Ngày 24/11 tại Hà Nội, Báo Kinh tế & Đô thị phối hợp với Hội Mỹ nghệ Kim hoàn thành phố Hà Nội tổ chức Diễn đàn “Thị trường vàng Việt Nam: Thuận lợi và thách thức trong giai đoạn mới”.
Trong bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động mạnh, diễn đàn trở thành nơi trao đổi sâu rộng nhiều vấn đề liên quan đến việc triển khai Nghị định 232/2025/NĐ-CP, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và định hướng phát triển thị trường vàng theo hướng minh bạch, ổn định, phù hợp với yêu cầu điều hành kinh tế vĩ mô.
Tại diễn đàn, nhiều ý kiến thống nhất rằng thị trường vàng Việt Nam không đặt mục tiêu tự do hóa, mà cần tăng cường minh bạch, công khai và kiểm soát hiệu quả để thu hẹp chênh lệch giá trong nước và thế giới, ngăn đầu cơ, giảm áp lực lên tỷ giá và chính sách tiền tệ, đồng thời bảo vệ quyền lợi người dân.
Thực tế thời gian qua cho thấy thị trường vàng luôn ở trạng thái nhạy cảm; giá vàng biến động mạnh và có thời điểm chênh lệch với thế giới vượt 20 triệu đồng/lượng. Cung-cầu mất cân đối, giao dịch phi chính thức phổ biến và nguồn cung chính thức hạn chế khiến thị trường thiếu minh bạch.
Từ đầu năm 2025 đến nay, giá vàng thế giới tăng khoảng 62% so với năm 2024, trong khi giá vàng trong nước tăng tới 84%, tạo tâm lý lo ngại bỏ lỡ cơ hội đầu tư, dẫn đến tình trạng xếp hàng mua vàng tại nhiều cơ sở kinh doanh. Điều này phản ánh những bất cập kéo dài về cơ chế cung ứng và khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu của doanh nghiệp.
Theo ông Vũ Hùng Sơn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Vàng, tình trạng xếp hàng mua vàng chỉ là biểu hiện bên ngoài của khó khăn sâu xa hơn.
Suốt 13 năm qua, doanh nghiệp không có cơ chế tiếp cận vàng nguyên liệu chính thức; để duy trì sản xuất, các đơn vị buộc phải sử dụng nguồn vàng “trôi nổi”, đối mặt nhiều rủi ro và chi phí lớn. Nguồn cung hạn chế đẩy giá vàng trong nước lên cao, trong khi người dân gặp khó khăn khi tiếp cận sản phẩm. Để bảo đảm chất lượng, doanh nghiệp buộc phải đầu tư máy móc kiểm định hiện đại, cho thấy chi phí tăng thêm và những bất cập kéo dài trong quản lý thị trường vàng.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã tạo hành lang pháp lý mới cho hoạt động kinh doanh vàng.
Nghị định bãi bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng; cho phép Ngân hàng Nhà nước cấp phép cho doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đủ điều kiện sản xuất vàng miếng; đồng thời mở cơ chế xuất, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu theo điều kiện minh bạch và kiểm soát. Quy định giao dịch từ 20 triệu đồng/khách hàng/ngày trở lên phải thực hiện qua chuyển khoản nhằm hạn chế giao dịch phi chính thức.
Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia nhấn mạnh cần sớm cấp phép nhập khẩu vàng để tăng nguồn cung, giảm chênh lệch giá và hạn chế tình trạng buôn lậu.
Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa – Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho rằng nếu không nhập khẩu chính thức thì thị trường sẽ điều tiết qua các kênh không chính thống, làm gia tăng nguy cơ buôn lậu, gom hàng, thất thu thuế và gây áp lực lên tỷ giá. Theo ông, việc tăng nguồn cung phải đi đôi với kiểm soát buôn lậu, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi thao túng, găm hàng, đội giá.
Đại diện ngành thuế, quản lý thị trường… cho biết, các lực lượng đang tăng cường kiểm tra, kiểm soát giao dịch vàng, chống gian lận thương mại và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.
Ông Nguyễn Tiến Minh – Phó Trưởng Thuế thành phố Hà Nội cho biết trên địa bàn hiện có 844 doanh nghiệp kinh doanh vàng và 51 hộ cá nhân chế tác vàng bạc, đá quý. Số thu ngân sách từ lĩnh vực này tăng 53,1% so với cùng kỳ; nếu năm 2024 đạt khoảng 800 tỷ đồng thì đến thời điểm hiện tại đã thu được 1.221 tỷ đồng.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và Cục Thuế, Thuế Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp quản lý, nhất là về tuyên truyền, hỗ trợ và nâng cao tuân thủ. Qua kiểm tra, các doanh nghiệp đã ghi đầy đủ căn cước công dân hoặc mã số thuế của người mua trên hóa đơn và lập bản kê theo quy định đối với giao dịch mua vào từ người dân, góp phần minh bạch hóa giao dịch.
Tuy vậy, theo ông Minh, vẫn còn sai sót như xác định chưa đúng thuế giá trị gia tăng, kê khai chi phí chưa chính xác hoặc chưa tuân thủ đầy đủ quy định với giao dịch vàng nguyên liệu. Trong quá trình phối hợp với Thanh tra Giám sát Ngân hàng, cơ quan thuế phát hiện nhiều giao dịch có luồng tiền rất lớn liên quan đến cá nhân, có dấu hiệu kinh doanh vàng trái phép hoặc trốn thuế.
Những vụ việc này được chuyển cơ quan điều tra để làm rõ, trong khi cơ quan thuế không có chức năng điều tra đến cùng về nguồn gốc và chất lượng vàng là một khó khăn lớn trong quản lý hiện nay.
Ông Kiều Đình Cảnh – Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (Sở Công Thương thành phố Hà Nội) cho biết, quá trình thực thi Nghị định 232/2025/NĐ-CP và việc mở rộng điều kiện tham gia sản xuất, nhập khẩu vàng miếng sẽ kéo theo nhiều rủi ro như vàng không rõ nguồn gốc, vàng không đạt chuẩn hoặc niêm yết-bán giá không thống nhất.
Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội đã xây dựng kế hoạch kiểm tra theo tuyến và theo nhóm rủi ro, tập trung vào nguồn gốc, hóa đơn, tiêu chuẩn, định lượng sản phẩm; đồng thời phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Sở Công Thương và lực lượng Công an để kiểm soát rủi ro, kịp thời phát hiện gian lận kỹ thuật và bảo đảm chỉ sản phẩm đạt chuẩn mới được lưu thông.
Ông Cảnh nhấn mạnh mục tiêu của lực lượng không chỉ là xử lý vi phạm mà còn góp phần giữ ổn định thị trường, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng khi các giải pháp về minh bạch, kiểm soát và mở rộng nguồn cung được thực thi hiệu quả, thị trường vàng sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu ổn định, lành mạnh và minh bạch, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho điều hành vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế.
