất đai và giao dịch hàng hóa. Một điểm đáng chú ý là các thiết chế giải quyết tranh chấp chuyên biệt đang được định hướng xây dựng song song quá trình hình thành trung tâm tài chính. Theo đó, các bên có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp tại tòa án chuyên biệt của trung tâm tài chính hoặc thông qua các trung tâm trọng tài quốc tế. Đặc biệt, các bên được quyền áp dụng luật nước ngoài, tập quán quốc tế, sử dụng tiếng Anh trong tố tụng và lựa chọn trọng tài quốc tế, trọng tài nước ngoài hoặc trọng tài Việt Nam để giải quyết tranh chấp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tiệm cận với chuẩn mực vận hành của các trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu trong khu vực.
Trọng tài quốc tế củng cố niềm tin nhà đầu tư
Theo các chuyên gia pháp lý và tài chính, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và các mô hình tài chính mới, vai trò của trọng tài quốc tế ngày càng trở nên quan trọng đối với khả năng cạnh tranh của các trung tâm tài chính. Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), nhận định, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam vừa cần hạ tầng tài chính, công nghệ hiện đại, vừa cần một nền tảng pháp lý minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, thân thiện với nhà đầu tư và có khả năng dự báo cao sẽ trở thành yếu tố quyết định nâng cao năng lực cạnh tranh của trung tâm tài chính. Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam, cho rằng, nếu thiếu các cơ chế hòa giải, trọng tài hoặc giải quyết tranh chấp chuyên môn hóa ngay từ đầu, nhiều tranh chấp có thể trở nên phức tạp hơn khi thị trường phát triển. VIAC vừa ra mắt Hội đồng Chuyên gia tranh chấp Fintech và kinh tế số tại Thành phố Hồ Chí Minh, được đánh giá là bước chuẩn bị quan trọng nhằm xây dựng nguồn nhân lực chuyên môn cho hệ sinh thái pháp lý của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, quá trình hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam phải gắn liền với khuôn khổ pháp lý rõ ràng và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm sự phát triển bền vững của môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo ông, trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế có nhiều ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật và chuyên môn hóa, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, việc hoàn thiện hệ thống trọng tài quốc tế không đơn thuần nhằm xử lý các tranh chấp phát sinh. Xa hơn, đây là lời cam kết về một môi trường đầu tư an toàn, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế. Trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn toàn cầu, niềm tin pháp lý có giá trị không kém những ưu đãi tài chính. Một cơ chế trọng tài hiện đại, chuyên nghiệp và có tính quốc tế hóa cao sẽ góp phần nâng cao khả năng huy động vốn, gia tăng sức hấp dẫn của thị trường và tạo nền tảng để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam từng bước khẳng định vị thế.
