Tái hiện lịch sử bằng nghệ thuật sơn mài

Hành trình lịch sử của dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước được tái hiện dưới góc nhìn của thế hệ trẻ hôm nay qua nghệ thuật sơn mài.

Họa sĩ Chu Nhật Quang và cha là Nghệ sĩ Ưu tú Chu Lượng trao đổi tại xưởng tranh sơn mài “Mùa xuân Độc lập".
Họa sĩ Chu Nhật Quang và cha là Nghệ sĩ Ưu tú Chu Lượng trao đổi tại xưởng tranh sơn mài “Mùa xuân Độc lập".

Sau triển lãm “Dấu thiêng” bề thế trong Khu di tích Hoàng thành Thăng Long năm 2024, họa sĩ 9x Chu Nhật Quang lại chuẩn bị giới thiệu 20 tác phẩm sơn mài khổ lớn ở triển lãm “Mùa xuân Độc lập” nhân Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Sáng tạo trên nền tảng truyền thống

Từ nhiều tháng nay, mỗi ngày của họa sĩ trẻ Chu Nhật Quang ở xưởng tranh “Mùa xuân Độc lập” tại khu Ỷ La, Dương Nội (Hà Nội) thường bắt đầu bằng những buổi sớm gặp gỡ, bàn bạc triển khai công việc với các cộng sự, sau đó là khoảng thời gian dài làm việc tới đêm khuya.

Với 7 năm theo học nghệ thuật ở nước ngoài, tiếp thu tư duy hội họa phương Tây, nhưng Chu Nhật Quang lại lựa chọn sơn mài truyền thống của dân tộc.

Niềm đam mê đã lớn lên cùng năm tháng trong không gian căn hộ chật chội ở ngõ nhỏ Hà Nội của ông nội là Nghệ sĩ Nhân dân Chu Mạnh Chấn và cha là Nghệ sĩ Ưu tú Chu Lượng, hai họa sĩ sơn mài nổi tiếng với tranh đồng quê và rối nước. Họ không chỉ dạy bảo cho Quang các kỹ thuật cơ bản của nghề mà còn là nguồn động lực truyền cảm hứng, vun đắp, bồi dưỡng cho người họa sĩ trẻ tình yêu, sự trân trọng với những giá trị văn hóa dân tộc cùng bài học lịch sử ẩn chứa trong từng di sản.

Họa sĩ 9x nhớ mãi lời một giảng viên người Australia nói với anh trước khi lên đường về nước: “Chúng tôi trang bị cho anh tư duy, kiến thức, công nghệ, những xu hướng hội họa hiện đại. Hãy đi tới tận cùng với tình yêu, khát vọng của mình và anh sẽ thành công trên con đường nghệ thuật đậm màu dân tộc”.

Thời gian về nước hơn 5 năm không phải nhiều với Quang, song anh đã kịp ghi dấu ấn đậm nét trong đời sống mỹ thuật Việt Nam.

Trên nền tảng kỹ thuật làm vóc tranh và tạo màu sơn mài truyền thống, họa sĩ 9x đã tìm tòi hướng đi mới, phát huy và nâng tầm sơn mài Việt trong sự sáng tạo không ngừng nghỉ về cách thức thể hiện. Chu Nhật Quang đã vượt qua được những giới hạn của sơn mài truyền thống để tạo ra nhiều màu thể hiện trong tranh.

Anh cũng mạnh dạn tìm tòi, nghiên cứu thể hiện sơn mài trên những bức vóc khổ lớn liền khối từ nguyên liệu tái chế, không phải cắt ghép như các bức vóc bằng chất liệu gỗ. Cho đến bây giờ, tranh sơn mài khổ lớn liền tấm đã trở thành một thương hiệu của Quang trong giới hội họa.

Hành trình qua những sự kiện lịch sử

Sau triển lãm “Dấu thiêng”, giới làm nghề đang háo hức chờ đón 20 bức tranh cỡ lớn, trong đó có những bức lên tới gần 20m2 ở triển lãm “Mùa xuân Độc lập” của Chu Nhật Quang.

Triển lãm sẽ diễn ra tại không gian Bảo tàng Hồ Chí Minh (Hà Nội) vào giữa tháng 8 tới nhân dịp Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Không gian “Mùa xuân Độc lập” giống như một hành trình qua từng sự kiện tiêu biểu mà ở đó mỗi hình khối kiến trúc mang vẻ đẹp đặc trưng vùng, miền trong sự thống nhất chung của văn hóa dân tộc, được cài đặt, đan xen nhau, hòa quyện sinh động với hình ảnh con người, nhắc nhở về những sự kiện lịch sử.

cb015152-b39a-47ce-ac8f-8a5e9bdba65c.jpg
Họa sĩ Chu Nhật Quang thếp bạc trên bức tranh sơn mài khổ lớn "Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Ở đó, có Quảng trường Ba Đình, có Lăng Bác, có cột cờ Lũng Cú địa đầu Tổ quốc, đường Trường Sơn rầm rập quân đi, thành cổ Quảng Trị một thời máu lửa, Bến Nhà Rồng nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, Trường Sa, Hoàng Sa và Dinh Độc Lập, điểm hội quân cuối cùng của ngày Đại thắng mùa Xuân 1975...

Điểm nhấn của không gian trưng bày lần này là các tác phẩm sơn mài hai mặt “Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập” có kích cỡ chiều dài gần 8m, chiều rộng gần 3m và “Bắc Nam thống nhất” dài 5m, rộng 4m, mỗi bức nặng 2 đến 3 tấn, có hai mặt theo cùng một nội dung chủ đề.

Hình tượng vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, một nhân cách lớn, một danh nhân văn hóa của Việt Nam và nhân loại được thể hiện sinh động, khắc họa tầm vóc trí tuệ, sự bao dung cùng tình cảm của Người với đất nước, với nhân dân cũng như của nhân dân, bạn bè quốc tế với Bác Hồ.

Cùng với hai tác phẩm này còn có loạt tranh khổ lớn mang tên “Con đường Bác Hồ” tái hiện hành trình ra đi tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Bến Nhà Rồng cho đến khi trở về địa danh Pác Bó để trực tiếp lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do.

dd35546a-cb03-478c-96fb-b13b761de5d1.jpg
Họa sĩ Chu Nhật Quang thực hiện các phác thảo cho bộ tranh sơn mài "Mùa xuân Độc lập".

Nổi bật là bức chân dung sơn mài lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc năm 1920 trong những tháng ngày hoạt động cách mạng sôi nổi tại Paris (Pháp) với hình ảnh phía trước là chân trời giải phóng rộng mở cho dân tộc khi Người tiếp cận chủ nghĩa Mác-Lênin.

Theo Nghệ sĩ Ưu tú Chu Lượng: “Cái hay và độc đáo là Quang sáng tạo tranh về đề tài lịch sử dưới con mắt cũng như cách hiểu của những người trẻ hôm nay. Tôi rất mừng vì họ đã biết cảm nhận, nghĩ về lịch sử đúng hướng và đã bắt đầu kế tiếp chúng tôi gánh trên vai trách nhiệm người nghệ sĩ với đất nước và dân tộc”.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.